{"id":1105,"date":"2021-09-02T22:31:57","date_gmt":"2021-09-02T20:31:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1105"},"modified":"2022-02-12T21:48:15","modified_gmt":"2022-02-12T20:48:15","slug":"przypadkowe-odkrycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1105","title":{"rendered":"Przypadkowe odkrycie"},"content":{"rendered":"\n

Histori\u0119 przypadkowego odkrycia antybiotyku penicyliny przez Alexandra Fleminga opowiadano wielokrotnie i ma ona wiele wersji. Wiemy natomiast na pewno, \u017ce w 1928 roku, gdy Fleming by\u0142 na wakacjach poza Londynem, w jego laboratorium w St. Mary’s Hospital<\/em> na porzuconych w ba\u0142aganiarski spos\u00f3b szalkach Petriego z posianymi szczepami bakterii zaleg\u0142a si\u0119 ple\u015b\u0144.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to ci\u0105g szcz\u0119\u015bliwych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci – Fleming nie posprz\u0105ta\u0142 po sobie przed wyjazdem, lato by\u0142o tego roku ch\u0142odne (a wi\u0119c dobre dla rozprzestrzeniania si\u0119 zarodnik\u00f3w), a gospodarz wyjecha\u0142 na nieco d\u0142u\u017cej ni\u017c normalnie zwyk\u0142 to robi\u0107, co da\u0142o nieproszonym go\u015bciom mo\u017cliwo\u015b\u0107 niezak\u0142\u00f3conego buszowania w jego zasobach.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy odda\u0107 w tym miejscu sprawiedliwo\u015b\u0107 nieuporz\u0105dkowanemu Flemingowi, \u017ce po powrocie nie szurn\u0105\u0142 zaple\u015bnia\u0142ych szalek do kosza na \u015bmieci, jak zrobi\u0142aby to wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, ale dostrzeg\u0142 co si\u0119 sta\u0142o i podda\u0142 to refleksji. Ple\u015b\u0144 najwyra\u017aniej zatrzyma\u0142a wzrost szczep\u00f3w bakterii. Grzyby i bakterie musia\u0142y walczy\u0107 ze sob\u0105 i grzyby wygra\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Legenda miejska g\u0142osi, \u017ce na szalkach osiad\u0142a wyj\u0105tkowo rzadka odmiana ple\u015bni, ale tu liczba zbieg\u00f3w okolicznosci idzie ju\u017c za daleko i nic na to nie wskazuje – by\u0142a to popularna ple\u015b\u0144 z gatunku Penicillium chrysogenum<\/em>, kt\u00f3ra w toku ewolucji wykszta\u0142ci\u0142a skuteczny mechanizm eliminowania z otoczenia swoich najwi\u0119kszych konkurent\u00f3w do po\u017cywienia – bakterii.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b wiemy, \u017ce mechanizm dzia\u0142ania penicylin jako antybiotyk\u00f3w polega na blokowaniu aktywno\u015bci enzym\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w tworzeniu \u015bciany kom\u00f3rki bakteryjnej. W przyrodzie istnieje zreszt\u0105 wiele rodzaj\u00f3w antybiotyk\u00f3w, produkowanych nie tylko przez grzyby – drugi najbardziej znany rodzaj to produkowana przez jednokom\u00f3rkowe organizmy streptomycyna, skuteczna w walce z najbardziej \u015bmierteln\u0105 choroba bakteryjn\u0105 wszech czas\u00f3w – gru\u017alic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna natomiast powiedzie\u0107, \u017ce trzeba by\u0142o dopiero takiej widowiskowej walki grzyb\u00f3w z bakteriami w gabinecie Fleminga, aby doj\u015b\u0107 do odpowiednich wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Fleming dostrzeg\u0142 wi\u0119c, \u017ce to, co przypadkowo odby\u0142o si\u0119 w laboratorium w czasie jego nieobecno\u015bci ma znaczenie i mo\u017ce mie\u0107 praktyczne zastosowanie. Napisa\u0142 nawet na ten temat artyku\u0142, ale mia\u0142 w tym czasie inne badania na g\u0142owie i nie mia\u0142 pomys\u0142u na wyprodukowanie dzia\u0142aj\u0105cego leku na bazie pospolitej ple\u015bni.<\/p>\n\n\n\n

