{"id":106,"date":"2020-11-01T01:48:42","date_gmt":"2020-11-01T00:48:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=106"},"modified":"2022-01-16T11:39:06","modified_gmt":"2022-01-16T10:39:06","slug":"jak-byc-wolnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=106","title":{"rendered":"Jak by\u0107 wolnym"},"content":{"rendered":"\n

Tom Hodgkinson<\/strong> ju\u017c od ponad \u0107wier\u0107 wieku wydaje w Wielkiej Brytanii magazyn Idler<\/em> (www.idler.co.uk). Po polsku najbli\u017csze znaczeniowo b\u0119d\u0105 tu „Le\u0144” lub „Pr\u00f3\u017cniak”, oba niestety r\u00f3wnie pejoratywne. Cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce akurat z tych dw\u00f3ch „pr\u00f3\u017cniak” brzmi du\u017co zabawniej i to s\u0142owo u\u017cywane jest w polskim t\u0142umaczeniu ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b om\u00f3wi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna przy tej okazji zastanowi\u0107 si\u0119, dlaczego nie ma u nas pozytywnie nacechowanego s\u0142owa okre\u015blaj\u0105cego kogo\u015b, kto robi tylko to, co konieczne. A przecie\u017c ka\u017cdy z nas zna wiele takich os\u00f3b. A mo\u017ce nawet sam si\u0119 do nich, oczywi\u015bcie w skryto\u015bci ducha, zalicza.<\/p>\n\n\n\n

Bardziej pozytywnie odbieramy wszelkie modne poj\u0119cia, kt\u00f3re te same w gruncie rzeczy cechy, jak na przyk\u0142ad oszcz\u0119dno\u015b\u0107 i nie\u015bpieszno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu, wynosz\u0105 do pozycji cnoty. We\u017amy cho\u0107by poj\u0119cie slow life<\/em> – dos\u0142ownie: „\u017cycie w zwolnionym tempie”. Uzupe\u0142niane dodatkowo o dalsze przymiotniki charakteryzuj\u0105ce t\u0119 filozofi\u0119 – z dala od konsumpcjonizmu, codziennej bieganiny, czy nawet z dala od niezdrowego jedzenia dost\u0119pnego w du\u017cych sklepach. Co ciekawe, idea ta by\u0142a pierwotnie odpowiedzi\u0105 na rodz\u0105c\u0105 si\u0119 dominacj\u0119 jedzenia typu fast food<\/em>. W 1986 roku, w\u0142oski krytyk kulinarny Carlo Petrini zaprotestowa\u0142 przeciwko rosn\u0105cej dominacji sieci McDonald’s i otwarciu jednej z plac\u00f3wek przy samym reprezentacyjnym Placu Hiszpa\u0144skim (Piazza di Spagna<\/em>) w Rzymie. Restauratorzy w odpowiedzi na kultur\u0119 fast food<\/em> zacz\u0119li odt\u0105d w kontrze do niej m\u00f3wi\u0107 o slow food<\/em> i takie dania proponowa\u0107. Tylko \u015bwie\u017ce, naturalne sk\u0142adniki, \u017cadnych p\u00f3\u0142produkt\u00f3w i mro\u017conek, czasoch\u0142onne przygotowywanie posi\u0142ku zamiast szybkiego odmra\u017cania czy sma\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Wiele si\u0119 od tego czasu zmieni\u0142o – niekoniecznie na lepsze i nie tylko w bran\u017cy gastronomicznej. Obecnie slow life<\/em>, jako odpowied\u017a, to ju\u017c nie tylko slow food<\/em>, ale i slow fashion<\/em>, slow travel<\/em>, slow parenting<\/em>, a nawet slow cosmetics<\/em>, czy slow business<\/em>. Og\u00f3lnie zatem: slow movement<\/em>. Dalsze odmiany tej nowoczesnej filozofii znajdziemy w takich ideach, jak simple living <\/em>czy downshifting<\/em>. Minimalizmie i asetyzmie. Ruchu na rzecz prostoty. Byciu zadowolonym z tego co ju\u017c mamy. <\/p>\n\n\n\n

\u017bycie oczywi\u015bcie nie jest idealne, a piel\u0119gnowanie filozofii wolnego \u017cycia, gdy terminy goni\u0105, a rachunki wo\u0142aj\u0105 o op\u0142acenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 jedynie atrakcyjn\u0105 teori\u0105. Niemniej na pewno warto wiedzie\u0107, o co tu chodzi i jak przyj\u0105\u0107 nastawienie pozwalaj\u0105ce cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo skorzysta\u0107, a co nawet wa\u017cniejsze – uzmys\u0142owi\u0107 sobie b\u0142\u0119dne my\u015blenie i nawyki, kt\u00f3re wp\u0119dzaj\u0105 nas w zupe\u0142nie niepotrzebny po\u015bpiech i stres.<\/p>\n\n\n\n

Slow life<\/em>, jako idea \u017cycia w zgodzie z natur\u0105, to zreszt\u0105 wa\u017cny element filozofii stoickiej, a ta ma ju\u017c prawie 2.500 lat i ma si\u0119 z wiekiem, jak obserwuj\u0119 i jeszcze do tego wr\u00f3c\u0119 na tych \u0142amach, coraz lepiej.<\/p>\n\n\n\n

