Podobno w Centrum Nauki Kosmicznej NASA wisi plakat przedstawiaj\u0105cy charakterystycznego owada – trzmiela i zawieraj\u0105cy nastepuj\u0105ce, motywuj\u0105ce przes\u0142anie: „Naukowcy stwierdzili, \u017ce zgodnie z zasadami fizyki trzmiel nie ma prawa lata\u0107. Ale trzmiel nic o tym nie wie”.<\/p>\n\n\n\n
Jest co\u015b niezwykle poci\u0105gaj\u0105cego i efektownego w tym prostym stwierdzeniu. Implikuje ono, \u017ce naukowcy przyjrzeli si\u0119 trzmielowi – czyli du\u017cej, kr\u0119pej i g\u0119sto ow\u0142osionej pszczole z rodzaju Bombus<\/em> i po zaobserwowaniu, \u017ce ma ona nieproporcjonalnie ma\u0142e skrzyd\u0142a w stosunku do rozmiar\u00f3w swojego cia\u0142a zawyrokowali, \u017ce nie powinna lata\u0107. Tymczasem owad ten ma gdzie\u015b prawa fizyki, wszelkich „hejter\u00f3w” i osoby, kt\u00f3re chcia\u0142yby go uziemi\u0107 – i po prostu sobie lata.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem w rzeczywisto\u015bci nikt nie widzia\u0142 takiego plakatu w \u017cadnej siedzibie NASA (nie wiadomo nawet o jakie „centrum nauki kosmicznej” chodzi). Ale co gorsza, nikt nie widzia\u0142 „bada\u0144 naukowc\u00f3w”, z kt\u00f3rych wynika\u0142by wniosek, \u017ce owad, kt\u00f3rego dobrze znamy i kt\u00f3ry lata z charakterystycznym, niezwykle g\u0142o\u015bnym brz\u0119czeniem, lata\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n Has\u0142o motywacyjne p\u0142yn\u0105ce z historii o trzmielu jest oczywi\u015bcie tak pi\u0119kne, \u017ce jest z nim jak w tym znanym powiedzeniu o efektownych anegdotach – „nawet je\u015bli to nieprawda, to dobrze zmy\u015blone”.<\/p>\n\n\n\n Ale jednak trzymaj\u0105c si\u0119 fakt\u00f3w – jest to przyk\u0142ad intelektualnego oszustwa – i to do\u015b\u0107 osobliwego. Z jednej strony szermujemy tu argumentem naukowym („naukowcy stwierdzili”), a z drugiej jednak negujemy nauk\u0119 („trzmiel o tym nie wie” – w domy\u015ble lata, badacze nie maj\u0105 wi\u0119c racji), co przecie\u017c obecnie w oficjalnej narracji jest surowo zabronione. Przeciwnikom masowych szczepie\u0144 oraz wszystkim kwestionuj\u0105cym tez\u0119 o globalnym ociepleniu spowodowanym przez cz\u0142owieka odbiera si\u0119 obecnie miano os\u00f3b inteligentnych. No to jak to?<\/p>\n\n\n\n Po drugie, jak wspomnia\u0142em, nie ma takich bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n Okazuje si\u0119, \u017ce mit trzmiela jest tak naprawd\u0119 bardzo stary – du\u017co starszy ni\u017c po\u015bwi\u0119cone mu internetowe memy. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0119gaj\u0105 „lat przedwojennych” i wskazuj\u0105 na rozmow\u0119 niezidentyfikowanego biologa (entomologa) z r\u00f3wnie nieznanym fizykiem (specjalist\u0105 od aerodynamiki). Biolog zastanawia\u0142 si\u0119 jak to mo\u017cliwe, \u017ce pszczo\u0142a lata, skoro ma tak ma\u0142e skrzyd\u0142a w stosunku do masy swojego cia\u0142a. In\u017cynier wykona\u0142 podobno (mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce na serwetce) „szybkie obliczenia”, z kt\u00f3rych wynika\u0142o – pszczo\u0142a nie mo\u017ce lata\u0107, poniewa\u017c nie wytworzy odpowiedniej si\u0142y no\u015bnej. Takie tam kawiarniane snucie teorii. By\u0142 to prawdopodobnie ostatni przypadek, gdy dw\u00f3ch naukowc\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin zgodzi\u0142o si\u0119 ze sob\u0105 w swoich w\u0105tpliwo\u015bciach, cho\u0107 jak si\u0119 nad tym g\u0142\u0119biej zastanowi\u0107, to jest w tym jednak troch\u0119 z\u0142o\u015bliwo\u015bci fizyka, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 pom\u00f3c biologowi („przynie\u015b mi kolego jaki\u015b ciekawszy okaz godny mojej analizy, a nie jakiego\u015b pospolitego insekta”).