Historia Trzech Kr\u00f3li (lub Trzech Mag\u00f3w czy Trzech M\u0119drc\u00f3w) pojawia si\u0119 w Nowym Testamencie, w Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza i opowiada o tajemniczych cudzoziemcach ze wschodu, kt\u00f3rzy wiedzeni blaskiem Gwiazdy Betlejemskiej wyruszyli w drog\u0119 do Jerozolimy, przewiduj\u0105c narodziny d\u0142ugo oczekiwanego Mesjasza.<\/p>\n\n\n\n
Nazywamy ich „kr\u00f3lami”, ale prawdopodobnie jest to nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107 w t\u0142umaczeniu historycznego tekstu – Mateusz okre\u015bli\u0142 ich w istocie jako magoi<\/em> (po grecku – „magowie”, przy czym oryginalny j\u0119zyk Ewangelii jest przedmiotem kontrowersji – czy by\u0142 to j\u0119zyk hebrajski, aramejski czy grecki). Tak czy inaczej, s\u0142owo to oznacza\u0142o kast\u0119 uczonych, prawdopodobnie perskich kap\u0142an\u00f3w, bieg\u0142ych w mocach tajemnych i astrologii, a nie cz\u0142onk\u00f3w arystokracji. W polskim tytule po\u015bwi\u0119conego im rozdzia\u0142u Ewangelii okre\u015blani s\u0105 oni jako „m\u0119drcy ze wschodu”.<\/p>\n\n\n\n Tak naprawd\u0119 nie wiemy nawet, czy faktycznie by\u0142o ich trzech – jest to jedynie domniemanie oparte na liczbie dar\u00f3w, kt\u00f3re po sobie pozostawili i do kt\u00f3rych zaraz wr\u00f3cimy. Wype\u0142nieniem wielu zagadek zaj\u0119\u0142a si\u0119 wi\u0119c literatura (w tym apokryficzna) oraz sztuka religijna.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie tajemniczy jest znak, kt\u00f3ry ich w miejsce narodzin Jezusa Chrystusa przywo\u0142a\u0142. Co roku w Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia (z \u0142aci\u0144skiego vigilia<\/em> \u2013 czuwanie) oczekujemy na pojawienie si\u0119 na niebie pierwszej gwiazdy. W tym jednak przypadku zjawisko, kt\u00f3re zwiastowa\u0142o nadej\u015bcie syna samego Boga, by\u0142o najwyra\u017aniej wyj\u0105tkowe. Teorie g\u0142osz\u0105, \u017ce by\u0142a to wielokrotna koniunkcja trzech planet – Saturna, Jowisza i Marsa, kt\u00f3ra zdarza si\u0119 jedynie raz na 800 lat. Mowa jest tak\u017ce o nieznanej komecie – a kto mia\u0142 okazj\u0119 widzie\u0107 na w\u0142asne oczy komet\u0119 Halleya (ostatni raz w 1986 r.), czy komet\u0119 Hale’a Boppa (w latach 1996-1997) ten mo\u017ce za\u015bwiadczy\u0107, jak du\u017ce wra\u017cenie robi\u0105 takie obiekty na nocnym niebie. Niepozbawiona sensu jest tak\u017ce teoria, wynikaj\u0105 z pism korea\u0144skich i japo\u0144skich, \u017ce by\u0142a to supernowa, czyli umieraj\u0105ca gwiazda, kt\u00f3ra przed \u015bmierci\u0105 gwa\u0142townie zwi\u0119ksza swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 i jasno\u015b\u0107, a potem spektakularnie wybucha, pozostawiaj\u0105c po sobie mg\u0142awic\u0119.