Tom Hodgkinson, jak sam przyznaje, „od \u00f3smego roku \u017cycia pisze artyku\u0142y i robi czasopisma”. Napisa\u0142 kilka ksi\u0105\u017cek, ale dwie z nich oddaj\u0105 w spos\u00f3b ca\u0142o\u015bciowy jego filozofi\u0119 i warto obu po\u015bwi\u0119ci\u0107 troch\u0119 czasu. To opisywane dzi\u015b: „Jak by\u0107 wolnym” (How To Be Free<\/em>)<\/strong> oraz r\u00f3wnie godne polecenia i pozostaj\u0105ce do om\u00f3wienia nast\u0119pnym razem: „Jak by\u0107 leniwym” (How To Be Idle<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Otw\u00f3rz „Jak by\u0107 wolnym” i od pierwszych stron zobaczysz, \u017ce to nie jest kolejny poradnik, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107 zapomnisz po g\u00f3ra tygodniu od przeczytania. Autor zaczyna mocno i zaczyna dobrze. Wczujmy si\u0119 przez chwil\u0119 w jego narracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Niepok\u00f3j, kt\u00f3ry ci\u0105gle odczuwasz a kt\u00f3ry nale\u017cy odrzuci\u0107 to nie jest wy\u0142\u0105cznie twoja wina – przekonuje autor. \u017byjesz w epoce niepokoju, zniewolony przez karier\u0119, upokarzany przez szef\u00f3w, napastowany przez banki, kuszony przez gwiazdy, znudzony telewizj\u0105. \u015awiat (w rozumieniu si\u0142 nim rz\u0105dz\u0105cych) chce, aby\u015b si\u0119 niepokoi\u0142 – ludzie z\u017cerani przez niepok\u00f3j to doskonali konsumenci i pracownicy. Rz\u0105dy i wielki biznes kochaj\u0105 wi\u0119c terroryzm i wszelkie zagro\u017cenia – przynosz\u0105 im one korzy\u015bci. Dodajmy do tego naturalny dla nas ewolucyjnie mechanizm, kt\u00f3ry ka\u017ce nam szuka\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci zagro\u017ce\u0144, jakby\u015bmy wci\u0105\u017c \u017cyli w buszu i obrazek zaczyna by\u0107 coraz bardziej sp\u00f3jny. Ka\u017cde wydanie wiadomo\u015bci radiowych i telewizyjnych, ka\u017cda gazeta, a tak\u017ce nasze codzienne rozmowy przynosz\u0105 do nas jedno przes\u0142anie – martw si\u0119, martw si\u0119, martw. Nie wychod\u017a z domu. Ogl\u0105daj telewizj\u0119. Kupuj przez Internet.<\/p>\n\n\n\n

Od czasu pierwszego wydania ksi\u0105\u017cki w 2006 roku, diagnoza pozostaje aktualna. R\u00f3wnie\u017c w swej trze\u017awej, przekornej i b\u0119d\u0105cej \u017ar\u00f3d\u0142em niewyczerpanego humoru antysystemowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka jest pe\u0142na doskona\u0142ych cytat\u00f3w i dosadnych, a przy tym zabawnych i plastycznych obserwacji. Zacytujmy przyk\u0142adow\u0105 (cytaty z ksi\u0105\u017cki oznaczam dalej italikiem). „Skomercjalizowany \u015bwiat traktuje nas jak gwiazdy. Bo jeste\u015b tego warta – m\u00f3wi. P\u0142aszczy si\u0119 przed nami i przychlebia dop\u00f3ty, dop\u00f3ki nie podamy danych swojej karty kredytowej. W\u00f3wczas pozbywa si\u0119 nas z raju i odsy\u0142a na ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107 do czy\u015b\u0107ca, jakim jest gigantyczna kolejka do punktu obs\u0142ugi klienta<\/em>„.<\/p>\n\n\n\n

Wiele z komentarzy rzuca przy okazji ciekawe \u015bwiat\u0142o na system, kt\u00f3ry uwa\u017camy za z g\u00f3ry ugruntowany, a kt\u00f3ry tak\u017ce jest \u017ar\u00f3d\u0142em naszych niepokoj\u00f3w – opresyjny w imi\u0119 „wy\u017cszych” cel\u00f3w spo\u0142ecznych. Zn\u00f3w cytat. „Warto przypomnie\u0107, \u017ce kiedy w 1828 roku minister spraw wewn\u0119trznych, Robert Peel, zaproponowa\u0142 utworzenie policji, wybuch\u0142y g\u0142o\u015bne protesty, gdy\u017c uwa\u017cano, \u017ce pomys\u0142 ten godzi w wolno\u015b\u0107 obywateli. Przed utworzeniem podlegaj\u0105cej rz\u0105dowi policji, utrzymaniem porz\u0105dku publicznego zajmowali si\u0119 wybierani przez lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107 konstable. Obecnie rz\u0105dy uwielbiaj\u0105 przest\u0119pczo\u015b\u0107, bo uzasadnia przyczyn\u0119 ich istnienia, a pod pretekstem ochrony obywateli daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich kontrolowania<\/em>„. Hodgkinson nie by\u0142by przy tym sob\u0105, gdyby nie doda\u0142: „Dlatego te\u017c prawdziwy anarchista powinien za wszelk\u0105 cen\u0119 unika\u0107 pope\u0142niania czyn\u00f3w przest\u0119pczych<\/em>„.<\/p>\n\n\n\n

