Grek Pigmalion by\u0142 – jak g\u0142osi mitologia – uzdolnionym rze\u017abiarzem. Do tego stopnia, \u017ce tworz\u0105c pos\u0105g kobiety z ko\u015bci s\u0142oniowej osi\u0105gn\u0105\u0142 efekt tak wspania\u0142y, \u017ce beznadziejnie zakocha\u0142 si\u0119 w swoim dziele. B\u0142aga\u0142 potem usilnie Afrodyt\u0119 (bogini\u0119 mi\u0142o\u015bci), a\u017c zlitowa\u0142a si\u0119 nad nim i o\u017cywi\u0142a dla niego pos\u0105g.<\/p>\n\n\n\n
Pewnie \u017cyli potem d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. Dalszych los\u00f3w Pigmaliona jednak oczywi\u015bcie nie znamy, ale w przypadku wszystkich wybor\u00f3w damsko-m\u0119skich obowi\u0105zuje uniwersalna zasada „widzia\u0142y ga\u0142y co bra\u0142y”. Innymi s\u0142owy – uwa\u017caj czego sobie \u017cyczysz, bo mo\u017ce si\u0119 to spe\u0142ni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
A m\u00f3wi\u0105c powa\u017cne – efekt Pigmaliona jest rodzajem samospe\u0142niaj\u0105cej si\u0119 przepowiedni. Przyk\u0142adowo – nasze oczekiwania wobec kogo\u015b mog\u0105 spe\u0142ni\u0107 si\u0119 tylko dlatego, \u017ce najpierw to oczekiwanie w sobie wytworzyli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
Gdybym powiedzia\u0142 ci, \u017ce dana osoba ci\u0119 lubi (nawet je\u015bli pocz\u0105tkowo nie jest to prawd\u0105) to zachowywa\u0142by\u015b si\u0119 prawdopodobnie wobec niej w taki spos\u00f3b, \u017ce faktycznie by ci\u0119 w ko\u0144cu polubi\u0142a. Znasz tak\u017ce z pewno\u015bci\u0105 to uczucie, gdy kto\u015b ma wobec ciebie wyg\u00f3rowane oczekiwania i wysokie mniemanie na tw\u00f3j temat – zrobisz wiele, aby tak\u0105 reputacj\u0119 udowodni\u0107 i podtrzyma\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Dale Carnegie<\/strong>, niestrudzony badacz ludzkiej natury w swojej nie\u015bmiertelnej ksi\u0105\u017cce „Jak zdoby\u0107 przyjaci\u00f3\u0142 i zjedna\u0107 sobie ludzi” (How to Win Friends and Influence People<\/em>)<\/strong> radzi, aby przypisywa\u0107 innym osobom jak najlepsz\u0105 reputacj\u0119, kt\u00f3rej b\u0119d\u0105 musieli sprosta\u0107 (Give the other person a fine reputation to live up to<\/em>). To w\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad efektu Pigmaliona – w jego najlepszej ods\u0142onie.<\/p>\n\n\n\n Ludzie maj\u0105 tendencj\u0119 do podwy\u017cszania swojego w\u0142asnego poziomu w odpowiedzi na oczekiwania innych os\u00f3b. W pracy oczekuj zatem od swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w najlepszego. Prawdopodobnie b\u0119dziesz w\u00f3wczas (zgodnie z tytu\u0142owym efektem) sam zachowywa\u0142 si\u0119 wobec nich w taki spos\u00f3b, \u017ce dostaniesz w zamian to, czego si\u0119 spodziewasz. A je\u015bli oczekujesz czego\u015b przeciwnego – no c\u00f3\u017c, uwa\u017caj – to te\u017c mo\u017ce si\u0119 spe\u0142ni\u0107. Niekt\u00f3rzy szarlatani nazywaj\u0105 to prawem przyci\u0105gania.<\/p>\n\n\n\n Psychologowie Robert Rosenthal i Lenore Jacobson opisali wyniki bada\u0144, zgodnie z kt\u00f3rymi je\u015bli nauczyciele spodziewali si\u0119 po swoich uczniach wysokich wynik\u00f3w, to ci zaczynali je osi\u0105ga\u0107. By\u0142o to efektem wzmo\u017conej troski nauczycieli o jednostki, kt\u00f3re zidentyfikowali jako potencjalnie wybitne. Pokrewny opisywanemu dzi\u015b efekt Rosenthala m\u00f3wi zatem, \u017ce nauczyciele traktuj\u0105 uczni\u00f3w r\u00f3\u017cnie w zale\u017cno\u015bci od dostrzeganego w nich potencja\u0142u i kierowanych wobec nich oczekiwa\u0144. A to przek\u0142ada si\u0119 nast\u0119pnie na ich wyniki. My\u015bl\u0119, \u017ce znamy to zjawisko z wielu szkolnych obserwacji i s\u0142owo „pupil” jest jak najbardziej na miejscu.<\/p>\n\n\n\n Sami dajemy bardzo cz\u0119sto uwodzi\u0107 si\u0119 tzw. efektowi halo – ludziom atrakcyjnym z wygl\u0105du przypisujemy r\u00f3wnie\u017c atrybuty intelektu. Dajemy ponie\u015b\u0107 si\u0119 pierwszemu wra\u017ceniu, a wytworzon\u0105 w ten spos\u00f3b percepcj\u0119 innej osoby trudno potem zmieni\u0107. Ile razy przy ocenie rocznej naszych pracownik\u00f3w s\u0142uchali\u015bmy ocen innych menad\u017cer\u00f3w i zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak mog\u0105 oni formu\u0142owa\u0107 s\u0105dy tak odmienne od naszych w\u0142asnych obserwacji. Ka\u017cdy ma w\u0142asn\u0105 percepcj\u0119 innych ludzi, ale te\u017c ka\u017cdy z nas kszta\u0142tuje postrzeganie siebie przez inne osoby.