<\/p>\n\n\n\n Biblia nie wymienia imion tych przybysz\u00f3w ze wschodu, ale zgodnie z p\u00f3\u017aniejsz\u0105 tradycj\u0105 \u015bredniowieczn\u0105 nazywani s\u0105 oni Kasper (lub Kacper), Melchior i Baltazar. Imi\u0119 Melchior pochodzi od hebrajskiego melech<\/em>, Baltazar – od greckiego basileus<\/em>, a Kasper od \u0142aci\u0144skiego caesar<\/em>. Ka\u017cdy z tych rzeczownik\u00f3w oznacza w danym j\u0119zyku \u201ekr\u00f3l\u201d. W ten spos\u00f3b symbolicznie uwzgl\u0119dniono w legendzie trzy wielkie tradycje, na kt\u00f3rych kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwo – hebrajsk\u0105, greck\u0105 i \u0142aci\u0144sk\u0105. I st\u0105d wzi\u0119li si\u0119 prawdopodobnie nasi Trzej Kr\u00f3lowie. B\u0119d\u0105cy jednocze\u015bnie m\u0119drcami, co nie jest oczywistym przymiotem wszystkich kr\u00f3l\u00f3w. Od XIV wieku jeden z nich (Baltazar) jest do tego powszechnie przedstawiany jako czarnosk\u00f3ry, co ma podkre\u015bla\u0107 powszechno\u015b\u0107 katolicyzmu oraz zbawienia. <\/p>\n\n\n\n Nie wiemy r\u00f3wnie\u017c, kiedy dok\u0142adnie owi kr\u00f3lowie-m\u0119drcy dotarli na miejsce, ale z interpretacji s\u0142\u00f3w Ewangelii mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce zastali ma\u0142ego Jezusa Chrystusa „w domu” – zatem ju\u017c nie w stajence, co mo\u017ce wskazywa\u0107, \u017ce nie by\u0142o to bezpo\u015brednio po urodzeniu Mesjasza, ale p\u00f3\u017aniej. Blisko\u015b\u0107 kalendarzowego Bo\u017cego Narodzenia (25 grudnia) oraz \u015bwi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li (a \u015bci\u015blej: Objawienia Pa\u0144skiego – 6 stycznia) sk\u0142ania oczywi\u015bcie do my\u015blenia, \u017ce by\u0142o to zdarzenia z tej samej zimy, ale r\u00f3wnie mo\u017cliwe jest, \u017ce wizyta m\u0119drc\u00f3w mia\u0142a miejsce du\u017co p\u00f3\u017aniej – nawet wiele miesi\u0119cy po rzeczywistych narodzinach Jezusa.<\/p>\n\n\n\n Przypomnijmy, \u017ce Chrystus urodzi\u0142 si\u0119 w stajence w Betlejem, a nie w miejscu zameldowania swojego ziemskiego opiekuna J\u00f3zefa – w Nazarecie w Galilei (obecnie p\u00f3\u0142nocny Izrael), poniewa\u017c rodzina musia\u0142a wykona\u0107 zarz\u0105dzenie cesarza Oktawiana Augusta o spisie ludno\u015bci. Aby si\u0119 spisa\u0107 nale\u017ca\u0142o stawi\u0107 si\u0119 w miejscu urodzenia – w konsekwencji J\u00f3zef musia\u0142 uda\u0107 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 w podr\u00f3\u017c na po\u0142udnie, do judzkiego Betlejem (obecnie miasto w Autonomii Palesty\u0144skiej, oko\u0142o 10 kilometr\u00f3w od Jerozolimy), sk\u0105d sam pochodzi\u0142. Gdy dotarli na miejsce Maria (b\u0119d\u0105ca ju\u017c w zaawansowanej ci\u0105\u017cy) urodzi\u0142a syna i po\u0142o\u017cy\u0142a w \u017c\u0142obie, nie by\u0142o ju\u017c bowiem wolnych miejsc w gospodzie.