Nawet je\u015bli si\u0119 nie zgadzamy, to wyczuwamy tu ironi\u0119 i przewrotn\u0105 inteligencj\u0119. I po takim wst\u0119pnie, odpowiednio ju\u017c nastawieni do lektury, od razu zaczynamy odczuwa\u0107 sympati\u0119 do autora i samej ksi\u0105\u017cki. To nie b\u0119dzie kolejny nudny poradnik z cyklu „Jak \u017cy\u0107”. A teza wyj\u015bciowa, jak powiedzia\u0142em, jest trafna. „Istot\u0105 kapitalizmu jest wzbudzanie niepokoju oraz wszechobecno\u015b\u0107 instytucji wywo\u0142uj\u0105cych niepok\u00f3j. Dlatego w\u0142a\u015bnie m\u00f3wi\u0119: To nie wasza wina<\/em>„.<\/p>\n\n\n\n

Co zatem zrobi\u0107? Rady s\u0105 proste i pod\u015bwiadomie je znamy, ale warto je sobie przy okazji lektury przypomnie\u0107. Po pierwsze, m\u00f3wi autor: nakarm sw\u00f3j umys\u0142. Dieta z\u0142o\u017cona z dobrej literatury, bez ch\u0142amu w postaci gazet i czasopism, kt\u00f3re tylko pog\u0142\u0119biaj\u0105 niepok\u00f3j, zaowocuje sensownym my\u015bleniem i stworzy samowystarczalnego, zaradnego cz\u0142owieka. Dieta umys\u0142owa – w jej sk\u0142ad powinno tak\u017ce wchodzi\u0107 inspiruj\u0105ce towarzystwo. Zast\u0105p telewizj\u0119 przyjaci\u00f3\u0142mi, a gazety – ksi\u0105\u017ckami. Unikaj metra, wsi\u0105d\u017a na rower, albo id\u017a piechot\u0105. Urozmai\u0107 sw\u00f3j dzie\u0144, dieta z\u0142o\u017cona wy\u0142\u0105cznie z pracy biurowej obezw\u0142adnia i dusi. Rozbij ekran i poszukaj o\u0142\u00f3wka oraz kartki papieru.<\/p>\n\n\n\n

Niby oczywiste. Ale ju\u017c stwierdzenie, \u017ce wysokie mniemanie o sobie oraz pr\u00f3by interesowania si\u0119 wszystkim i wszystkimi rodz\u0105 niepok\u00f3j, mo\u017ce by\u0107 zaskakuj\u0105ce. Staramy si\u0119 uchodzi\u0107 za tych, kt\u00f3rych wszystko obchodzi. Kt\u00f3rzy s\u0105 na czasie. Wiemy przecie\u017c co to FOMO (Fear of missing out<\/em>). Skutek? Zajmujemy si\u0119 cudzymi problemami, bez \u017cadnych korzy\u015bci dla nas samych.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych rozdzia\u0142ach poznajemy krok po kroku recepty na popraw\u0119 swojego stosunku do \u017cycia. Ka\u017cda z nich opatrzona jest charakterystyczn\u0105 ironi\u0105, obserwacjami autora – z w\u0142asnego \u017cycia, jak r\u00f3wnie\u017c z rozm\u00f3w i korespondencji z czytelnikami Idlera<\/em>, ale i – co jest bardzo cenne – rysem historycznym. Najcz\u0119\u015bciej osadzonym w realiach anglosaskich, ale to bardzo nie przeszkadza. Przeczytamy zatem nie tylko jak by\u0107 powinno, ale tak\u017ce jak by\u0142o kiedy\u015b. I co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce przesta\u0142o by\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dowiemy si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce nud\u0119 (jako poj\u0119cie) wynaleziono w 1760 roku, poniewa\u017c w tym w\u0142a\u015bnie roku po raz pierwszy u\u017cyto tego s\u0142owa (boredom<\/em>). A przecie\u017c czego nie ma w s\u0142owniku i czego nie umiemy nazwa\u0107, nie istnieje. Mo\u017ce mie\u0107 to zwi\u0105zek z rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105 i automatyzacj\u0105 oraz podzia\u0142em pracy, co prowadzi\u0142o do zmiany przynosz\u0105cego satysfakcj\u0119, autonomicznego zaj\u0119cia (occupation<\/em>) w uci\u0105\u017cliw\u0105, niewolnicz\u0105, powtarzaln\u0105 „robot\u0119” (labour<\/em>). Jednym z g\u0142\u00f3wnych przyczyn nudy ma by\u0107 zatem odebranie ludziom ich codziennej kreatywno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142towania otaczaj\u0105cej ich rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re tezy zmuszaj\u0105 do my\u015blenia. Autor zauwa\u017ca przyk\u0142adowo, \u017ce jeszcze do ca\u0142kiem niedawna Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 ludowej rozrywki, patronem sztuki, zamawiaj\u0105cym u miejscowych rzemie\u015blnik\u00f3w ozdoby, a kazania gromadzi\u0142y publiczno\u015b\u0107 w g\u0142\u00f3wnej mierze ze wzgl\u0119du na ich rozrywkowy i urozmaicaj\u0105cy codzienne \u017cycie charakter. Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 prawdziwym teatrem dla widz\u00f3w. Czy w innym razie Micha\u0142 Anio\u0142 sp\u0119dzi\u0142by lata le\u017c\u0105c pod sufitem i maluj\u0105c Kaplic\u0119 Syksty\u0144sk\u0105? Dla kogo by to robi\u0142, przecie\u017c nie dla siebie. A Wit Stwosz tworz\u0105cy o\u0142tarz jak teatralna scena? Obecnie ca\u0142y ten dramatyzm i teatralno\u015b\u0107 zosta\u0142y zlikwidowane, a praktyki dawnego ko\u015bcio\u0142a uznano za zabobon i ba\u0142wochwalstwo. Ca\u0142a poga\u0144ska feta, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w swej m\u0105dro\u015bci przez wieki zachowa\u0142, ca\u0142a ta \u015bciana zape\u0142niona przez artyst\u0119 diab\u0142ami walcz\u0105cymi z anio\u0142ami i porywaj\u0105cymi ludzkie dusze, znik\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Na tej samej zasadzie dostaje si\u0119 tak\u017ce nudnym w swym uporz\u0105dkowaniu politykom i rz\u0105dom, w tym wszelkim maszeruj\u0105cym w r\u00f3wnym rz\u0119dzie re\u017cimowcom i wszelkim tego typu zaanga\u017cowanym i podnieconym swoj\u0105 „misj\u0105” nudziarzom.<\/p>\n\n\n\n

