{"id":1309,"date":"2021-11-04T21:45:06","date_gmt":"2021-11-04T20:45:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1309"},"modified":"2022-02-06T21:41:16","modified_gmt":"2022-02-06T20:41:16","slug":"casino-royale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1309","title":{"rendered":"Casino Royale"},"content":{"rendered":"\n

Dwudziesty pi\u0105ty film o – jak to si\u0119 zwyk\u0142o m\u00f3wi\u0107 – przygodach Jamesa Bonda „Nie czas umiera\u0107” (No Time to Die<\/em>)<\/strong> przypomnia\u0142 nam wszystkim, poddanym spo\u0142ecznej izolacji, czym jest wizyta w prawdziwym kinie, oraz od\u015bwie\u017cy\u0142 po raz kolejny nie\u015bmierteln\u0105 (?) posta\u0107 agenta MI6 z licencj\u0105 na zabijanie.<\/p>\n\n\n\n

Trudno dzi\u015b uwierzy\u0107, \u017ce kiedy pisarz i by\u0142y oficer wywiadu Ian Fleming tworzy\u0142 posta\u0107 Bonda w 1953 roku, to w zamy\u015ble chcia\u0142 uczyni\u0107 j\u0105 maksymalnie nudn\u0105 i przewidywaln\u0105. Mia\u0142 by\u0107 zwyczajnym cz\u0142owiekiem s\u0142u\u017cb, kt\u00f3remu przydarzaj\u0105 si\u0119 niezwyczajne sprawy. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, wed\u0142ug wszystkich rzeczywistych relacji tacy s\u0105 w\u0142a\u015bnie prawdziwi agenci – ich rodziny przez lata pozostaj\u0105 nie\u015bwiadome, \u017ce ich szary m\u0105\u017c i ojciec pracuje na co dzie\u0144 w wywiadzie.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, jak dzi\u015b wiemy, nic z tego nie wysz\u0142o – „Bond, James Bond” nie jest w \u017cadnym razie zwyczajny – przeciwnie, jest uosobieniem kobieciarza, gad\u017ceciarza, wysokiego stylu \u017cycia i w gruncie rzeczy antytez\u0105 prawdziwego szpiega, kt\u00f3rego zadaniem jest pozostawa\u0107 niezauwa\u017conym. Dla rozrywki to oczywi\u015bcie lepiej, ale gorzej dla fakt\u00f3w i reali\u00f3w. Ale z drugiej strony, raczej nie chodziliby\u015bmy t\u0142umnie na filmy o postaciach bardziej osadzonych w realiach – jak cho\u0107by George Smiley z powie\u015bci Johna le Carr\u00e9 (r\u00f3wnie\u017c niezwykle popularnego pisarza i by\u0142ego agenta MI5 i MI6).<\/p>\n\n\n\n

Ostatni film o Bondzie jest jednocze\u015bnie po\u017cegnaniem z t\u0105 postaci\u0105 dla Daniela Craiga. Pami\u0119tam, \u017ce kiedy w 2005 roku og\u0142oszono, \u017ce to w\u0142a\u015bnie szerzej nieznany w\u00f3wczas Craig ma zast\u0105pi\u0107 Pierce Brosnana jako Agenta 007, opinia publiczna nie by\u0142a, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, zachwycona. Craig mia\u0142 by\u0107 6 aktorem graj\u0105cym t\u0119 posta\u0107 i pierwszym blondynem. Odbiega\u0142 od wzorca – by\u0142 ni\u017cszy, kr\u0119py i umi\u0119\u015bniony. Nie wygl\u0105da\u0142 jak d\u017centelmen – przynajmniej dop\u00f3ki nie za\u0142o\u017cy\u0142 garnituru od Toma Forda. W szranki z nim stan\u0119\u0142o wielu aktor\u00f3w, w tym m\u0142ody Henry Cavill, p\u00f3\u017aniejszy kinowy Superman i netflixowy Wied\u017amin. Wielu widzia\u0142o w tej roli Clive Owena.<\/p>\n\n\n\n

Z dzisiejszej perspektywy wida\u0107 natomiast, jak bardzo Daniel Craig wpasowa\u0142 si\u0119 w t\u0119 posta\u0107 i jak bardzo jego wyb\u00f3r jako nowego Bonda by\u0142 s\u0142uszny. W por\u00f3wnaniu z nim samym to raczej jako\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych film\u00f3w z nim jest nier\u00f3wna – „Casino Royale”<\/strong> z 2006 roku, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119ci\u0142em dzi\u015b tytu\u0142 wpisu, uznawany jest za fantastyczny restart ca\u0142ej serii, kt\u00f3ra na ko\u0144c\u00f3wce kadencji Brosnana zacz\u0119\u0142a popada\u0107 w pastisz. Ale p\u00f3\u017aniej przysz\u0142y te\u017c gorsze momenty – „Quantum of Solace”<\/strong> z 2008 roku bazowa\u0142 na ca\u0142kowicie niedopracowanym scenariuszu, kt\u00f3rego wyprostowanie w czasie trwaj\u0105cego akurat strajku scenarzyst\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Pass\u0119 serii mia\u0142 z kolei ponownie odwr\u00f3ci\u0107 bardzo dobry „Skyfall”<\/strong> z 2012 roku. Potem w warstwie filmowej zn\u00f3w mia\u0142o by\u0107 tak sobie, ale sam Craig zawsze trzyma\u0142 poziom.<\/p>\n\n\n\n

