Dok\u0142adnie 32 lata temu, Ronald Reagan, 40 prezydent USA musia\u0142 podj\u0105\u0107 trudn\u0105 decyzj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Plany wybudowania nowej ambasady USA w Moskwie, na 10-akrowej dzia\u0142ce elegancko usytuowanej nad rzek\u0105 Moskw\u0105 si\u0119ga\u0142y 1969 roku, kiedy to USA i \u00f3wczesne ZSRR po trudnych negocjacjach zawar\u0142y dwustronn\u0105, wzajemn\u0105 umow\u0119 w tej sprawie. A w zasadzie to si\u0119ga\u0142y one a\u017c lat 30-tych XX wieku, kiedy to pierwszy ambasador USA w stolicy ZSRR poprosi\u0142 o tak\u0105 budow\u0119 Stalina, a ten zapewni\u0142 go, \u017ce – tak, \u017ce oczywi\u015bcie, \u017ce niezw\u0142ocznie, towarzyszu.<\/p>\n\n\n\n
Amerykanie otrzymali do dyspozycji lokalizacj\u0119 niedaleko swojej dotychczasowej ambasady. W kt\u00f3rej jedynym sposobem na otwart\u0105 rozmow\u0119 bez pos\u0142uchu by\u0142o zamkni\u0119cie si\u0119 w klaustrofobicznej budce w \u015brodku budynku. Inwigilacja by\u0142a zreszt\u0105 w\u00f3wczas w rzeczywisto\u015bci sowieckiej wszechobecna i stanowi\u0142a przykr\u0105 codzienno\u015b\u0107 dla wszystkich stacjonuj\u0105cych tam dyplomat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W 1946 roku ameryka\u0144ski ambasador William A. Harriman otrzyma\u0142 od swoich gospodarzy pi\u0119kn\u0105 drewnian\u0105 replik\u0119 Wielkiej Piecz\u0119ci Stan\u00f3w Zjednoczonych (Great Seal of the United States<\/em>) i powiesi\u0142 j\u0105 dumnie na \u015bcianie w moskiewskiej rezydencji dyplomatycznej (Spaso House<\/em>). Po latach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zawiera\u0142a ona niewielki mikrofon. Nikt te\u017c specjalnie nie pilnowa\u0142 wiernego str\u00f3\u017ca Sergieja, kt\u00f3ry mia\u0142 mieszkanie w piwnicy tego budynku i u\u017cywa\u0142 go do regularnego podk\u0142adania w rezydencji \u015bwie\u017cych pluskiew.<\/p>\n\n\n\n Kiedy zatem Rosjanie narzekali w 1960 roku na forum ONZ, \u017ce Amerykanie lataj\u0105 nad ich terytorium samolotami szpiegowskimi Lockheed U2, Amerykanie mogli z ura\u017cona dum\u0105, cho\u0107 nie bez wstydu odpowiedzie\u0107: – A wy nam dali\u015bcie piecz\u0119\u0107 z pods\u0142uchem i m\u00f3wili\u015bcie, \u017ce to prezent.<\/p>\n\n\n\n Sowieci mieli otrzyma\u0107 z kolei podobn\u0105 dzia\u0142k\u0119 na Mount Alto<\/em> w Waszyngtonie. Strony wyznaczy\u0142y sobie 120 dni na negocjacje szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wykonania. Ale jak to w bran\u017cy budowlanej, terminy s\u0105 umowne. Negocjacje trwa\u0142y 3 lata. Osi\u0105 dyskusji by\u0142o, kto te budynki postawi i kto b\u0119dzie pilnowa\u0142 ich wykonania. Prezydent Richard Nixon i Sekretarz Stanu oraz szef dyplomacji Henry Kissinger po negocjacjach umowy z 1969 roku mieli ju\u017c najwyra\u017aniej do\u015b\u0107 tego tematu i inne problemy na g\u0142owie lub te\u017c, co bardziej prawdopodobne, nie podeszli do sprawy z nale\u017cnym rozs\u0105dkiem i powierzyli budow\u0119 w ca\u0142o\u015bci wykonawcom rosyjskim. Tak mia\u0142o by\u0107 zreszt\u0105 taniej. Dodatkowo, to przecie\u017c Rosjanie zbudowali dot\u0105d wszystkie ambasady w Moskwie. Maj\u0105 do\u015bwiadczenie w CV. I daj\u0105, powiedzieliby\u015bmy dzisiejszym j\u0119zykiem, „gwarancj\u0119 nale\u017cytego wykonania kontraktu”.<\/p>\n\n\n\n A kamie\u0144 w\u0119gielny po\u0142o\u017cono i tak dopiero w 1979 roku.<\/p>\n\n\n\n Rosjanie w pilnowaniu swoich interes\u00f3w tak naiwni oczywi\u015bcie nie byli. Regularnie zmieniali plany budowy i rozmieszczenie pomieszcze\u0144, a 30 rosyjskich agent\u00f3w bez przerwy pilnowa\u0142o 100 ameryka\u0144skich robotnik\u00f3w i ka\u017cdego szczeg\u00f3\u0142u wykonania. Amerykanie natomiast w kilka os\u00f3b obserwowali prac\u0119 800 miejscowych stachanowc\u00f3w, kt\u00f3rym wcze\u015bniej dali na tacy dok\u0142adny rozk\u0142ad pomieszcze\u0144 w swoim budynku. Rosjanie nie mieli opor\u00f3w przed wstrzymaniem budowy, gdy tylko mieli pytania i w\u0105tpliwo\u015bci. Dla Amerykan\u00f3w harmonogram prac by\u0142 \u015bwi\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n Dopiero Reagan, by\u0142y aktor, a p\u00f3\u017aniej polityk, gubernator Kalifornii i prezydent USA, uznawany dzi\u015b za najwybitniejsz\u0105 g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa w historii Stan\u00f3w Zjednoczonych (m.in. jako architekt ostatecznej kl\u0119ski gospodarczej ZSRR), zaniepokoi\u0142 si\u0119 stanem wykonania tego kluczowego dla interes\u00f3w Amerykan\u00f3w budynku, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 uko\u0144czony do 1983 roku. Wys\u0142ana przez niego w 1982 roku ekipa \u015bledcza ujawni\u0142a, \u017ce \u015bciany nowego budynku s\u0105 w zasadzie jak „jeden wielki plaster miodu wype\u0142niony mikrofonami”.