Czy\u017cby nuda, kt\u00f3r\u0105 odczuwamy, by\u0142a zatem form\u0105 kontroli spo\u0142ecznej? Na pewno mo\u017cna powiedzie\u0107 jedno – system, kt\u00f3ry j\u0105 wytworzy\u0142 obiecuje, \u017ce nas od niej uwolni. Nudzi ci\u0119 praca? Reklama zach\u0119ca ci\u0119, \u017ce Twoja Nuda rozproszy si\u0119 kiedy tylko wydasz troch\u0119 pieni\u0119dzy. To w\u0142a\u015bnie nazywa si\u0119 Work-and-Spend Cycle<\/em>. Czy wiesz, \u017ce s\u0142owo leisure<\/em> („rozrywka w czasie wolnym”), pochodzi od \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa licere<\/em> – „mie\u0107 na co\u015b pozwolenie”? Wygl\u0105da na to, \u017ce scedowali\u015bmy na innych walk\u0119 z nud\u0105. Tak samo, jak nasz potencja\u0142 tw\u00f3rczy. P\u0142acimy innym za to, by zmniejszyli nasze znudzenie. Mo\u017ce czas odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad sytuacj\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Gospodarka? Robienie pieni\u0119dzy? We wczesnym \u015bredniowieczu wojownicy, duchowie\u0144stwo i ch\u0142opi pogardzali lud\u017ami, kt\u00f3rzy ho\u0142dowali bur\u017cuazyjnym warto\u015bciom robienia pieni\u0119dzy. By\u0142o przecie\u017c tyle wa\u017cniejszych spraw.<\/p>\n\n\n\n

A twoje rachunki? Zapominasz czasem o nich? P\u0142acisz z tego tytu\u0142u kary i odsetki? Dostajesz wszystkie te listy pisane, jak okre\u015bla to autor, „w stylu protekcjonalnym, acz nieco autorytarnym”? Te bezosobowe ponaglenia, kt\u00f3re maj\u0105 ci za zadanie przekaza\u0107: „We\u017a si\u0119 w gar\u015b\u0107, zawodzisz oczekiwania. Czy wiesz ile naprawd\u0119 zarabiasz, ile wydajesz i na co i gdzie trafiaj\u0105 wszystkie twoje sk\u0142adki? Czy nie masz czasem poczucia, \u017ce nie do ko\u0144ca wszystko co wa\u017cne dla Twoich interes\u00f3w wiesz i w\u0142a\u015bciwie kontrolujesz? \u017be interesujesz si\u0119 nie tym, czym powiniene\u015b?<\/p>\n\n\n\n

Zostali\u015bmy wychowani, by wierzy\u0107 w ide\u0119 pracy, stanowiska i pensji. Uzale\u017cniamy si\u0119 do pracodawc\u00f3w, specjalist\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w i us\u0142ugodawc\u00f3w, a powinni\u015bmy by\u0107 samodzielni, sami sobie narzuci\u0107 dyscyplin\u0119 i lepiej si\u0119 zorganizowa\u0107. R\u00f3wnie\u017c w sprawach finansowych. Ksi\u0119gowo\u015b\u0107 powinna by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 edukacji ka\u017cdego samowystarczalnego poszukiwacza wolno\u015bci. Jest te\u017c druga metoda, powi\u0105zana z pierwsz\u0105 – rezygnacja ze zb\u0119dnych wydatk\u00f3w, generuj\u0105cych zb\u0119dne rachunki. Wracamy tu zatem do ruchu na rzecz prostoty (simplicity movement<\/em>). Co to jest prostota? To samowystarczalno\u015b\u0107 – im wi\u0119cej rachunk\u00f3w p\u0142acisz, tym cz\u0119\u015bciej prosisz innych by robili za ciebie co\u015b, co powiniene\u015b robi\u0107 sam. Je\u015bli uda ci si\u0119 nie konsumowa\u0107 produkt\u00f3w systemu, kt\u00f3rych tak naprawd\u0119 nie potrzebujesz, nie b\u0119dziesz musia\u0142 za nie p\u0142aci\u0107. I odci\u0105\u017cysz sw\u00f3j umys\u0142. \u017bycie stanie si\u0119 i ta\u0144sze i prostsze.<\/p>\n\n\n\n