I tak min\u0119\u0142y kolejne niemal dwie dekady. Kiedy Craig po razu pierwszy wcieli\u0142 si\u0119 w posta\u0107 Bonda mia\u0142 38 lat. Dzi\u015b ma w metryce 53 lata, ale w sumie w kinie akcji jeszcze wiele przed nim – by\u0142y sportowiec i legenda kina akcji klasy B Jason Statham jest jeszcze o rok starszy.<\/p>\n\n\n\n

Wspominam dzi\u015b „Casino Royale”<\/strong> z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze jako debiut przywo\u0142anego wy\u017cej (i ko\u0144cz\u0105cego dzi\u015b agenturaln\u0105 kadencj\u0119) Daniela Craiga. Po drugie, jest to blog o ksi\u0105\u017ckach, a taki tytu\u0142 mia\u0142a debiutancka powie\u015b\u0107 Iana Fleminga<\/strong> z 1953 roku, kt\u00f3r\u0105 pisa\u0142 w swojej letniej willi „Goldeneye” (brzmi znajomo?) na Jamajce. Po trzecie, jest to – jak si\u0119 rzek\u0142o – wyborny restart serii, kt\u00f3ra na etapie 20 filmu „\u015amier\u0107 nadejdzie jutro” (Die Another Day<\/em>)<\/strong> z 2002 roku nie zamierza\u0142a mo\u017ce umiera\u0107, ale nie zdradza\u0142a te\u017c zbyt dobrego pomys\u0142u na dalsze \u017cycie. A tu, zaledwie par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej wracamy zn\u00f3w do bardzo fizycznego Bonda, je\u017cd\u017c\u0105cego legendarnym Astonem Martinem DB5 – i to bez gad\u017cet\u00f3w. A \u017ce wygra\u0142 go w karty i dodatkowo uwi\u00f3d\u0142 \u017con\u0119 w\u0142a\u015bciciela – no c\u00f3\u017c, pewne konwencje nigdy si\u0119 tu nie zmieni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po czwarte w ko\u0144cu, kiedy ogl\u0105da\u0142em ten film ostatnio, aby od\u015bwie\u017cy\u0107 sobie nieco ca\u0142\u0105 histori\u0119 (cho\u0107 przyznajmy, \u017ce dla \u015bledzenia wyczyn\u00f3w Bonda ma ona raczej znaczenie poboczne), dostrzeg\u0142em tam nawet pewn\u0105 lekcj\u0119 ekonomii, co dobrze kontynuuje moje przemy\u015blenia z ostatniego wpisu Dylematy Butcha Coolidge’a<\/a><\/strong>, w kt\u00f3rym opisywa\u0142em biznesowy mora\u0142 wynikaj\u0105cy niespodziewanie z filmu „Pulp Fiction”<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tacie zapewne Le Chiffre – granego wspaniale przez Madsa Mikkelsena alba\u0144skiego bankiera terroryst\u00f3w, g\u0142\u00f3wnego antagonist\u0119 naszego od\u015bwie\u017conego Bonda. Co pr\u00f3buje zrobi\u0107 w omawianym dzi\u015b filmie Le Chiffre? Wysadzi\u0107 prototypowy samolot firmy Skyfleet<\/em>. Dlaczego? Poniewa\u017c obstawi\u0142, \u017ce cena akcji jego producenta spadnie.<\/p>\n\n\n\n

Przypominam tym samym, \u017ce w filmie nie by\u0142o tylko skakania po placu budowy na Madagaskarze, strzelanin, bijatyk, seryjnego uwodzenia i gry w karty o wysokie stawki.<\/p>\n\n\n\n