Temat po up\u0142ywie kolejnej dekady poci\u0105gna\u0142 natomiast skutecznie dalej niejaki Ernst Chain, uciekinier z nazistowskich Niemiec (jeden z wielu, kt\u00f3rzy zmienili \u015bwiat). Dostrzeg\u0142 on i ponownie zinterpretowa\u0142 znaczenie odkrycia Fleminga i zacz\u0105\u0142 rozwija\u0107 jego praktyczne zastosowanie. W tym zacz\u0105\u0142 legalnie i na szersz\u0105 skal\u0119 ni\u017c Fleming ba\u0142agani\u0107 – hodowa\u0107 ple\u015b\u0144 w celu ekstrakcji penicyliny. Wraz z Flemingiem otrzyma\u0142 ostatecznie za swoj\u0105 prac\u0119 Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3remu podano penicylin\u0119 w celach medycznych by\u0142 policjant Albert Alexander, kt\u00f3ry nieszcz\u0119\u015bliwie pok\u0142u\u0142 si\u0119 kolcami r\u00f3\u017c podczas prac ogrodowych. Dzi\u015b, w dobie powszechnie dost\u0119pnych antyseptyk\u00f3w takie zdarzenie wywo\u0142uje wzruszenie ramion, ale w 1941 r. by\u0142o zupe\u0142nie inaczej – co dobrze obrazuje s\u0142abo\u015b\u0107 cz\u0142owieka w starciu z bakteriami w czasach przed antybiotykami. Co ciekawe istnieje kilka sprzecznych ze sob\u0105 wersji tego zdarzenia, a bardziej ekstremalna g\u0142osi, \u017ce policjant zosta\u0142 w istocie zraniony od\u0142amkami bomby pod\u0142o\u017conej w komisariacie przez terroryst\u00f3w. Najwyra\u017aniej w p\u00f3\u017aniejszych czasach trudno by\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142 by\u0107 w tak z\u0142ym stanie po czym\u015b tak trywialnym, jak prace w ogrodzie poza s\u0142u\u017cb\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tak czy inaczej – aplikowano mu penicylin\u0119 i efekt by\u0142 piorunuj\u0105cy – po dw\u00f3ch dniach umieraj\u0105cy pacjent, kt\u00f3ry straci\u0142 ju\u017c w wyniku zaka\u017cenia oko, ozdrowia\u0142. Niestety Chain dopiero si\u0119 rozp\u0119dza\u0142, nie opracowano jeszcze przemys\u0142owego sposobu produkcji penicyliny, a zapas\u00f3w na kolejn\u0105 dawk\u0119 po prostu nie by\u0142o. Pierwszy pacjent zmar\u0142 wi\u0119c wyniku remisji choroby.<\/p>\n\n\n\n

II wojna \u015bwiatowa i potrzeby rannych \u017co\u0142nierzy da\u0142y naukowcom i technologom dodatkowy zastrzyk motywacji. W USA badania nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pozyskania penicyliny z r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w ple\u015bni prowadzono w laboratorium w mie\u015bcie Peoria w stanie Illinois.<\/p>\n\n\n\n

Bill Bryson<\/strong> w ksi\u0105\u017cce „Cia\u0142o. Instrukcja dla u\u017cytkownika” (The Body: A Guide for Occupants)<\/strong> opisuje w tym miejscu prost\u0105, ale fantastyczn\u0105 histori\u0119 – pracuj\u0105ca w tamejszym laboratorium Mary Hunt wybra\u0142a si\u0119 w ramach swoich bada\u0144 na poszukiwanie przyk\u0142adowych \u017ar\u00f3de\u0142 ple\u015bni. Przynios\u0142a z pobliskiego sklepu warzywniczego kantalup\u0119 (rodzaj melona) pokrytego grub\u0105 z\u0142otaw\u0105 ple\u015bni\u0105. Pracownicy laboratorium oskrobali owoc z ple\u015bni, pokroili i zjedli. Nikt te\u017c nie pami\u0119ta ju\u017c nazwy sklepu, w kt\u00f3rym dokonano zakupu. Ale ta z\u0142ota ple\u015b\u0144 jest z nami do dzi\u015b – okaza\u0142a si\u0119 200 razy pot\u0119\u017cniejsza w dzia\u0142aniu ni\u017c jakakolwiek penicylina wcze\u015bniej testowana. I tak ka\u017cda dawka penicyliny produkowanej po dzi\u015b dzie\u0144 pochodzi od tej w\u0142a\u015bnie jednej zaple\u015bnia\u0142ej kantalupy.<\/p>\n\n\n\n