Twoja kariera? Ona ma by\u0107 przecie\u017c – tak Ci si\u0119 wydaje i tak s\u0142yszysz – czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko prac\u0105 – ma ci\u0119 okre\u015bla\u0107. I ogranicza\u0107. Ma by\u0107 wyznacznikiem Twojej w\u0142asnej warto\u015bci. To nie tylko zarabianie na chleb, to „Twoje \u017cycie”, to „Ty”. A tak naprawd\u0119, to nienasycony potw\u00f3r ci\u0105gle domagaj\u0105cy si\u0119 wi\u0119cej i wi\u0119cej. Twoje zarobki rosn\u0105, kupujesz coraz wi\u0119ksze samochody, wi\u0119ksze mieszkania, coraz wi\u0119cej rzeczy i nagle orientujesz si\u0119, \u017ce Twoje potrzeby rosn\u0105 w tym samym lub nawet szybszym tempie. Twoja kariera zaczyna by\u0107 niczym innym, jak eleganck\u0105 form\u0105 niewolnictwa.<\/p>\n\n\n\n

Musisz sta\u0107 si\u0119 wybitny w jednej dziedzinie – m\u00f3wi\u0105 Ci. Musisz by\u0107 cz\u0142owiekiem skupionym na swojej specjalizacji. Tak jest „profesjonalnie”. Robisz to zatem. I nagle, zanim si\u0119 zorientujesz, stajesz si\u0119 bezu\u017cyteczny we wszystkim innym. A je\u015bli nie potrafisz robi\u0107 nic innego, szybko uzale\u017cniasz si\u0119 od innych takich jak Ty „specjalist\u00f3w”. „Nied\u0142ugo nie b\u0119dzie mo\u017cna przymocowa\u0107 p\u00f3\u0142ki bez dyplomu z p\u00f3\u0142komocowania<\/em>„. \u017byjemy w czasach, kt\u00f3re mo\u017cna nazwa\u0107 „Epok\u0105 Profesjonalizmu Odbieraj\u0105cego Sprawno\u015b\u0107<\/em>„. Uwolnienie si\u0119 od modelu pracy opartego na koncepcji kariery oznacza zatem tak naprawd\u0119 uniezale\u017cnienie si\u0119 od oczekiwa\u0144 innych. Prawdziwie wolni sami wydeptuj\u0105 swoj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119. I pami\u0119taj tak\u017ce, \u017ce warto co\u015b robi\u0107 nie tylko wtedy, kiedy daje Ci to pieni\u0105dze lub przynosi uznanie. Naucz si\u0119 jakiego\u015b rzemios\u0142a, zach\u0119ca autor, naucz si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko praca umys\u0142owa na zlecenie.<\/p>\n\n\n\n

Kolejna sprawa. Jak si\u0119 miewa Tw\u00f3j work-life balance<\/em>? Czy sama ta koncepcja nie jest do\u015b\u0107 pesymistyczna? Praca jest z\u0142a, a \u017cycie poza ni\u0105 jest dobre. Ale przecie\u017c je\u015bli sprawimy, \u017ce praca b\u0119dzie dobra, nawet ta, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c wykonujemy, \u017ce stanie si\u0119 dla nas tw\u00f3rcz\u0105 przyjemno\u015bci\u0105, to nie b\u0119dziemy musieli r\u00f3wnowa\u017cy\u0107 z\u0142ego dobrym. Bo wszystko b\u0119dzie dobre. „Utopia pr\u00f3\u017cniak\u00f3w nie opiera si\u0119 na postulacie skr\u00f3cenia czasu nieprzyjemnej pracy, kt\u00f3r\u0105 wysuwaj\u0105 zwi\u0105zki zawodowe. Wiedzie ona do zharmonizowania pracy i \u017cycia w szcz\u0119\u015bliw\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107<\/em>„. Znajd\u017a zatem swoje powo\u0142anie – zaj\u0119cie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zarobisz na \u017cycie, ale te\u017c kt\u00f3remu b\u0119dziesz lubi\u0142 si\u0119 oddawa\u0107. Masz zreszt\u0105 obowi\u0105zek to robi\u0107 – odkrywa\u0107 tkwi\u0105ce w Tobie talenty. A je\u015bli to si\u0119 uda, to inne aspekty \u017cycia tak\u017ce w naturalny spos\u00f3b si\u0119 u\u0142o\u017c\u0105. Je\u015bli lubisz swoj\u0105 prac\u0119, to nie jest to ju\u017c praca. I co ciekawe: „Je\u015bli sensem \u017cycia uczynimy powo\u0142anie, a nie zarabianie pieni\u0119dzy dla samego zarabiania, oka\u017ce si\u0119, \u017ce pieni\u0105dze te\u017c si\u0119 pojawi\u0105<\/em>„. Wszyscy rodzimy si\u0119 z jakim\u015b talentem i to tylko od nas zale\u017cy, czy go znajdziemy i b\u0119dziemy potrafili wykorzysta\u0107. A jak go znale\u017a\u0107? Nie r\u00f3b przez jaki\u015b czas nic, tak d\u0142ugo, jak tylko wytrzymasz. Na co dzie\u0144 jeste\u015b zbyt zaj\u0119ty, aby to zauwa\u017cy\u0107. Pierwsza rzecz, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziesz chcia\u0142 robi\u0107 po takiej przerwie, b\u0119dzie prawdopodobnie t\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Nie wdro\u017cysz oczywi\u015bcie w \u017cycie wszystkich dobrych rad. Nie wszystkie nadaj\u0105 si\u0119 te\u017c do wdro\u017cenia przez ka\u017cdego. Nie uciekniesz pewnie z dnia na dzie\u0144 z du\u017cego, drogiego i przyt\u0142aczaj\u0105cego swoim po\u015bpiechem miasta. Ale przynajmniej teraz, kiedy to pisz\u0119, w czasie epidemii, mo\u017cesz przynajmniej spr\u00f3bowa\u0107. Na wsi – jak pisa\u0142 Oscar Wilde – \u0142atwiej jest by\u0107 dobrym, tutaj nie ma tylu pokus. Ale wiejskie \u017cycie mo\u017cna stworzy\u0107 tak\u017ce i w mie\u015bcie, je\u015bli pod tym has\u0142em rozumie si\u0119 samowystarczalno\u015b\u0107. Jest takie poj\u0119cie jak „permakultura” – jest to ruch maj\u0105cy na celu wspieranie ludzi, aby byli bardziej samowystarczalni, na przyk\u0142ad poprzez projektowanie i rozw\u00f3j p\u0142odnych i zr\u00f3wnowa\u017conych ogrod\u00f3w i gospodarstw. Na pocz\u0105tek wi\u0119c, wyhoduj co\u015b sam, nawet w domu.<\/p>\n\n\n\n