<\/p>\n\n\n\n We wpisie Anatomia odpuszczania<\/a><\/strong> wspomina\u0142em o tzw. „heurystyce dost\u0119pno\u015bci” oraz „spo\u0142ecznym dowodzie s\u0142uszno\u015bci”. Ta pierwsza jest b\u0142\u0119dem wnioskowania polegaj\u0105cym na przypisywaniu wi\u0119kszego prawdopodobie\u0144stwa zdarzeniom, kt\u00f3re \u0142atwo przywo\u0142a\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci i s\u0105 bardziej nacechowane emocjonalnie. Przyk\u0142ad – wielu ludzi boi si\u0119 lata\u0107 samolotem, poniewa\u017c s\u0142yszeli o g\u0142o\u015bnych katastrofach tych maszyn i wybieraj\u0105 podr\u00f3\u017c samochodem, pomimo, \u017ce prawdopodobie\u0144stwo \u015bmierci w tym \u015brodku transportu jest statystycznie niepor\u00f3wnanie wy\u017csze. Z kolei spo\u0142eczny dow\u00f3d s\u0142uszno\u015bci to dostosowywanie w\u0142asnych opinii do dominuj\u0105cych pogl\u0105d\u00f3w grupy.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli dodatkowo g\u0142o\u015bny pogl\u0105d formu\u0142uj\u0105 „autorytety”, to mamy do czynienia z kwalifikowan\u0105 form\u0105 – argumentem ex catedra<\/em>. „Rzym przem\u00f3wi\u0142, sprawa sko\u0144czona” (Roma locuta, causa finita<\/em>) – m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w \u015bredniowieczu.<\/p>\n\n\n\n Zatem dobra rada, kt\u00f3r\u0105 akurat powielany mit trzmiela nieco niezamierzenie wzmacnia – je\u015bli kto\u015b zaczyna wspomina\u0107 o „badaniach naukowc\u00f3w” bez podawania konkretnych \u017ar\u00f3de\u0142, czy szermowa\u0107 argumentem „wszyscy wiedz\u0105, \u017ce” – miej si\u0119 na baczno\u015bci. Podam kolejny przyk\u0142ad – historia g\u0142osi, \u017ce w 1953 roku absolwenci ko\u0144cz\u0105cy Uniwersytet Yale w New Haven (presti\u017cowy, nale\u017c\u0105cy do tzw. ligi bluszczowej – Ivy League<\/em>) wzi\u0119li udzia\u0142 w eksperymencie dotycz\u0105cym planowania swojej przysz\u0142o\u015bci. Badacze pytali ich, czy – a je\u015bli tak, to jak szczeg\u00f3\u0142owo – spisali cele, kt\u00f3re zamierzali osi\u0105gn\u0105\u0107. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej naukowcy rzekomo odnale\u017ali tych samych student\u00f3w i odkryli, \u017ce 3% tych, kt\u00f3rzy zapisali swoje cele osi\u0105gn\u0119\u0142o wi\u0119cej ni\u017c 97% pozosta\u0142ych, kt\u00f3rzy nie byli tak skrupulatni.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce czyta\u0142e\u015b t\u0119 histori\u0119 w jakim\u015b poradniku lub kto\u015b m\u00f3wi\u0142 ci o magicznej mocy zapisywania swoich cel\u00f3w na kartce papieru. Problem z powy\u017csz\u0105 opowie\u015bci\u0105 jest natomiast ten sam, co z badaniem nad naszym grubym asertywnym trzmielem. Nie by\u0142o takiego badania.<\/p>\n\n\n\n Ale zn\u00f3w – nawet je\u015bli to nieprawda to dobrze zmy\u015blone. St\u0105d r\u00f3wnie\u017c ta historia wesz\u0142a do kanonu coachingu<\/em> i rozwoju osobistego. Tego, kt\u00f3ry zdaniem wielu nale\u017ca\u0142oby zdelegalizowa\u0107. W aspekcie doboru i prawdziwo\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142 mog\u0105 mie\u0107 oni akurat sporo racji.<\/p>\n\n\n\n W ksi\u0105\u017cce Stephena Briersa – „Psychobzdury. Jak mity popularnej psychologii mieszaj\u0105 nam w g\u0142owach” (Psychobabble: Exploding the Myths of the Self Help Generation<\/em>)<\/strong> autor rozprawia si\u0119 z 23 mitami podobnego kalibru.