<\/p>\n\n\n\n Interesuj\u0105c\u0105, cho\u0107 nieco zabawn\u0105 odmian\u0105 omawianego dzi\u015b fenomenu jest z kolei tzw. efekt Hawthorna – zgodnie z kt\u00f3rym ludzie pracuj\u0105 wydajniej je\u015bli wierz\u0105 (z naciskiem na to s\u0142owo), \u017ce zmiany dokonane w ich otoczeniu i maj\u0105ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na ich efektywno\u015b\u0107 faktycznie dzia\u0142aj\u0105. Przypomina to znany z medycyny efekt placebo, ale w miejscu pracy – nazwa wzi\u0119\u0142a si\u0119 od nieudanego eksperymentu w fabryce Western Electric <\/em>w latach 20-tych XX wieku, kiedy to technicy badali wp\u0142yw o\u015bwietlenia na jako\u015b\u0107 pracy robotnik\u00f3w. Pracownicy wyczuwali ich wzmo\u017con\u0105 obecno\u015b\u0107 i obserwacj\u0119 w jasno o\u015bwietlonych pomieszczeniach i zaczynali w\u00f3wczas pracowa\u0107 ci\u0119\u017cej, wp\u0142ywaj\u0105c tym samym pod\u015bwiadomie na wyniki badania.<\/p>\n\n\n\n Badani w ramach r\u00f3\u017cnych eksperyment\u00f3w mog\u0105 mie\u0107 zreszt\u0105 dobre wyczucie co do tego, czego oczekuj\u0105 od nich badacze (ang. demand characteristic<\/em>), jaka jest teza i mog\u0105 w ten spos\u00f3b wykrzywia\u0107 wyniki. Nie jest \u0142atwo przeprowadza\u0107 eksperymenty na inteligentnych naczelnych takich jak my, kt\u00f3rzy dodatkowo maj\u0105 siln\u0105 potrzeb\u0119 dzia\u0142ania zgodnie z zewn\u0119trznymi oczekiwaniami grupy<\/p>\n\n\n\n Efekt Pigmaliona nie jest oczywi\u015bcie usprawiedliwieniem do formu\u0142owania nierealistycznych oczekiwa\u0144. Ka\u017cde zwi\u0119kszanie oczekiwa\u0144 powoduje zreszt\u0105 wzrost ryzyka, \u017ce spotka nas zaw\u00f3d. St\u0105d aby tego unikn\u0105\u0107, bardzo cz\u0119sto przyjmujemy postaw\u0119 odwrotn\u0105 – na zasadzie, \u017ce lepiej nie oczekiwa\u0107 niczego i da\u0107 si\u0119 mi\u0142o zaskoczy\u0107, ni\u017c niemi\u0142o rozczarowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 nawet, \u017ce najlepiej nie mie\u0107 \u017cadnych wyra\u017anych oczekiwa\u0144, bo wtedy nie dzia\u0142amy na si\u0142\u0119, nie pokazujemy desperacji, nie sugerujemy nikomu \u017ce czego\u015b pragniemy, a w\u00f3wczas efekt i tak zadba sam o siebie – obrazuje to znane ludowe przys\u0142owie, zaczynaj\u0105ce si\u0119 od „miej”, a ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 na „a b\u0119dzie ci dane”.<\/p>\n\n\n\n Ale w gruncie rzeczy lepiej mie\u0107 zawsze wysokie oczekiwania. William Sommerset Maugham, z charakterystyczn\u0105 dla pisarzy bystr\u0105 obserwacj\u0105 zasad rz\u0105dz\u0105cych \u015bwiatem skomentowa\u0142 to tak – w \u017cycie istnieje zabawna zale\u017cno\u015b\u0107 – ci kt\u00f3rzy nie akceptuj\u0105 niczego poza najlepszym, bardzo cz\u0119sto to dostaj\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Grek Pigmalion by\u0142 – jak g\u0142osi mitologia – uzdolnionym rze\u017abiarzem. Do tego stopnia, \u017ce tworz\u0105c pos\u0105g kobiety z ko\u015bci s\u0142oniowej osi\u0105gn\u0105\u0142 efekt tak wspania\u0142y, \u017ce beznadziejnie zakocha\u0142 si\u0119 w swoim dziele. B\u0142aga\u0142 potem usilnie Afrodyt\u0119 (bogini\u0119 mi\u0142o\u015bci), a\u017c zlitowa\u0142a si\u0119 nad nim i o\u017cywi\u0142a dla niego pos\u0105g. Pewnie \u017cyli potem d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. Dalszych los\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1180,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,18,8],"tags":[],"class_list":["post-1178","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poradniki","category-punkt-widzenia","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1178"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1356,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1178\/revisions\/1356"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}