Czas. Zegarek. Terminy. Pada tu oskar\u017cenie wobec Benjamina Franklina, tego „nikczemnego tytana pracy i moralisty<\/em>„, kt\u00f3ry w XVIII wieku wyrazi\u0142 ca\u0142kowicie nowy spos\u00f3b my\u015blenia o czasie. Czas przesta\u0142 by\u0107 darem bo\u017cym. Sta\u0142 si\u0119 pieni\u0105dzem. Je\u015bli my\u015blisz o uciekaj\u0105cym czasie, to nie \u017cyjesz chwil\u0105 obecn\u0105, stale my\u015blisz co dalej, jaki jest kolejny ruch do wykonania. Co si\u0119 stanie? Co b\u0119dzie? Czy zd\u0105\u017c\u0119? A kiedy ostatnio po prostu straci\u0142e\u015b rachub\u0119 czasu na rzecz jakiego\u015b pasjonuj\u0105cego zaj\u0119cia? „Pracuj\u0119 w godzinach 8:00-16:00, jestem wo\u0142em roboczym, jestem automatem. C\u00f3\u017c za n\u0119dzny spos\u00f3b na \u017cycie!<\/em>” B\u0105d\u017a wi\u0119c realist\u0105, nie wymagaj od siebie za du\u017co. R\u00f3b mniej. R\u00f3b tyle, ile zdo\u0142asz. Ale r\u00f3b to dobrze. To przecie\u017c w przerwach od zaj\u0119\u0107 i planowania przydarza Ci si\u0119 przecie\u017c \u017cycie. A z pracy dobrze i uwa\u017cnie wykonanej czerpiemy przyjemno\u015b\u0107. A kiedy m\u00f3wisz, \u017ce nie masz na co\u015b czasu, m\u00f3wisz tak naprawd\u0119 tylko to, \u017ce masz inne priorytety. Jakie?<\/p>\n\n\n\n

Rywalizacja? Konkurencja? Tak wiemy, skutkuje dobr\u0105 jako\u015bci\u0105 towar\u00f3w i rozs\u0105dnymi cenami. Ale czy na pewno? Gdzie s\u0105 wszystkie ma\u0142e sklepy, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y w Twojej okolicy i dawa\u0142y zatrudnienie osobom, kt\u00f3re zna\u0142e\u015b z imienia? A one zna\u0142y Ciebie. Jest takie poj\u0119cie jak „starbuckizacja”, okre\u015blaj\u0105ca przejmowanie wszystkiego, nawet zwyk\u0142ej codziennej czynno\u015bci picia kawy, przez handlowe monopole, kt\u00f3re zamiast r\u00f3\u017cnorodno\u015bci serwuj\u0105 ci po prostu anonimowe klony tej samej us\u0142ugi, gdziekolwiek si\u0119 udasz. Masz oczywi\u015bcie wolno\u015b\u0107 wyboru – ale tylko tego, co Ci zaproponuj\u0105 w menu.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy konkurencja ogranicza si\u0119 do rywalizacji w grze, jest fajn\u0105 zabaw\u0105. Cz\u0142owiek, ten odwieczny fan sportowego wsp\u00f3\u0142zawodnictwa, ma to g\u0142\u0119boko w genach. Ale kiedy to umi\u0142owanie gry zaczyna by\u0107 przenoszone na obszar pracy, robi si\u0119 nieprzyjemnie. Tragedi\u0105 XIX wieku by\u0142o to, \u017ce cz\u0142owiek Zachodu zacz\u0105\u0142 postrzega\u0107 samego siebie przede wszystkim jako pracownika. \u017bycie sta\u0142o si\u0119 nagle powa\u017cn\u0105 spraw\u0105. Powstaj\u0105ce od XII wieku cechy i gildie wyrasta\u0142y natomiast z koncepcji uczciwej i ustalonej ceny oraz wsp\u00f3lnego dobra, a przy tym takiej, kt\u00f3ra nie by\u0142aby niemi\u0142a Bogu. „Podstawowe zasady takiej pracy to za\u0142o\u017cenie, \u017ce musi by\u0107 tw\u00f3rcza i wysokiej jako\u015bci, \u017ce nie wolno wykonywa\u0107 jej zbyt wiele, nale\u017cy ustala\u0107 ceny, trzeba troszczy\u0107 si\u0119 o innych rzemie\u015blnik\u00f3w z tej samej bran\u017cy i nie powinno by\u0107 mi\u0119dzy nimi konkurencji. Innymi s\u0142owy, praca bez wyzysku<\/em>„. Trzeba by\u0142o dopiero nudnych purytan\u00f3w, aby obali\u0107 ten raj. To, co mo\u017cesz zrobi\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci, to dba\u0107 o swoj\u0105 najbli\u017csz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Stworzy\u0107 j\u0105 i piel\u0119gnowa\u0107. Im bardziej pomagasz innym, tym bardziej prawdopodobne, \u017ce oni te\u017c pomog\u0105 Tobie. Nie zginiesz we wszechobecnej rywalizacji. Ale, czy znasz nawet swoich s\u0105siad\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n