<\/p>\n\n\n\n Mit 5 to „My\u015bl pozytywnie i zwyci\u0119\u017caj”. Martin Seligman, profesor Uniwersytetu Pensylwanii w Filadelfii (tw\u00f3rca znanego poj\u0119cia wyuczonej bezradno\u015bci), sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 pozytywne i optymistyczne nastawienie jest skutecznym lekiem na z\u0142y nastr\u00f3j i doskona\u0142ym motywatorem do dzia\u0142ania – wr\u0119cz recept\u0105 na \u017cyciowy sukces. Nie zgodzili si\u0119 z nim kanadyjscy badacze Joanne Wood, John Lee i Elaine Perunovic, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105, \u017ce pozytywne afirmacje nie tylko nie pomagaj\u0105, ale potrafi\u0105 by\u0107 wr\u0119cz szkodliwe – ujawniaj\u0105 bowiem r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy stanem obecnym, a tym kt\u00f3ry chcieliby\u015bmy, a nie umiemy osi\u0105gn\u0105\u0107. Nadmiar pozytywnego my\u015blenia szkodzi i og\u0142upia. \u015alepy optymizm sk\u0142adnia do lekkomy\u015blno\u015bci. Je\u015bli pracujesz w biznesie to pewnie wiesz tak\u017ce, \u017ce osoby nieustannie optymistyczne uznawane s\u0105 cz\u0119sto za s\u0142abe duchowo, emocjonalnie niedojrza\u0142e lub niekompetentne. Nie chcia\u0142by\u015b zatrudni\u0107 prawnika optymisty do pisania dla ciebie wa\u017cnej umowy. Wiesz kto najlepiej dystansuje si\u0119 stale od poczucia l\u0119ku i niepokoju? Psychopaci i przest\u0119pcy.<\/p>\n\n\n\n We wpisie Szcz\u0119\u015bciarze<\/a><\/strong> podkre\u015bla\u0142em wi\u0119c, \u017ce bardziej istotne dla poczucia szcz\u0119\u015bcia jest mno\u017cenie mo\u017cliwo\u015bci i szans, ni\u017c bezmy\u015blna wiara w to, \u017ce odniesiemy sukces. A we wpisie Szcz\u0119\u015bcie<\/a><\/strong> wskazywa\u0142em, jak wiele zale\u017cy od danych nam przez los (ale i trafnie wykorzystanych) szans. To konstruktywny optymizm, a nie my\u015blenie \u017cyczeniowe.<\/p>\n\n\n\n \u201eOptymistyczni, afirmuj\u0105cy \u017cycie ludzie mog\u0105 stanowi\u0107 \u015bwietne towarzystwo, ale podobnie jak wiele skutecznych lekarstw optymizm podawany w nadmiarze mo\u017ce mie\u0107 niepo\u017c\u0105dane skutki uboczne. Wypieranie uczu\u0107 nigdy nie s\u0142u\u017cy duszy; potrzebujemy informacji dostarczanych przez pe\u0142ne spektrum emocji, a nie tylko przez te bardziej optymistyczne. Je\u015bli chcemy \u017cy\u0107 jak doro\u015bli, musimy si\u0119 konfrontowa\u0107 z rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2013 mimo \u017ce taka konfrontacja bywa zniech\u0119caj\u0105ca, dezorientuj\u0105ca lub rozczarowuj\u0105ca \u2013 a nie by\u0107 niepowa\u017cnymi marzycielami, kt\u00f3rzy chowaj\u0105 g\u0142ow\u0119 w piasek i upieraj\u0105 si\u0119, \u017ce sprawy maj\u0105 si\u0119 dok\u0142adnie tak, jak chcemy<\/em>\u201d – to trafne stwierdzenie z omawianej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n Mit 12 to z kolei „Wszystkiego mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107”. Wystarczy tylko chcie\u0107, by\u0107 jak trzmiel i walczy\u0107 do upad\u0142ego. Rozprawia\u0142em si\u0119 z tym mitem ju\u017c nieco sam w powo\u0142anym wcze\u015bniejszym wpisie. Jak \u017cartobliwie wskazuje Diana Hartman – gdyby to by\u0142a prawda, to na \u015bwiecie by\u0142oby mniej dozorc\u00f3w, a wi\u0119cej astronaut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Tyle je\u015bli chodzi o naukowe mity.