<\/p>\n\n\n\n Na marginesie – posta\u0107 J\u00f3zefa z Nazaretu, cho\u0107 pozostaje t\u0142em dla powszechnego kultu jego \u017cony Marii (zwanej nieco przewrotnie „pann\u0105”) oraz jego postawa s\u0105 warte opisania i docenienia. Podobno by\u0142 du\u017co starszym od niej wdowcem, a sama Maria zaledwie nastolatk\u0105 w dniu \u015blubu z nim. Takie by\u0142y czasy. A m\u00f3wi\u0105c przez chwil\u0119 j\u0119zykiem niebiblijnym – J\u00f3zef bierze sobie m\u0142odsz\u0105, wprowadza do siebie (swojego domu) po czym dowiaduje si\u0119, \u017ce jego nowa \u017cona jest w ci\u0105\u017cy. I podejrzewa, \u017ce dziecko nie jest jego. Mo\u017cna z tego wyci\u0105gn\u0105\u0107 (m\u00f3wi\u0105c delikatnie) bardzo r\u00f3\u017cne wnioski. A pos\u0105dzenie o cudzo\u0142\u00f3stwo grozi w ich spo\u0142eczno\u015bci ukamienowaniem. J\u00f3zef zachowuje jednak zimn\u0105 krew, nie wygania swojej kobiety i nie skazuje jej na \u015bmier\u0107, przeciwnie – zostaje z ni\u0105 i wspiera j\u0105. Narodzone dziecko uznaje za swoje i nadaje mu imi\u0119. W chwili wizyty Trzech Kr\u00f3li nie ma go w domu, \u015bwiadectwo Mateusza go przy tej okazji nie wymienia. Prawdopodobnie jest w pracy, zarabia na rodzin\u0119, jest prostym cie\u015bl\u0105.<\/p>\n\n\n\n Przytoczmy teraz ca\u0142\u0105 opowie\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n 1<\/strong> Gdy za\u015b Jezus narodzi\u0142 si\u0119 w Betlejem w Judei za panowania kr\u00f3la Heroda, oto M\u0119drcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy<\/em> 2 <\/strong>i pytali: \u00abGdzie jest nowo narodzony kr\u00f3l \u017cydowski? Ujrzeli\u015bmy bowiem jego gwiazd\u0119 na Wschodzie i przybyli\u015bmy odda\u0107 mu pok\u0142on\u00bb.<\/em> 3 <\/strong>Skoro to us\u0142ysza\u0142 kr\u00f3l Herod, przerazi\u0142 si\u0119, a z nim ca\u0142a Jerozolima. 4 <\/strong>Zebra\u0142 wi\u0119c wszystkich arcykap\u0142an\u00f3w i uczonych ludu i wypytywa\u0142 ich, gdzie ma si\u0119 narodzi\u0107 Mesjasz. 5 <\/strong>Ci mu odpowiedzieli: \u00abW Betlejem judzkim, bo tak napisa\u0142 Prorok: W opowie\u015bci o wizycie Trzech Kr\u00f3li pojawia si\u0119 tak\u017ce oczywi\u015bcie sam Herod Wielki – kr\u00f3l Judei z nadania Rzymu. Podobno by\u0142 w istocie sprawnym w\u0142adc\u0105 i organizatorem, a na pewno nieobce mu by\u0142y polityczne meandry – w przesz\u0142o\u015bci podczas konfliktu Oktawiana Augusta z Markiem Antoniuszem (po zab\u00f3jstwie Juliusza Cezara) popar\u0142 pochopnie tego drugiego, ale po jego kl\u0119sce umia\u0142 si\u0119 ukorzy\u0107 przed nowym cesarzem i zachowa\u0107 \u017cycie oraz wp\u0142ywy. Z wiekiem ujawni\u0142 si\u0119 ju\u017c podobno jako bezwzgl\u0119dny tyran, kt\u00f3rego przedstawia nam Biblia. <\/p>\n\n\n\n Trzej Kr\u00f3lowie trafili zatem najpierw przed oblicze Heroda spodziewaj\u0105c si\u0119, \u017ce d\u0142ugo oczekiwany Mesjasz musia\u0142 urodzi\u0107 si\u0119 w rodzinie kr\u00f3lewskiej i nie podejrzewaj\u0105c, \u017ce w istocie dosz\u0142o do tego w du\u017co skromniejszych okoliczno\u015bciach (stajenka ma swoj\u0105 nieprzypadkow\u0105 symbolik\u0119 w religii chrze\u015bcija\u0144skiej). Tam dopiero, z pomoc\u0105 uczonych w pi\u015bmie wyznaczyli i namierzyli Betlejem jako miejsce narodzin – na podstawie proroctwa w Ksi\u0119dze Micheasza (ksi\u0119ga prorocka Starego Testamentu). Tymczasem Herod obserwuj\u0105c ca\u0142\u0105 sytuacj\u0119 nabra\u0142 podejrze\u0144 – us\u0142yszawszy dziwn\u0105 nowin\u0119 zacz\u0105\u0142 upatrywa\u0107 w nowonarodzonym rywala do w\u0142adzy. Podpuszcza on zatem m\u0119drc\u00f3w, aby udali si\u0119 odda\u0107 ho\u0142d Jezusowi, ale donie\u015bli mu o tym, aby m\u00f3g\u0142 on dzi\u0119ki temu sam namierzy\u0107 i (jak si\u0119 domy\u015blamy) wyeliminowa\u0107 domniemanego pretendenta.