{"id":1546,"date":"2022-01-16T01:58:24","date_gmt":"2022-01-16T00:58:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1546"},"modified":"2022-02-06T20:25:58","modified_gmt":"2022-02-06T19:25:58","slug":"zabawy-z-uranem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=1546","title":{"rendered":"Zabawy z uranem"},"content":{"rendered":"\n

Mark Twain \u017cartowa\u0142, \u017ce imi\u0119 najwi\u0119kszego odkrywcy wszech czas\u00f3w to „Przypadek”. Ale, jak wskazywa\u0142em ju\u017c we wpisie Przypadkowe odkrycie<\/a><\/strong>, w kt\u00f3rym opisywa\u0142em szcz\u0119\u015bliwe odkrycie antybiotyku penicyliny przez Alexandra Fleminga, opr\u00f3cz wst\u0105pienia interesuj\u0105cego przypadku wa\u017cnie jest jeszcze, aby umie\u0107 go zaobserwowa\u0107 i w\u0142a\u015bciwie naukowo zinterpretowa\u0107. Oraz ewentualnie posiada\u0107 nast\u0119pc\u00f3w, kt\u00f3rzy to odkrycie tw\u00f3rczo rozwin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Antoine Henri Becquerel (1852-1908) by\u0142 trzecim kolejnym cz\u0142onkiem rodziny naukowc\u00f3w (po swoim dziadku i ojcu), kt\u00f3ry zajmowa\u0142 stanowisko profesora fizyki w Muzeum Historii Naturalnej (Mus\u00e9um national d\u2019Histoire naturelle<\/em>) w Pary\u017cu. Z bli\u017cej nieznanego powodu, podobnie jak swoi przodkowie, by\u0142 zafascynowany zjawiskiem fluorescencji i fosforescencji i kontynuuj\u0105c rodzinn\u0105 tradycj\u0119 stara\u0142 si\u0119 ustali\u0107, jakie s\u0105 przyczyny tych efektownych zjawisk – kt\u00f3rymi sami fascynujemy si\u0119 patrz\u0105c jako dzieci przed snem na \u015bwiec\u0105ce w ciemno\u015bci zabawki czy naklejki lub spogl\u0105daj\u0105c w ciemnym kinie na wskaz\u00f3wki tradycyjnych zegark\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Fluorescencja i fosforescencja to emitowanie \u015bwiat\u0142a przez substancj\u0119 wzbudzon\u0105 przez poch\u0142oni\u0119cie \u015bwiat\u0142a zewnetrznego lub promieniowania magnetycznego. S\u0105 to odmiany fotoluminescencji – czyli w\u0142a\u015bnie tego charakterystycznego i znanego nam \u015bwiecenia niekt\u00f3rych przedmiot\u00f3w po wystawieniu ich na dzia\u0142anie jasnego \u015bwiat\u0142a. R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy nimi polega na tym, \u017ce fosforescencja trwa znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c fluorescencja – ta druga ma raczej charakter towarzysz\u0105cy \u017ar\u00f3d\u0142u, kt\u00f3re je wzbudza (np. \u015bwiat\u0142u) i wygasa wraz z nim.<\/p>\n\n\n\n

Przez lata bada\u0144 rodzinie Becquerel\u00f3w uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 znaczn\u0105 kolekcj\u0119 minera\u0142\u00f3w i substancji chemicznych, kt\u00f3re posiada\u0142y w\u0142a\u015bciwo\u015bci fotoluminescencyjne. Henri mia\u0142 wi\u0119c – cho\u0107 jeszcze o tym nie wiedzia\u0142 – odpowiednie narz\u0119dzia do tego, aby dokona\u0107 epokowego odkrycia i zapewni\u0107 sobie w przysz\u0142o\u015bci Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie fizyki. I paradoksalnie odkrycie to mia\u0142o wcale nie dotyczy\u0107 fotoluminescencji.<\/p>\n\n\n\n