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my teraz do naszego ma\u0142ego kolegi. Wiemy ju\u017c, \u017ce lekce sobie wa\u017cy opinie naukowc\u00f3w lub pozostaje w tej kwestii ignorantem. Nie przejmuje si\u0119 opiniami innych o sobie i lata. I to, przyznajmy, do\u015b\u0107 spektakularnie. Nie ma w tym mo\u017ce wielkiej gracji, raczej brutalna moc – gdyby by\u0142 samolotem to by\u0142by jak kanciasty i brzydki Fairchild A-10 Thunderbolt II<\/em> (popularny Warhog<\/em>), a nie jak smuk\u0142y General Dynamics F-16 Fighting Falcon<\/em>. Gdyby by\u0142 samochodem, to by\u0142by muscle-carem<\/em> w typie Forda Mustanga GT, a nie subteln\u0105 baletnic\u0105 jak Mazda MX-5.<\/p>\n\n\n\n Jak mawia\u0142 Albert Einstein – „wszyscy wiedz\u0105, \u017ce czego\u015b nie da si\u0119 zrobi\u0107, a\u017c przyjdzie kto\u015b, kto o tym nie wie i on to robi”. To przes\u0142anie tak\u017ce niesie za sob\u0105 mit trzmiela. Problem w tym, \u017ce trzmiel wie co robi. Jest tworem milion\u00f3w lat ewolucji i gdyby w zamy\u015ble stw\u00f3rcy nie mia\u0142 lata\u0107, to zosta\u0142by borsukiem. Patrz\u0105c na trzmiela faktycznie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ma skrzyd\u0142a zupe\u0142nie nieprzystosowane do latania – ma\u0142e i w\u0105t\u0142e na tle grubego odw\u0142oka. Por\u00f3wnuj\u0105c go aerodynamicznie do ptaka i przyk\u0142adaj\u0105c do niego te same standardy (proste d\u0142ugie skrzyd\u0142a, poruszaj\u0105ce si\u0119 w osi pionowej, czyli z g\u00f3ry na d\u00f3\u0142) – nie polecia\u0142by. Ale on jest owadem, a owady lataj\u0105 inaczej ni\u017c ptaki.<\/p>\n\n\n\n Trzmiel wa\u017cy oko\u0142o jednego grama, a powierzchnia jego skrzyde\u0142 (po dwa z ka\u017cdej strony) to oko\u0142o centymetra kwadratowego. Teoretycznie jego skrzyd\u0142a maj\u0105 zbyt ma\u0142\u0105 si\u0142\u0119 no\u015bn\u0105 w stosunku do jego wielko\u015bci, ale tylko wtedy, gdyby trzmiel mia\u0142 szybowa\u0107. Tymczasem trzmiel nie szybuje – lata aktywnie, stosunkowo wolno, z szybko\u015bci\u0105 oko\u0142o jednego metra na sekund\u0119, ale je\u015bli chce to r\u00f3wnie\u017c na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci. Potrafi nawet lata\u0107 do ty\u0142u. Jest bowiem bardziej jak helikopter ni\u017c samolot i nale\u017cy patrze\u0107 na niego w podobny spos\u00f3b. Helikopter tak\u017ce ma poka\u017any kad\u0142ub i stosunkowo cienkie \u015bmig\u0142o. I o ile samolotu u\u017cywa si\u0119 do szybkiego transportu z punktu A do punktu B, to \u015bmig\u0142owce maj\u0105 du\u017co bardziej skomplikowane zadania – potrafi\u0105 na przyk\u0142ad zawisn\u0105\u0107 w g\u00f3rach lub innym trudnym terenie, gdy ekipa ratownik\u00f3w zje\u017cd\u017ca na d\u00f3\u0142 na pomoc.<\/p>\n\n\n\n Trzmiel lata podobnie, trzepocze skrzyd\u0142ami z ogromn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, si\u0142\u0105 i ruchem obrotowym. Jego \u017cyciow\u0105 rol\u0105 jest bowiem latanie precyzyjne – od kwiata do kwiata po nektar. Udanie \u0142\u0105czy w sobie to, czego my nie potrafimy dobrze odtworzy\u0107 – jest jednocze\u015bnie transportowym samolotem (ma skrzyd\u0142a i potrafi przenosi\u0107 \u0142adunek o masie 50% wagi swojego cia\u0142a) i precyzyjnym helikopterem (obraca nimi z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 i intensywno\u015bci\u0105). Pod tym k\u0105tem wie o lataniu wi\u0119cej ni\u017c nasi in\u017cynierowie i naukowcy. W tym zakresie mit trzmiela jest zreszt\u0105 trafny – naukowcy nie zawsze potrafi\u0105 jak wida\u0107 zrozumie\u0107 i prze\u0142o\u017cy\u0107 dobrze na j\u0119zyk fizyki to, co naturze przychodzi bez wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli mia\u0142bym szuka\u0107 podobnych przyk\u0142ad\u00f3w, to bardzo d\u0142ugo nie rozumiano tak\u017ce, w jaki spos\u00f3b pije pies (spoiler<\/em> – pije wci\u0105gaj\u0105c wod\u0119 od spodu j\u0119zykiem wywini\u0119tym na d\u00f3\u0142, a nie tworz\u0105c nim \u0142y\u017ck\u0119 i zagarniaj\u0105c od g\u00f3ry – jak nam si\u0119 potocznie wydaje).