<\/p>\n\n\n\n Prace zawieszono w 1985 roku, budynek by\u0142 w tym czasie wykonany w nieca\u0142ych 65 procentach. Przylegaj\u0105cy do ambasady kompleks rezydencyjny zosta\u0142 uko\u0144czony w kolejnym roku, ale sama nowa ambasada sta\u0142a nieoddana i nieu\u017cywana – do\u015b\u0107, powiedzmy to jasno, drogi „bia\u0142y s\u0142o\u0144” zbudowany za pieni\u0105dze ameryka\u0144skiego podatnika.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug plan\u00f3w mia\u0142a to by\u0107 najdro\u017csza ambasada kiedykolwiek wybudowana przez USA – symbol chwa\u0142y nowoczesnego imperium. I faktycznie by\u0142a droga. Ale w rzeczywisto\u015bci budynek okaza\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie bezu\u017cyteczny i okaza\u0142 si\u0119 dla Amerykan\u00f3w jedynie powodem do wstydu.<\/p>\n\n\n\n W 1990 roku legendarny komik Bob Hope wyst\u0105pi\u0142 przed pracownikami starej ambasady, a motywem przewodnim jego skecz\u00f3w by\u0142 wszechobecny pos\u0142uch. – Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce budynek jest zapluskwiony – \u017cartowa\u0142 Hope – ale kiedy dzi\u015b rano spojrza\u0142em w tutejszej \u0142azience w lustro i powiedzia\u0142em do siebie z podziwem „Ch\u0142opie, ale ty jeste\u015b przystojny”, g\u0142os zza lustra odpowiedzia\u0142 mi: „Ha, ha, to chyba naj\u015bmieszniejszy \u017cart jaki dzi\u015b powiesz!”<\/p>\n\n\n\n Do tego czasu Amerykanie wydali na budow\u0119 23 miliony \u00f3wczesnych dolar\u00f3w (odpowiednik oko\u0142o 45 milion\u00f3w w dzisiejszych cenach) i dwa razy tyle na rozpracowanie, w jaki spos\u00f3b Rosjanie za\u0142o\u017cyli w budowli tyle pods\u0142uch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n I w ten spos\u00f3b 27 pa\u017adziernika 1998 roku Prezydent Reagan musia\u0142 podj\u0105\u0107 trudn\u0105 decyzj\u0119 – co dalej. Podj\u0105\u0142 jedyn\u0105 s\u0142uszn\u0105 – budynek trzeba zburzy\u0107 i wybudowa\u0107 od nowa, jak nale\u017cy (we have to rebuild<\/em>). Troch\u0119 symbolicznie, cho\u0107 tego oczywi\u015bcie nie powiedzia\u0142 – jak i samo ZSRR.<\/p>\n\n\n\n Ponowne prace wykonawcze ruszy\u0142y dopiero w 1992 roku, kiedy ZSRR ju\u017c faktycznie nie istnia\u0142o. Operacja pod kryptonimem Top Hat<\/em> kosztowa\u0142a ameryka\u0144skiego podatnika 370 milion\u00f3w dolar\u00f3w i zak\u0142ada\u0142a wyburzenie 8-pi\u0119trowego budynku i zbudowanie nowego, 6-pi\u0119trowego, z zachowaniem najwy\u017cszych standard\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Maj\u0105c na uwadze wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia, materia\u0142y budowlane i wyposa\u017cenie przywo\u017cono z Finlandii, strze\u017conymi przez ameryka\u0144sk\u0105 armi\u0119 konwojami.<\/p>\n\n\n\n Budynek otwarto ostatecznie w 2000 r., po 31 latach negocjacji, plan\u00f3w, budowy i rekonstrukcji. \u00d3wczesny ambasador USA nazwa\u0142 go w przyp\u0142ywie szczero\u015bci „najtrudniejsz\u0105 inwestycj\u0105 kiedykolwiek prowadzon\u0105 przez Departament Stanu” oraz „ambitnym zadaniem trapionym przez lata przez nieoczekiwane trudno\u015bci”.<\/p>\n\n\n\n Tylko politycy s\u0105 zdolni do takich eufemizm\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dok\u0142adnie 32 lata temu, Ronald Reagan, 40 prezydent USA musia\u0142 podj\u0105\u0107 trudn\u0105 decyzj\u0119. Plany wybudowania nowej ambasady USA w Moskwie, na 10-akrowej dzia\u0142ce elegancko usytuowanej nad rzek\u0105 Moskw\u0105 si\u0119ga\u0142y 1969 roku, kiedy to USA i \u00f3wczesne ZSRR po trudnych negocjacjach zawar\u0142y dwustronn\u0105, wzajemn\u0105 umow\u0119 w tej sprawie. A w zasadzie to si\u0119ga\u0142y one a\u017c lat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":131,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,9,11],"tags":[],"class_list":["post-121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czy-pamietasz","category-historie","category-kartka-z-kalendarza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1379,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121\/revisions\/1379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}