Becquerel s\u0142ysza\u0142, jak wszyscy w jego czasach, o g\u0142o\u015bnym odkryciu Wilhelma R\u00f6ntgena, kt\u00f3ry w 1895 roku zidentyfikowa\u0142 promieniowanie X (nazwane odt\u0105d jego nazwiskiem) i sta\u0142 si\u0119 z miejsca naukowym celebryt\u0105. Pod wp\u0142ywem tej wiadomo\u015bci Becquerel zacz\u0105\u0142 zastanawia\u0107 si\u0119, czy fotoluminescencyjne materia\u0142y, kt\u00f3re tak lubi\u0142, emituj\u0105 zar\u00f3wno \u015bwiat\u0142o widzialne, jak i by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce to tajemnicze i modne promieniowanie X. Postanowi\u0142 to sprawdzi\u0107 i w 1896 roku rozpocz\u0105\u0142 seri\u0119 eksperyment\u00f3w, kt\u00f3re (po odpowiednim dalszym rozwini\u0119ciu) mia\u0142y mie\u0107 prawdziwie epokowe znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

Przygotowa\u0142 sobie w tym celu fotograficzn\u0105 klisz\u0119 (zwan\u0105 bardziej fachowo „b\u0142on\u0105”) – czyli celuloidow\u0105 form\u0119 z naniesion\u0105 na ni\u0105 emulsj\u0105 \u015bwiat\u0142oczu\u0142\u0105 i owin\u0105\u0142 j\u0105 w czarny papier, aby \u015bwiat\u0142o zewn\u0119trzne nie mog\u0142o mie\u0107 do niej dost\u0119pu. Nast\u0119pnie k\u0142ad\u0142 na czarnym papierze pr\u00f3bki materia\u0142\u00f3w ze swojej kolekcji, kt\u00f3re chcia\u0142 przetestowa\u0107 i wystawia\u0142 ca\u0142y zestaw na dzia\u0142anie jasnego \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego, aby wzbudzi\u0107 luminescencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Logika eksperymentu by\u0142a czytelna – je\u015bli dany minera\u0142 emitowa\u0142by w trakcie widzialnej luminescencji r\u00f3wnie\u017c niewidzialne promieniowanie rentgenowskie, to powinno ono bez trudno przedosta\u0107 si\u0119 przez czarny papier i odznaczy\u0107 si\u0119 na \u015bwiat\u0142oczu\u0142ej kliszy – podobnie jak sta\u0142o si\u0119 to w eksperymencie R\u00f6ntgena, gdzie emitentem tajemniczego promieniowania by\u0142a jednak tak zwana rura Crookesa (rodzaj lampy wy\u0142adowczej, w kt\u00f3rej elektrony przep\u0142ywa\u0142y w pr\u00f3\u017cni mi\u0119dzy pod\u0142\u0105czonymi do pr\u0105du elektrodami).<\/p>\n\n\n\n

Becquerel tw\u00f3rczo rozwin\u0105\u0142 zatem badania bystrego Niemca pod k\u0105tem swoich w\u0142asnych zainteresowa\u0144, sprawdzaj\u0105c, czy emitentem promieniowania X mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce „pasywne” \u017ar\u00f3d\u0142a – minera\u0142y wyst\u0119puj\u0105ce w przyrodzie lub substancje uzyskane na drodze reakcji chemicznych. Metodycznie testowa\u0142 pod tym k\u0105tem ka\u017cdy materia\u0142 ze swojej kolekcji.<\/p>\n\n\n\n

Ku swojemu rozczarowaniu, \u017cadna z posiadanych przez niego pr\u00f3bek nie dawa\u0142a oczekiwanych rezultat\u00f3w. A\u017c w ko\u0144cu doszed\u0142 do soli uranu – a dok\u0142adnie siarczanu potasu-uranylu K2<\/sub>[UO2<\/sub>(SO4<\/sub>)2<\/sub>](H2<\/sub>O)2<\/sub>).<\/p>\n\n\n\n