<\/p>\n\n\n\n Trzej Kr\u00f3lowie – jak wida\u0107 z powy\u017cszego \u015bwiadectwa Mateusza – do Heroda ju\u017c natomiast nie wr\u00f3cili, co wed\u0142ug dalszej cz\u0119\u015bci Ewangelii mia\u0142o zaowocowa\u0107 jego gniewem i eskalacj\u0105 przemocy – czyli tragiczn\u0105 w skutkach rzezi\u0105 niewini\u0105tek – czyli zab\u00f3jstwem wszystkich dzieci do lat dw\u00f3ch w jego jurysdykcji. Tak na wszelki wypadek.<\/p>\n\n\n\n 16 <\/strong>Wtedy Herod widz\u0105c, \u017ce go M\u0119drcy zawiedli, wpad\u0142 w straszny gniew. Pos\u0142a\u0142 [oprawc\u00f3w] do Betlejem i ca\u0142ej okolicy i kaza\u0142 pozabija\u0107 wszystkich ch\u0142opc\u00f3w w wieku do lat dw\u00f3ch, stosownie do czasu, o kt\u00f3rym si\u0119 dowiedzia\u0142 od M\u0119drc\u00f3w. 17 <\/strong>Wtedy spe\u0142ni\u0142y si\u0119 s\u0142owa proroka Jeremiasza: Ofiary podobno liczono w tysi\u0105cach, cho\u0107 twardych danych oczywi\u015bcie brak. Jak m\u00f3wi nam Mateusz, J\u00f3zef zosta\u0142 natomiast w por\u0119 ostrze\u017cony o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 zagro\u017ceniu przez anio\u0142a i zdo\u0142a\u0142 uciec do Egiptu.<\/p>\n\n\n\n 3 <\/strong>Gdy oni odjechali, oto anio\u0142 Pa\u0144ski ukaza\u0142 si\u0119 J\u00f3zefowi we \u015bnie i rzek\u0142: \u00abWsta\u0144, we\u017a Dzieci\u0119 i Jego Matk\u0119 i uchod\u017a do Egiptu; pozosta\u0144 tam, a\u017c ci powiem; bo Herod b\u0119dzie szuka\u0142 Dzieci\u0119cia, aby Je zg\u0142adzi\u0107\u00bb. 14 <\/strong>On wsta\u0142, wzi\u0105\u0142 w nocy Dzieci\u0119 i Jego Matk\u0119 i uda\u0142 si\u0119 do Egiptu; 15 <\/strong>tam pozosta\u0142 a\u017c do \u015bmierci Heroda. Tak mia\u0142o si\u0119 spe\u0142ni\u0107 s\u0142owo, kt\u00f3re Pan powiedzia\u0142 przez Proroka: Z Egiptu wezwa\u0142em Syna mego<\/em>.<\/p>\n\n\n\n To osobliwa historia, kt\u00f3rej tre\u015b\u0107 powoduje, \u017ce wielu badaczy w\u0105tpi w prawdziwo\u015b\u0107 tej relacji, w tym r\u00f3wnie\u017c ca\u0142ej rzezi. Historia ta wydaje si\u0119 bowiem literacko zbyt podobna do historii Moj\u017cesza. Jak pami\u0119tamy, ten drugi te\u017c ocala\u0142 – sp\u0142awiony w koszu w d\u00f3\u0142 rzeki podczas podobnej rzezi zwi\u0105zanej z zapowiedzi\u0105 jego narodzin oraz donios\u0142ej roli jak\u0105 odegra.<\/p>\n\n\n\n St\u0105d, jak twierdz\u0105 inni badacze i co poruszyli\u015bmy ju\u017c wy\u017cej, niewykluczone, \u017ce Herod po prostu nie doszacowa\u0142 czasu, jaki potrzebny by\u0142 M\u0119drcom na dotarcie do Betlejem szlakiem Gwiazdy i w momencie rzezi Jezus mia\u0142 ju\u017c ponad dwa lata i w ten spos\u00f3b szcz\u0119\u015bliwie uchowa\u0142 si\u0119 wszelkim zagro\u017ceniom.