Przyt\u0142acza Ci\u0119 kredyt? Sp\u0142acanie go sprawia, \u017ce odk\u0142adasz na p\u00f3\u017aniej \u017cycie i to co chcia\u0142by\u015b z nim robi\u0107? Bankowo\u015b\u0107 i odsetki nie s\u0105 wynalazkiem nowym, wymy\u015blili je ju\u017c 700 lat temu Medyceusze z Florencji i byli w tym na tyle sprawni, \u017ce przekonali samego papie\u017ca, \u017ce lichwa nie jest grzechem. Przy dzisiejszych bankach, kryzysie z 2008 roku, mogliby oni oczywi\u015bcie uchodzi\u0107 za co najwy\u017cej drobnych sklepikarzy i amator\u00f3w. Zad\u0142u\u017cenie jest potrzebne bo umacnia system. Masz kredyt, to \u0142atwiej Ci\u0119 kontrolowa\u0107. Jak zatem wymkn\u0105\u0107 si\u0119 wi\u0119zom zad\u0142u\u017cenia? Po pierwsze – przesta\u0144 si\u0119 przejmowa\u0107. „Pozornie zniewalaj\u0105ca natura zad\u0142u\u017cenia to mit. Bardzo ma\u0142o prawdopodobne, by\u015b kiedykolwiek znalaz\u0142 si\u0119 na bruku<\/em>„. Nie m\u00f3wimy tu o dzia\u0142aniach nierozs\u0105dnych, ale \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce je\u015bli wpadniesz w prawdziwe k\u0142opoty, to b\u0119d\u0105 to tak\u017ce k\u0142opoty po\u017cyczkodawcy, kt\u00f3re b\u0119dzie musia\u0142 wsp\u00f3lnie z Tob\u0105 je rozwi\u0105za\u0107. A potem redukuj wydatki, zmniejszaj potrzeby. I zastan\u00f3w si\u0119, czy naprawd\u0119 potrzebujesz wszystkiego, co zgromadzi\u0142e\u015b. Na pewno poradzisz sobie bez tego, je\u015bli b\u0119dzie trzeba.<\/p>\n\n\n\n

Lubisz kupowa\u0107? To na pewno zauwa\u017cy\u0142e\u015b, \u017ce w ka\u017cd\u0105 z rzeczy wbudowany jest czynnik rozczarowania. A mimo, \u017ce rzeczy kt\u00f3re kupi\u0142e\u015b nie spe\u0142ni\u0142y Twoich oczekiwa\u0144, szukasz nast\u0119pnych. W nadziei, \u017ce ich nowe i ulepszone wersje nie rozczaruj\u0105 Ci\u0119 tak, jak poprzednie. „Tak w\u0142a\u015bnie dzia\u0142a kapitalizm: poprzez nieprzerwany strumie\u0144 rozczarowa\u0144, kt\u00f3ry zach\u0119ca do wydawania coraz wi\u0119kszych pieni\u0119dzy<\/em>„. Nie mo\u017cesz zrezygnowa\u0107, z rzeczy, kt\u00f3re zaspokajaj\u0105 Twoje naprawd\u0119 podstawowe potrzeby. Ale ze wszystkich innych – ju\u017c tak. „Je\u017celi masz gdzie mieszka\u0107, do\u015b\u0107 pieni\u0119dzy, \u017ceby sobie kupi\u0107 albo wyhodowa\u0107 dobre jedzenie, je\u017celi masz przyjaci\u00f3\u0142, ksi\u0105\u017cki i wystarczaj\u0105co du\u017co procent\u00f3w do wypicia, to jak \u017cycie mo\u017ce by\u0107 z\u0142e?<\/em>„<\/p>\n\n\n\n

Konsumpcjonizm. By\u0107 mo\u017ce widzieli\u015bcie film grozy „\u015awit \u017cywych trup\u00f3w” (Dawn of the Dead<\/em>) Georga Romero z 1978 roku. Bohaterowie zostaj\u0105 osaczeni przez hordy zombie w centrum handlowym. Zastanawiaj\u0105c si\u0119, dlaczego nieumarli wci\u0105\u017c szturmuj\u0105 w\u0142a\u015bnie t\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0119 handlu, je\u017cd\u017c\u0105 schodami ruchowymi w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 i wchodz\u0105 do opuszczonych sklep\u00f3w, dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce to miejsce by\u0142o po prostu wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ich \u017cycia. I dlatego wracaj\u0105 tu nawet po \u015bmierci. Nie b\u0105d\u017a jak zombie. <\/p>\n\n\n\n

Z ksi\u0105\u017cki zaczerpniesz jeszcze wiele innych \u017cyciowych rad i wskaz\u00f3wek. Nie wszystkie rozdzia\u0142y s\u0105 r\u00f3wnie interesuj\u0105ce. S\u0105 te\u017c momenty s\u0142absze. Ale je\u015bli ju\u017c zacz\u0105\u0142e\u015b i zdecydujesz si\u0119 przeczyta\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107, to dowiesz si\u0119 kolejnych rzeczy i cze\u015b\u0107 na pewno Ci si\u0119 przyda.<\/p>\n\n\n\n