<\/p>\n\n\n\n Mit trzmiela ma jeszcze jedn\u0105 warstw\u0119 – bardzo dobrze widoczn\u0105 w codziennym internetowym dyskursie. Bardzo lubimy historie, gdy kto\u015b pokonuje przeciwno\u015bci, wspomnianych ju\u017c lekcewa\u017c\u0105cych „hejter\u00f3w” i nieprzychylnych nienawistnik\u00f3w. Bez nich zwyci\u0119stwo smakuje przecie\u017c gorzej. Trzmiel uosabia nasze pragnienia. Pokazuje im wszystkim zgi\u0119ty \u0142okie\u0107 jak Kozakiewicz ruskim w Moskwie w 1980 roku, jak Robert Lewandowski dzia\u0142aczom, kt\u00f3rzy go nie chcieli w Legii Warszawa. Ka\u017ce potrzyma\u0107 sobie piwo w czasie, gdy startuje. Jest wzorem asertywno\u015bci i skupienia na celu – B\u00f3g da\u0142 mu za kr\u00f3tkie skrzyd\u0142a i pozbawi\u0142 gracji, ale on nadrobi\u0142 to si\u0142\u0105 mi\u0119\u015bni i zwierz\u0119c\u0105 determinacj\u0105. Pi\u0119kna historia.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem trzmiel, znacznie bardziej ni\u017c my jest zwierz\u0119ciem stadnym – \u017cyje w koloniach, gdzie fanaberie jednego osobnika i jakikolwiek indywidualizm nie istniej\u0105. Jest cz\u0142onkiem roju. Jest bardzo po\u017cyteczny, \u017cyje prac\u0105, jest super efektywnym zapylaczem (w ci\u0105gu dni r\u00f3j trzmieli otwiera kilka tysi\u0119cy kwiat\u00f3w a pojedynczy trzmiel jest 3 razy bardziej skuteczny ni\u017c zwyk\u0142a pszczo\u0142a) i nie musi czyta\u0107 w tym celu motywacyjnych ksi\u0105\u017cek, ani wiesza\u0107 sobie \u017cadnych plakat\u00f3w. Je\u015bli o czym\u015b nie wie – to raczej o tym, \u017ce si\u0119 nim w og\u00f3le interesujemy i \u017ce doceniamy jego prac\u0119. Robi swoje bez poklasku – i to jest chyba najbardziej motywuj\u0105ca lekcja, jak\u0105 mo\u017ce nam da\u0107.<\/p>\n\n\n\n Bardziej prawid\u0142owa wersja opowie\u015bci o trzmielu, znacznie bardziej pedagogiczna, powinna by\u0107 zatem nast\u0119puj\u0105ca: Podobno trzmiel ma za ma\u0142e skrzyd\u0142a, aby wykonywa\u0107 tak\u0105 prac\u0119, jak\u0105 potencjalnie m\u00f3g\u0142by i chcia\u0142by wykonywa\u0107. Ale trzmiel i tak robi to, co do niego nale\u017cy. Najlepiej jak potrafi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podobno w Centrum Nauki Kosmicznej NASA wisi plakat przedstawiaj\u0105cy charakterystycznego owada – trzmiela i zawieraj\u0105cy nastepuj\u0105ce, motywuj\u0105ce przes\u0142anie: „Naukowcy stwierdzili, \u017ce zgodnie z zasadami fizyki trzmiel nie ma prawa lata\u0107. Ale trzmiel nic o tym nie wie”. Jest co\u015b niezwykle poci\u0105gaj\u0105cego i efektownego w tym prostym stwierdzeniu. Implikuje ono, \u017ce naukowcy przyjrzeli si\u0119 trzmielowi – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1231,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,21,18,8],"tags":[],"class_list":["post-1227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-natura","category-psychologia","category-punkt-widzenia","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1227"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1831,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions\/1831"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}