Problemem z bakteriami jest niestety to, \u017ce szybko uodparniaj\u0105 si\u0119 one na stosowane wobec nich antybiotyki – co sam Fleming przewidzia\u0142 i przed czym ostrzega\u0142. Tymczasem ponad 80% produkowanych dzi\u015b antybiotyk\u00f3w jest poddawanych zwierzetom hodowlanym i st\u0105d trafiaj\u0105 one sta\u0142ym strumieniem do naszej diety i do naszych bakterii. Je\u015bli z jakiego\u015b powodu jeste\u015bcie przeciwni idei szczepie\u0144, to warto wiedzie\u0107, \u017ce o ile jeszcze w latach 60-tych XX wieku penicylina by\u0142a w pe\u0142ni skuteczna w zwalczaniu bakterii pneumokok\u00f3w, o tyle dzi\u015b niekt\u00f3re szczepy (i to a\u017c oko\u0142o 30% og\u00f3lnej liczby) s\u0105 na ni\u0105 w zasadzie ca\u0142kowicie uodpornione – to tzw. PRSP (penicillin resistant Streptococcus pneumoniae<\/em>). Lepiej zatem zapobiega\u0107 ni\u017c leczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z pierwszych firm produkuj\u0105cych penicylin\u0119 by\u0142 ameryka\u0144ski koncern Pfizer, Inc.<\/em> – o kt\u00f3rym g\u0142o\u015bno zrobi\u0142o si\u0119 obecnie ponownie dzi\u0119ki opatentowaniu skutecznej szczepionki przeciw prawdopodobnie najbardziej znanemu wirusowi naszych czas\u00f3w – SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2<\/em>), wywo\u0142uj\u0105cego chorob\u0119, kt\u00f3ra jak tornado przetoczy\u0142a si\u0119 przez \u015bwiat – COVID-19 (Coronavirus Disease 2019<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Pfizer dostarcza\u0142 penicylin\u0119 \u017co\u0142nierzom walcz\u0105cym na froncie II wojny \u015bwiatowej, dzi\u0119ki opanowaniu skutecznej techniki jej przemys\u0142owego wytwarzania, co przyczyni\u0142o si\u0119 do globalnego sukcesu firmy. Gdyby nie Pfizer to odbicie Europy przez Aliant\u00f3w by\u0142oby okupione znacznie wy\u017csz\u0105 liczb\u0105 ofiar.<\/p>\n\n\n\n

A pozostaj\u0105c w temacie przypadkowych odkry\u0107. W 1998 roku ten sam Pfizer wprowadzi\u0142 na rynek jeden z najbardziej znanych i rozpoznawalnych lek\u00f3w na \u015bwiecie. Jego substancja aktywna – sildenafil (\u0142ac. sildenafilum<\/em>), by\u0142a badana pod k\u0105tem jej zastosowania w terapii d\u0142awicy piersiowej, a w \u0142agodniejszej wersji tak\u017ce w leczeniu schorze\u0144 gard\u0142a. Przypadkowo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dawa\u0142a ona tak\u017ce do\u015b\u0107 osobliwe, ale jak oceniono przydatne skutki uboczne. Lek ten jest znany pod handlow\u0105 nazw\u0105 Viagra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Histori\u0119 przypadkowego odkrycia antybiotyku penicyliny przez Alexandra Fleminga opowiadano wielokrotnie i ma ona wiele wersji. Wiemy natomiast na pewno, \u017ce w 1928 roku, gdy Fleming by\u0142 na wakacjach poza Londynem, w jego laboratorium w St. Mary’s Hospital na porzuconych w ba\u0142aganiarski spos\u00f3b szalkach Petriego z posianymi szczepami bakterii zaleg\u0142a si\u0119 ple\u015b\u0144. By\u0142 to ci\u0105g szcz\u0119\u015bliwych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1106,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,15,22],"tags":[],"class_list":["post-1105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-natura","category-odkrycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1105"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1891,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1105\/revisions\/1891"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}