Dowiesz si\u0119, dlaczego warto by\u0107 anarchist\u0105. Dlaczego warto odrzuci\u0107 poczucie winy i nie cierpie\u0107 za grzechy, kt\u00f3re sam sobie wmawiasz. \u017be nie trzeba by\u0107 perfekcyjnym i warto pogodzi\u0107 si\u0119 z otaczaj\u0105cymi nas niedoskona\u0142o\u015bci\u0105 i ba\u0142aganem i podchodzi\u0107 do nich ze spokojem i \u017cyczliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego nie warto by\u0107 samotnym, a zostawia\u0107 zawsze drzwi otwarte i po prostu otacza\u0107 si\u0119 lud\u017ami. Jeste\u015bmy przecie\u017c z natury istotami towarzyskimi, prawda?<\/p>\n\n\n\n

Dowiesz si\u0119, jak ograniczy\u0107 uzale\u017cnianie si\u0119 we wszystkim od maszyn i automat\u00f3w zamiast tego u\u017cywa\u0107 \u0142opaty, scyzoryka i kosy. Jak zaakceptowa\u0107 czasem chwile melancholii i smutku (kt\u00f3re cz\u0119sto mylimy z wymagaj\u0105c\u0105 leczenia depresj\u0105), jako naturalnych towarzyszy \u017cycia, od kt\u00f3rych od czasu do czasu nie ma ucieczki.<\/p>\n\n\n\n

\u017be nie warto traci\u0107 czasu na narzekanie. I \u017ce trzeba po prostu wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za sw\u00f3j los. Bo nikt inny tego nie zrobi i robi\u0107 za nas nie powinien.<\/p>\n\n\n\n

A w\u015br\u00f3d wymog\u00f3w rodzicielstwa warto tak\u017ce da\u0107 wolno\u015b\u0107 swoim dzieciom. Nie martw si\u0119, poradz\u0105 sobie.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli ksi\u0105\u017ck\u0119 przeczytasz i nie potraktujesz jej jako dzie\u0142a rozrywkowego, ale motywacj\u0119 do zmiany (wewn\u0119trznej lub zewn\u0119trznej) to pozostanie Ci do wykonania ostatni, najwa\u017cniejszy krok. Zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I z ksi\u0105\u017cki dowiesz si\u0119 tak\u017ce, \u017ce tak jak si\u0119 spodziewa\u0142e\u015b i jak chyba podsk\u00f3rnie czujesz, najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 na drodze do wolno\u015bci jest nasz w\u0142asny l\u0119k przed ni\u0105. Ca\u0142y czas marzymy o podj\u0119ciu wyzwania, o wprowadzeniu do naszego \u017cycia zmian, do porzucenia nadmiaru i po\u015bpiechu. Ale przecie\u017c wci\u0105\u017c si\u0119 boimy. Nasze ego m\u00f3wi nam, \u017ce nie warto zaczyna\u0107, bo mo\u017ce nam si\u0119 nie uda\u0107, bo mo\u017ce to ryzykowne, bo mo\u017ce nie jeste\u015bmy wystarczaj\u0105co przygotowani, bo wcze\u015bniej musz\u0119 jeszcze…bo nie mog\u0119…, bo w ko\u0144cu co pomy\u015bl\u0105 i jak oceni\u0105 nas inni. W rezultacie cz\u0119sto nie robimy nic.<\/p>\n\n\n\n

W przywo\u0142ywanej przez Hodgkinsona ksi\u0105\u017cce „Lot nad kuku\u0142czym gniazdem” (One Flew Over the Cuckoo’s Nest<\/em>) Kena Kesey’a,<\/strong> przeniesionej z sukcesem na ekran w 1975 roku przez Milo\u0161a Formana, jest znana scena, w kt\u00f3rej rewolucjonista Randle McMurphy nagle zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce po\u0142owa pacjent\u00f3w szpitala psychiatrycznego jest na oddziale nie z wyra\u017anego przymusu, czy w wyniku trwaj\u0105cej choroby, ale z w\u0142asnej woli. Nie mo\u017ce tego poj\u0105\u0107, ale jednak to prawda.<\/p>\n\n\n\n

Nigdy po prostu nie starczy\u0142o im odwagi, aby go opu\u015bci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ocena ksi\u0105\u017cki: 7\/10.<\/p>\n\n\n\n

Tom Hodgkinson \u2013 „Jak by\u0107 wolnym” (How To Be Free<\/em>)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tom Hodgkinson ju\u017c od ponad \u0107wier\u0107 wieku wydaje w Wielkiej Brytanii magazyn Idler (www.idler.co.uk). Po polsku najbli\u017csze znaczeniowo b\u0119d\u0105 tu „Le\u0144” lub „Pr\u00f3\u017cniak”, oba niestety r\u00f3wnie pejoratywne. Cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce akurat z tych dw\u00f3ch „pr\u00f3\u017cniak” brzmi du\u017co zabawniej i to s\u0142owo u\u017cywane jest w polskim t\u0142umaczeniu ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b om\u00f3wi\u0119. Mo\u017cna przy tej okazji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":208,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10,8],"tags":[],"class_list":["post-106","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poradniki","category-recenzje-ksiazek","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=106"}],"version-history":[{"count":53,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1575,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/106\/revisions\/1575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}