Ta sypka pr\u00f3bka uranu, ci\u0119\u017ckiego i bardzo egzotycznego w\u00f3wczas metalu, zostawi\u0142a na kliszy fotograficznej wyra\u017any \u015blad. Uradowany, \u017ce jego eksperyment zaczyna zmierza\u0107 w interesuj\u0105cym kierunku, Becquerel postanowi\u0142 podda\u0107 s\u00f3l uranow\u0105 dalszym badaniom. Najpierw jednak – w ekscytacji ma\u0142o charakterystycznej dla wielbiciela \u015bwiec\u0105cych ska\u0142 (i jak si\u0119 zaraz przekonamy przedwcze\u015bnie) – og\u0142osi\u0142 swoim kolegom naukowcom, \u017ce odkry\u0142 powi\u0105zanie mi\u0119dzy fotoluminescencj\u0105, a emisj\u0105 promieniowania rentgenowskiego.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych dniach Becquerel przygotowa\u0142 sobie zatem standardowy zestaw badawczy, kt\u00f3ry opisa\u0142em wy\u017cej i wyszed\u0142 na dw\u00f3r, aby go na\u015bwietli\u0107 i potwierdzi\u0107 swoje wcze\u015bniejsze wnioski. W\u00f3wczas jednak niebo okaza\u0142o si\u0119 zachmurzone i eksperyment trzeba by\u0142o od\u0142o\u017cy\u0107 do nast\u0119pnego dnia. Becquerel schowa\u0142 wi\u0119c uran i klisz\u0119 do szuflady i zaj\u0105\u0142 si\u0119 czym\u015b innym. Mo\u017cna zaryzykowa\u0107 twierdzenie, \u017ce gdyby tego konkretnego dnia pogoda w Pary\u017cu by\u0142a lepsza, losy \u015bwiata mog\u0142yby potoczy\u0107 si\u0119 zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnego dnia chmury nie ust\u0119powa\u0142y, a Becquerel zacz\u0105\u0142 si\u0119 niecierpliwi\u0107. Postanowi\u0142 kontynuowa\u0107 eksperyment przy sztucznym \u015bwietle gazowych lamp i spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce da to mimo wszystko jaki\u015b niewielki obraz na kliszy. Ku jego zaskoczeniu, po odwini\u0119ciu opakowania \u015bwiat\u0142oczu\u0142a klisza by\u0142a zaczerniona bardzo silnie – znacznie mocniej, ni\u017c mog\u0142oby to t\u0142umaczy\u0107 na\u015bwietlenie soli uranu skromnymi domowymi sposobami. <\/p>\n\n\n\n

W tym momencie, znaj\u0105c ju\u017c oczywi\u015bcie w\u0142a\u015bciwo\u015bci uranu (co nie by\u0142o jeszcze dane Becquerelowi), zaczynamy domy\u015bla\u0107 si\u0119 co si\u0119 sta\u0142o – najwyra\u017aniej to uran pozostawiony w spokoju na d\u0142u\u017cszy czas w pobli\u017cu kliszy na\u015bwietli\u0142 j\u0105. Henri Becquerel z kolei zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d w za\u0142o\u017ceniu i \u017ale przeprowadzi\u0142 eksperyment – przyj\u0105\u0142 bowiem wyj\u015bciow\u0105 tez\u0119, \u017ce s\u00f3l uranu (swoj\u0105 drog\u0105 posiadaj\u0105ca w\u0142a\u015bciwo\u015bci fluorescencyjne – wzbudzona \u015bwieci niepokoj\u0105cym zielonym \u015bwiat\u0142em – mo\u017cna to zjawisko obejrze\u0107 na przyk\u0142ad zwiedzaj\u0105c muzeum Kopalni Uranu w Kletnie na Dolnym \u015al\u0105sku) wymaga\u0142a ekspozycji na \u015bwiat\u0142o, aby na\u015bwietli\u0107 klisz\u0119, na kt\u00f3rej si\u0119 znajdowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Becquerel – niestrudzony, cho\u0107 mo\u017ce nieco niezdarny eksperymentator, zmieni\u0142 wi\u0119c podej\u015bcie – tym razem zakry\u0142 przed \u015bwiat\u0142em r\u00f3wnie\u017c sam\u0105 s\u00f3l uranu. I ku swojemu zaskoczeniu odkry\u0142, \u017ce nie zmieni\u0142o to niczego – na \u015bwiat\u0142oczu\u0142ej b\u0142onie nadal wida\u0107 by\u0142o odbity obraz granulek minera\u0142u, kt\u00f3ry przebija\u0142 si\u0119 przez dziel\u0105cy je od niej papier.<\/p>\n\n\n\n