<\/p>\n\n\n\n Herod zmar\u0142 w 4 roku przed nasz\u0105 er\u0105 co mo\u017ce powodowa\u0107 zdziwienie – w ko\u0144cu nasz\u0105 er\u0119 liczymy jakoby od narodzin Chrystusa (Anno Domini<\/em>). Wszystko wskazuje natomiast na to, \u017ce zakonnik Dionizjusz Mniejszy, kt\u00f3ry w 535 r. wprowadzi\u0142 podzia\u0142 na czasy „przed nasz\u0105 er\u0105” i „nasz\u0105 er\u0119” na polecenie papie\u017ca Jana I zrobi\u0142 to nieco spod grubego palca. Tak naprawd\u0119 istniej\u0105 spory nie tylko co do roku, ale nawet dok\u0142adnej daty narodzin Jezusa – w ko\u0144cu r\u00f3\u017cne od\u0142amy chrze\u015bcija\u0144stwa \u015bwi\u0119tuj\u0105 Bo\u017ce Narodzenie w r\u00f3\u017cnych datach. <\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my jeszcze na chwil\u0119 do dar\u00f3w, kt\u00f3re przynie\u015bli Jezusowi Trzej Kr\u00f3lowie. Nie przyszli z pustymi r\u0119kami, cho\u0107 dzi\u015b sam u\u015bmiechn\u0105\u0142em si\u0119 na widok okoliczno\u015bciowego rysunku Andrzeja Mleczki, w kt\u00f3rym jeden z kr\u00f3l\u00f3w oznajmia pozosta\u0142ym, \u017ce on „kupi co\u015b fajnego na miejscu”. Przynie\u015bli ze sob\u0105 kadzi\u0142o, mirr\u0119 i z\u0142oto. By\u0142y to pierwsze prezenty bo\u017conarodzeniowe w historii.<\/p>\n\n\n\n Kadzid\u0142o to substancja otrzymywana z \u017cywicy trudnego w uprawie kadzid\u0142owca, co powodowa\u0142o, \u017ce mia\u0142a w\u00f3wczas wysok\u0105 cen\u0119. Kadzid\u0142o palono, tak jak i dzi\u015b, w \u015bwi\u0105tyniach – wierz\u0105c, \u017ce unosz\u0105cy si\u0119 dym w\u0119druje wraz z modlitw\u0105 do Boga.<\/p>\n\n\n\n Enigmatyczna mirra to z kolei drogocenna \u017cywica drzewa znanego jako balsamowiec. U\u017cywano jej, jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, do balsamowania zw\u0142ok, ale nie tylko. Dzi\u0119ki swemu zapachowi cz\u0119sto towarzyszy\u0142a podnios\u0142ym uroczysto\u015bciom, a dodana do wina sprawia\u0142a, \u017ce zyskiwa\u0142o ono na mocy.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej oczywistym, najbardziej praktycznym, ale i najbardziej warto\u015bciowym prezentem by\u0142o oczywi\u015bcie z\u0142oto. Istniej\u0105 nawet szacunki, ile warty m\u00f3g\u0142 by\u0107 darowany rodzicom Jezusa kruszec (na podstawie wielko\u015bci skrzyni, jak\u0105 mog\u0142a przenosi\u0107 jedna osoba) i liczby oscyluj\u0105 tu wok\u00f3\u0142 100 tysi\u0119cy dzisiejszych dolar\u00f3w, co by\u0142oby w\u00f3wczas znacznym maj\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia darczy\u0144c\u00f3w wa\u017cna by\u0142a oczywi\u015bcie symbolika, a nie warto\u015b\u0107 – z\u0142oto przyniesiono Jezusowi, bo symbolizowa\u0142o jego kr\u00f3lewsk\u0105 w\u0142adz\u0119 nad \u015bwiatem, kadzid\u0142o oznacza\u0142o jego bosko\u015b\u0107, a mirra by\u0142a zapowiedzi\u0105 \u015bmierci na krzy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cdy