W jednej ze scen szefowa Bonda – M (Judi Dench) t\u0142umaczy mu ca\u0142y schemat, wyja\u015bniaj\u0105c tym samym (i jemu i nam) zasad\u0119 dzia\u0142ania opcji finansowych. Istot\u0105 opcji jest (pisz\u0119 tu w\u0142asnymi s\u0142owami, nie plagiuj\u0105c wywodu szefowej wywiadu) przyznanie uprawnionemu prawa do kupna lub sprzeda\u017cy okre\u015blonego aktywa (np. akcji czy udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce) po okre\u015blonej cenie i w okre\u015blonym czasie. Istniej\u0105 dwa podstawowe rodzaje opcji – opcja put<\/em> (sprzeda\u017cy) oraz opcja call<\/em> (kupna). Klauzula opcji put<\/em> przewiduje w tym uk\u0142adzie, \u017ce jedna za stron (posiadacz opcji) mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od drugiej strony (wystawcy opcji), aby ta naby\u0142a od niego okre\u015blone aktywa w okre\u015blonym dniu oraz po okre\u015blonej cenie. S\u0142yszeli\u015bcie na pewno o nies\u0142awnych opcjach walutowych – rz\u0105dz\u0105 si\u0119 one podobnym mechanizmem i przypominaj\u0105 o tym, \u017ce na ka\u017cdej opcji mo\u017cna zyska\u0107, ale mo\u017cna te\u017c straci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Schemat Le Chiffre, pomimo wst\u0119pnie nakre\u015blonych zawi\u0142o\u015bci, by\u0142 prosty – zawar\u0142 on kontrakt na 100 milion\u00f3w opcji put<\/em>. Je\u015bli tego dnia kurs akcji wynosi\u0142 100 dolar\u00f3w, a jego \u015bwie\u017ca opcja put<\/em> zak\u0142ada\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprzeda\u017cy akcji jutro po 99 dolar\u00f3w, to \u0142atwo policzy\u0107 \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 kosztowa\u0142a bankiera oko\u0142o 100 milion\u00f3w dolar\u00f3w (przyjmijmy takie za\u0142o\u017cenie dla cel\u00f3w przyk\u0142adu). Ka\u017cda z tych opcji zamieni\u0142aby si\u0119 z kolei w jego (oraz stoj\u0105cych za nim gangster\u00f3w) zarobek w\u00f3wczas, gdyby kurs akcji spad\u0142 jutro poni\u017cej 99 dolar\u00f3w – w\u00f3wczas m\u00f3g\u0142by on kupi\u0107 akcje na rynku po aktualnej (ni\u017cszej cenie), ale realizuj\u0105c swoje opcje sprzeda\u0142by je nadal za um\u00f3wione 99 dolar\u00f3w. Pojawia si\u0119 w tym miejscu przewidywalna pokusa – wywo\u0142a\u0107 nadzwyczajne zdarzenie, kt\u00f3re wstrz\u0105\u015bnie firm\u0105 Skyfleet<\/em> i zbije warto\u015b\u0107 rynkow\u0105 jej akcji o kilkadziesi\u0105t procent.<\/p>\n\n\n\n

Podobny efekt ekonomiczny (pomijaj\u0105c celowo sprowokowane nadzwyczajne zdarzenia), cho\u0107 dzia\u0142aj\u0105c od odwrotnej strony, uzyskuje si\u0119 poprzez tzw. kr\u00f3tk\u0105 sprzeda\u017c (short selling<\/em>) – znienawidzon\u0105 przez wielu praktyk\u0119 „spekulant\u00f3w”, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 po\u017cyczaj\u0105 oni papiery warto\u015bciowe od innego posiadacza (np. domu maklerskiego) i sprzedaj\u0105 je, po czym musz\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 tak\u0105 sam\u0105 ich ilo\u015b\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Je\u015bli kurs akcji spadnie, w\u00f3wczas odkupuj\u0105 je na rynku taniej i zwracaj\u0105 po\u017cyczkodawcy, zarabiaj\u0105c na r\u00f3\u017cnicy (sprzedali dro\u017cej, odkupili taniej). Je\u015bli kurs wzro\u015bnie – no c\u00f3\u017c, mamy strat\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Tak\u0105 „gr\u0119 na spadki” unie\u015bmiertelni\u0142 genialny (ale do czasu) spekulant Jesse Livermore, kt\u00f3ry w przyp\u0142ywie inspiracji sprzeda\u0142 kr\u00f3tko wielkie pakiety akcji tu\u017c przed legendarnym krachem Czarnego Czwartku z 24 pa\u017adziernika 1929 roku zarabiaj\u0105c jednego dnia, podczas gdy inni darli w\u0142osy z g\u0142owy i tracili dorobek \u017cycia, ponad 100 milion\u00f3w \u00f3wczesnych dolar\u00f3w. Histori\u0119 jego \u017cycia opowiada ksi\u0105\u017cka „Wspomnienia gracza gie\u0142dowego” (Reminiscences of a Stock Operator<\/em>) Edwina Lef\u00e8vre<\/strong> oraz Jesse Livermore – Boy Plunger: The Man Who Sold America Short in 1929<\/strong><\/em> (brak polskiego wydania) Toma Rubythona<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