Becquerel zauwa\u017cy\u0142 nast\u0119pnie, \u017ce nawet posiadane przez niego pr\u00f3bki uranu, kt\u00f3re nie wykazywa\u0142y widzialnej fotoluminescencji, dawa\u0142y taki sam efekt na kliszy. \u015awiat\u0142o nie by\u0142o zatem konieczne – wystarczy\u0142a sama obecno\u015b\u0107 atom\u00f3w uranu, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 ten interesuj\u0105cy efekt. Becquerel by\u0142 skonfundowany, ale ostatecznie wyci\u0105gn\u0105\u0142 ze swojego eksperymentu prawid\u0142owy wniosek – przynajmniej co do g\u0142\u00f3wnej zasady, bo w szczeg\u00f3\u0142ach nadal jeszcze b\u0142\u0105dzi\u0142, przypisuj\u0105c odkrytemu promieniowaniu cechy takie same, jak \u015bwiat\u0142u s\u0142onecznemu. Atomy uranu musia\u0142y spontanicznie emitowa\u0107 jaki\u015b rodzaj niewidzialnego promieniowania, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciwo\u015bci musia\u0142y by\u0107 z kolei co najmniej podobne do promieni rentgenowskich – kt\u00f3re tak efektownie przenika\u0142y przez ludzkie cia\u0142o, tworz\u0105c na b\u0142onie fotograficznej szokuj\u0105ce i zapadaj\u0105ce w pami\u0119\u0107 obrazy ko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Widzialna fluorescencja i tajemnicze, niewidzialne promieniowanie musia\u0142y by\u0107 zatem dwoma r\u00f3\u017cnymi zjawiskami fizycznymi i jedynie przypadkiem s\u00f3l uranu wykazywa\u0142a obie te w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u0142\u0105cznie. Ten w\u0142a\u015bnie przypadek (czy mo\u017ce ich zbieg, co zaraz podsumujemy) doprowadzi\u0142 Becquerela do odkrycia zjawiska promieniotw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ale jak ju\u017c podkre\u015bla\u0142em na tych \u0142amach – szcz\u0119\u015bcie to okazja, kt\u00f3ra napotyka na przygotowany umys\u0142. I to najlepiej niejeden – tak si\u0119 przy tym bowiem ciekawie z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce badaniami Becquerela zainteresowa\u0142a si\u0119 niespe\u0142na 30-letnia, bardzo zdolna doktorantka z Sorbony, urodzona w Warszawie w Kr\u00f3lestwie Polskim. Nazywa\u0142a si\u0119 Maria Sk\u0142odowska-Curie.<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142odowska-Curie (1867-1934) kontynuowa\u0142a p\u00f3\u017aniej eksperymenty Becquerela, u\u017cywaj\u0105c jednak zamiast kliszy fotograficznej elektrometru – zbudowanego przez swojego m\u0119\u017ca Pierre’a Curie. Mia\u0142o j\u0105 to doprowadzi\u0107 do dalszych prze\u0142omowych wniosk\u00f3w – mi\u0119dzy innymi tego, \u017ce emisja promieniowania przez niekt\u00f3re materia\u0142y zawieraj\u0105ce uran jest znacznie silniejsza, ni\u017c wskazywa\u0142aby na to sama obecno\u015b\u0107 tego pierwiastka. Musia\u0142o by\u0107 tam co\u015b jeszcze.<\/p>\n\n\n\n

