„Kto\u015b bezkrytycznie przekonany o swojej wiedzy, o tym \u017ce zna si\u0119 na czym\u015b najlepiej”.<\/p>\n\n\n\n
Charlie Munger, legendarny inwestor, kt\u00f3ry czyta podobno 600 stron dziennie i kt\u00f3rego w\u0142asne dzieci okre\u015blaj\u0105 jako „ksi\u0105\u017ck\u0119 z wystaj\u0105cymi nogami” powiedzia\u0142, \u017ce w ca\u0142ym swoim \u017cyciu (ma 97 lat) nie spotka\u0142 ani jednej m\u0105drej osoby, kt\u00f3ra nie po\u015bwi\u0119ca\u0142aby wi\u0119kszo\u015bci swojego czasu czytaniu (In my whole life, I have known no wise people (over a broad subject matter area) who didn\u2019t read all the time \u2013 none, zero<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b porozmawiajmy natomiast o przeciwie\u0144stwie powy\u017cszego i o negatywnych stronach ignorancji, kt\u00f3r\u0105 dobrze obrazuje tzw. „efekt Dunninga-Krugera”.<\/p>\n\n\n\n Jest to zjawisko psychologiczne (stereotyp lub b\u0142\u0105d my\u015blowy – po angielsku „cognitive bias<\/em>„) polegaj\u0105ce na tym, \u017ce osoby niewykwalifikowane w jakiej\u015b dziedzinie \u017cycia maj\u0105 tendencj\u0119 do przeceniania swoich umiej\u0119tno\u015bci, podczas gdy osoby wysoko wykwalifikowane maj\u0105 tendencj\u0119 do zani\u017cania tej oceny.<\/p>\n\n\n\n Wiemy instynktownie o co chodzi. Wszyscy uwa\u017camy si\u0119 za ponadprzeci\u0119tnie dobrych kierowc\u00f3w, znamy si\u0119 jak nikt na pi\u0142ce no\u017cnej i skokach narciarskich, jeste\u015bmy \u015bwietnymi prawnikami i lekarzami w jednym, wiemy wszystko o zarz\u0105dzaniu kryzysem epidemicznym, inwestycjach, podatkach i generalnie o wszystkim tym, o czym si\u0119 g\u0142o\u015bno opowiadamy. I zarz\u0105dziliby\u015bmy „tym wszystkim” lepiej ni\u017c „ci idioci”, mamy przecie\u017c sw\u00f3j „ch\u0142opski rozum” – nie od parady.<\/p>\n\n\n\n Osoby niekompetentne myl\u0105 si\u0119 co do siebie – przypisuj\u0105c sobie umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3rych nie maj\u0105. Osoby wykwalifikowane z kolei myl\u0105 si\u0119 co do innych – sami posiadaj\u0105c wiedz\u0119 w danej dziedzinie b\u0142\u0119dnie my\u015bl\u0105, \u017ce to co \u0142atwe i zrozumia\u0142e dla nich, jest takie tak\u017ce dla profan\u00f3w, nie jest to zatem nic szczeg\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n Bierze si\u0119 st\u0105d niebezpieczna tendencja, o kt\u00f3rej pisa\u0142 ju\u017c Karol Darwin – pewno\u015b\u0107 siebie cz\u0119\u015bciej bierze si\u0119 z ignorancji, ni\u017c z prawdziwej wiedzy (ignorance more frequently begets confidence than does knowledge<\/em>). Innymi s\u0142owy – ci kt\u00f3rzy nie wiedz\u0105, cz\u0119\u015bciej epatuj\u0105 pewno\u015bci\u0105 siebie ni\u017c ci, kt\u00f3rzy dan\u0105 dziedzin\u0119 ju\u017c zg\u0142\u0119bili i wiedz\u0105, jak trudno jest mie\u0107 odpowied\u017a na ka\u017cde pytanie. Na pewno na \u015bwiecie by\u0142oby mniej tragedii, gdyby by\u0142o inaczej.<\/p>\n\n\n\n Pomy\u015bl teraz o sobie – prawdopodobnie masz przekonania na temat siebie i otaczaj\u0105cego ci\u0119 \u015bwiata, przekonania mocne i ugruntowane, a kt\u00f3re s\u0105 jednak obiektywnie b\u0142\u0119dne – a o czym nie wiesz. M\u00f3wi\u0105c wprost – jeste\u015bmy niekompetentni nie wiedz\u0105c, \u017ce jeste\u015bmy niekompetentni, poniewa\u017c brakuje nam wiedzy, aby w\u0142a\u015bciwie to oceni\u0107. Jest to dobry motywator do tego, aby stara\u0107 si\u0119 ten brak wiedzy nadrobi\u0107, zamiast samemu si\u0119 oszukiwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n