W czasach bardziej wsp\u00f3\u0142czesnych za genialnego „nied\u017awiedzia” uchodzi\u0142 Michael Burry, bohater ksi\u0105\u017cki Michaela Lewisa<\/strong> „Wielki szort. Mechanizm maszyny zag\u0142ady” (The Big Short: Inside the Doomsday Machine<\/em>)<\/strong> oraz filmu o podobnym tytule. Ostatnio Burry nie ma ju\u017c niestety dobrej prasy – odwa\u017cnie shortowa\u0142<\/em> ulubienic\u0119 wszystkich zielonych inwestor\u00f3w Tesl\u0119<\/em>, kt\u00f3ra pomimo niezbyt imponuj\u0105cych wynik\u00f3w finansowych i niewielkiej w gruncie rzeczy skali produkcji elektrycznych aut jest obecnie warta wi\u0119cej ni\u017c 8 najwi\u0119kszych producent\u00f3w samochod\u00f3w na \u015bwiecie \u0142\u0105cznie. Jego fundusz Scion Asset Management<\/em> zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 kr\u00f3tko akcje Tesli ju\u017c kiedy jej cena si\u0119gn\u0119\u0142a 500 dolar\u00f3w. W momencie kiedy pisz\u0119 te s\u0142owa kurs przekroczy\u0142 1.200 dolar\u00f3w, co zgodnie z logik\u0105 opisan\u0105 wy\u017cej oznacza, \u017ce Burry jest obecnie na gigantycznej papierowej stracie. Co\u015b mi jednak m\u00f3wi, \u017ce to on b\u0119dzie po raz kolejny \u015bmia\u0142 si\u0119 ostatni i wypije z tego tytu\u0142u martini. Wstrz\u0105\u015bni\u0119te, niezmieszane.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej zwyk\u0142y inwestor powinien jednak pamieta\u0107, \u017ce po pierwsze na shortowaniu<\/em> mo\u017cna straci\u0107 naprawd\u0119 du\u017co (nie ma tu limitu straty – w odr\u00f3\u017cnieniu do zwyk\u0142ego, kanonicznego, „d\u0142ugiego” kupna akcji, gdzie cena mo\u017ce spa\u015b\u0107 maksymalnie w okolice zera i wymaza\u0107 co najwy\u017cej kwot\u0119, kt\u00f3r\u0105 zainwestowali\u015bmy), a po drugie, jak m\u00f3wi Warren Buffett – „rynek mo\u017ce pozostawa\u0107 nieracjonalny d\u0142u\u017cej, ni\u017c ty pozostaniesz wyp\u0142acalny” (the markets can remain irrational longer than you can remain solvent<\/em>). Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wierzyciel upomni si\u0119 o zwrot po\u017cyczonych akcji i zwykle nie b\u0119dzie to najbardziej dogodny dla ciebie moment.<\/p>\n\n\n\n

Ale narzekanie na opcje czy kr\u00f3tk\u0105 sprzeda\u017c jest jak narzekanie na n\u00f3\u017c, \u017ce jest ostry lub na psa, \u017ce szczeka. Taka jest natura tych instrument\u00f3w. Kto pos\u0142uguje si\u0119 nimi nieumiej\u0119tnie, ten od miecza ginie.<\/p>\n\n\n\n

W ca\u0142ym swoim planie Le Chiffre nie wzi\u0105\u0142 oczywi\u015bcie pod uwag\u0119 Bonda, kt\u00f3ry wys\u0142uchawszy wyk\u0142adu M o finansach bierze si\u0119 za robienie tego, co wychodzi mu najlepiej i w brawurowej akcji na lotnisku ratuje samolot przed wysadzeniem.<\/p>\n\n\n\n

Kurs akcji nie spada, nabyte opcje wygasaj\u0105, z\u0142y bankier traci swoje 100 milion\u00f3w, co zmusza go do grania z Bondem o wysokie stawki w pokera w tytu\u0142owym Casino Royale w Czarnog\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n

Reszt\u0119 historii znacie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dwudziesty pi\u0105ty film o – jak to si\u0119 zwyk\u0142o m\u00f3wi\u0107 – przygodach Jamesa Bonda „Nie czas umiera\u0107” (No Time to Die) przypomnia\u0142 nam wszystkim, poddanym spo\u0142ecznej izolacji, czym jest wizyta w prawdziwym kinie, oraz od\u015bwie\u017cy\u0142 po raz kolejny nie\u015bmierteln\u0105 (?) posta\u0107 agenta MI6 z licencj\u0105 na zabijanie. Trudno dzi\u015b uwierzy\u0107, \u017ce kiedy pisarz i by\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1311,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,9,19],"tags":[],"class_list":["post-1309","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-film-i-teatr","category-historie","category-inwestowanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1309"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1827,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1309\/revisions\/1827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}