Standardowa mi\u0119dzynarodowa jednostka pomiaru aktywno\u015bci promieniotw\u00f3rczej nazywa si\u0119 obecnie, za nazwiskiem Henri’ego, bekerelem (Bq) – zast\u0105pi\u0142a ona kiura (Ci), od nazwiska Marii i jej m\u0119\u017ca. Sam Henri Becquerel zosta\u0142 w 1903 roku uhonorowany Nagrod\u0105 Nobla w dziedzinie fizyki za badania nad promieniotw\u00f3rczo\u015bci\u0105 – razem z ma\u0142\u017ce\u0144stwem Curie, kt\u00f3re wykonuj\u0105c ci\u0119\u017ck\u0105 fizyczn\u0105 i intelektualn\u0105 prac\u0119 wyodr\u0119bni\u0142o z blendy uranowej (rudy uranu) nowy pierwiastek (kt\u00f3ry, jak wskaza\u0142em wy\u017cej spodziewali si\u0119 tam zasta\u0107) – rad (radium<\/em>). Maria Sk\u0142odowska-Curie mia\u0142a jeszcze otrzyma\u0107 drug\u0105 nagrod\u0119 w 1911 roku – tym razem w dziedzinie chemii.<\/p>\n\n\n\n

Henriemu Becquerelowi nigdy nie by\u0142o natomiast dane dost\u0105pi\u0107 s\u0142awy wybitnego, acz bardzo skromnego R\u00f6ntgena oraz kolorowego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Curie. Jego odkrycie nie wydawa\u0142o si\u0119 mie\u0107 jeszcze praktycznego znaczenia. Promienie rentgenowskie zosta\u0142y bardzo szybko zaadoptowane przez medycyn\u0119 – pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry mia\u0142 na nich skorzysta\u0107 by\u0142 niejaki Toulson Cunning, nieszcz\u0119\u015bliwie postrzelony w nog\u0119 w grudniu 1895 roku (za pomoc\u0105 wynalazku R\u00f6ntgena uda\u0142o si\u0119 namierzy\u0107 pocisk w jego nodze i uratowa\u0107 go przed amputacj\u0105). Fizyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci radu, odkrytego w 1898 roku r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y zaadoptowane. Nie dostrzegano jeszcze natomiast wyj\u0105tkowo\u015bci samego uranu, kt\u00f3ry p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 paliwem do stworzenia najbardziej przera\u017caj\u0105cej broni wszech czas\u00f3w, a tak\u017ce niezwykle efektywnym nap\u0119dem wielkich elektrowni.<\/p>\n\n\n\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, Becquerel rych\u0142o zaj\u0105\u0142 si\u0119 innymi eksperymentami – my\u015bl\u0105c, \u017ce wszystko co istotne w dziedzinie promieniotw\u00f3rczo\u015bci zosta\u0142o ju\u017c odkryte. Ostatni\u0105 publikacj\u0119 w tym temacie poczyni\u0142 w 1897 roku, pozostawiaj\u0105c dalsze pole do podpisu ma\u0142\u017ce\u0144stwu Curie i innym badaczom. O tym, \u017ce zjawisko to mo\u017ce mie\u0107 swoj\u0105 ukryt\u0105, bardzo niebezpieczn\u0105 natur\u0119 przekona\u0142 si\u0119 tylko raz (w odr\u00f3\u017cnieniu od Sk\u0142odowskiej-Curie, kt\u00f3ra zmar\u0142a na niedokrwisto\u015b\u0107 aplastyczn\u0105, wywo\u0142an\u0105 wieloletni\u0105 ekspozycj\u0105 na promieniowanie) – wk\u0142adaj\u0105c fiolk\u0119 z sol\u0105 uranu na kilka godzin do kieszeni marynarki. Po jej wyj\u0119ciu zauwa\u017cy\u0142 na swojej sk\u00f3rze, nie bez strachu, silne oparzenia. <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b wiemy, \u017ce promieniotw\u00f3rczo\u015b\u0107, zwana r\u00f3wnie\u017c radioaktywno\u015bci\u0105, to zdolno\u015b\u0107 atom\u00f3w danego pierwiastka do spontanicznego emitowania wysokoenergetycznych cz\u0105stek (alfa<\/em> lub beta<\/em>) lub promieniowania gamma – r\u00f3wnie\u017c bez konieczno\u015bci zewn\u0119trznej stymulacji przez \u015bwiat\u0142o, elektryczno\u015b\u0107 czy inn\u0105 form\u0119 energii. Uran (uranium<\/em>) by\u0142 pierwszym pierwiastkiem chemicznym, w kt\u00f3rym odkryto t\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 i do dzi\u015b pozostaje on najbardziej znanym, ale oczywi\u015bcie zdolno\u015bci te posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c liczne inne pierwiastki – zwane zbiorczo izotopami promieniotw\u00f3rczymi lub radioizotopami. Maria Sk\u0142odowska-Curie zauwa\u017cy\u0142a radioaktywne w\u0142a\u015bciwo\u015bci toru (thorium<\/em>), a odkry\u0107 mia\u0142a i wyizolowa\u0107 wspomniany ju\u017c rad oraz polon (polonium<\/em> – nazwany tak na cz\u0119\u015b\u0107 Polski – b\u0119d\u0105cej w\u00f3wczas pod zaborami).<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re z radioizotop\u00f3w stanowi\u0105 podstawowe cegie\u0142ki \u017cycia – jak na przyk\u0142ad w\u0119giel (chodzi tu izotop 14<\/sup>C – u\u017cywa si\u0119 go do oznaczania daty \u015bmierci danego organizmu, co mia\u0142o prze\u0142omowe znaczenie w archeologii). Wszyscy jeste\u015bmy w pewnym sensie radioaktywni.<\/p>\n\n\n\n