z prezent\u00f3w mia\u0142 zosta\u0107 w swoim czasie wykorzystany, ale z samym z\u0142otem by\u0142o – jak podejrzewaj\u0105 niekt\u00f3rzy – tak samo jak z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 prezent\u00f3w darowanych opiekunom ma\u0142oletniego w jego zast\u0119pstwie. Odpowiedzialny, ale i kuty na cztery nogi J\u00f3zef wyposa\u017cy\u0142 za nie sw\u00f3j warsztat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Historia Trzech Kr\u00f3li (lub Trzech Mag\u00f3w czy Trzech M\u0119drc\u00f3w) pojawia si\u0119 w Nowym Testamencie, w Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza i opowiada o tajemniczych cudzoziemcach ze wschodu, kt\u00f3rzy wiedzeni blaskiem Gwiazdy Betlejemskiej wyruszyli w drog\u0119 do Jerozolimy, przewiduj\u0105c narodziny d\u0142ugo oczekiwanego Mesjasza. Nazywamy ich „kr\u00f3lami”, ale prawdopodobnie jest to nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107 w t\u0142umaczeniu historycznego tekstu – Mateusz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1420,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,11],"tags":[],"class_list":["post-1414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-kartka-z-kalendarza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1414"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1447,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1414\/revisions\/1447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
6 <\/strong>A ty, Betlejem, ziemio Judy,
nie jeste\u015b zgo\u0142a najlichsze spo\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych miast Judy,
albowiem z ciebie wyjdzie w\u0142adca,
kt\u00f3ry b\u0119dzie pasterzem ludu mego, Izraela\u00bb.
7 <\/strong>Wtedy Herod przywo\u0142a\u0142 potajemnie M\u0119drc\u00f3w i wypyta\u0142 ich dok\u0142adnie o czas ukazania si\u0119 gwiazdy. 8 <\/strong>A kieruj\u0105c ich do Betlejem, rzek\u0142: \u00abUdajcie si\u0119 tam i wypytujcie starannie o Dzieci\u0119, a gdy Je znajdziecie, donie\u015bcie mi, abym i ja m\u00f3g\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 i odda\u0107 Mu pok\u0142on\u00bb. 9 <\/strong>Oni za\u015b wys\u0142uchawszy kr\u00f3la, ruszyli w drog\u0119. A oto gwiazda, kt\u00f3r\u0105 widzieli na Wschodzie, sz\u0142a przed nimi, a\u017c przysz\u0142a i zatrzyma\u0142a si\u0119 nad miejscem, gdzie by\u0142o Dzieci\u0119. 10 <\/strong>Gdy ujrzeli gwiazd\u0119, bardzo si\u0119 uradowali. 11 <\/strong>Weszli do domu i zobaczyli Dzieci\u0119 z Matk\u0105 Jego, Maryj\u0105; upadli na twarz i oddali Mu pok\u0142on. I otworzywszy swe skarby, ofiarowali Mu dary: z\u0142oto, kadzid\u0142o i mirr\u0119. 12 <\/strong>A otrzymawszy we \u015bnie nakaz, \u017ceby nie wracali do Heroda, inn\u0105 drog\u0105 udali si\u0119 do swojej ojczyzny. <\/em><\/p>\n\n\n\n
18 <\/strong>Krzyk us\u0142yszano w Rama,
p\u0142acz i j\u0119k wielki.
Rachel op\u0142akuje swe dzieci
i nie chce utuli\u0107 si\u0119 w \u017calu,
bo ich ju\u017c nie ma<\/em>. <\/p>\n\n\n\n