Do opisywanego dzi\u015b odkrycia Becquerela przyczyni\u0142o si\u0119 kilka interesuj\u0105cych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci. Po pierwsze, gdyby s\u00f3l uranu nie mia\u0142a w\u0142a\u015bciwo\u015bci fluorescencyjnych, to Becquerel nie posiada\u0142by jej zapewne w swojej kolekcji (dobieranej przecie\u017c z dziada-pradziada pod tym k\u0105tem) i nie odkry\u0142by jej zdolno\u015bci promieniotw\u00f3rczych. Gdyby pogoda w dniu decyduj\u0105cego eksperymentu by\u0142a lepsza, to Becquerel by\u0107 mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0142by swojego b\u0142\u0119dnego za\u0142o\u017cenia i nie skorygowa\u0142 eksperymentu – m\u00f3g\u0142by po prostu tkwi\u0107 w przekonaniu, \u017ce promieniotw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest pobocznym skutkiem fluorescencji, a nie niezale\u017cnym zjawiskiem. Po trzecie, gdyby nie bystro\u015b\u0107 i pracowito\u015b\u0107 Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, kt\u00f3ra szuka\u0142a akurat tematu do doktoratu i zainteresowa\u0142a si\u0119 badaniami Becquerela, by\u0107 mo\u017ce z eksperymentu nie wynik\u0142oby ostatecznie nic praktycznie istotnego.<\/p>\n\n\n\n

I jest jeszcze jedna sprawa, o kt\u00f3rej Becquerel nie wiedzia\u0142, a okaza\u0142a si\u0119 ona mie\u0107 w\u0142a\u015bnie ogromne znaczenie praktyczne. Uran jest jednym z niewielu radioaktywnych pierwiastk\u00f3w, kt\u00f3re zgromadzone w odpowiedniej masie mog\u0105 podlega\u0107 spontanicznemu rozpadowi atom\u00f3w (nuclear fission<\/em>), kt\u00f3ry jest podstaw\u0105 reakcji \u0142a\u0144cuchowej, mog\u0105cej wyzwoli\u0107 niewyobra\u017calne ilo\u015bci energii – w spos\u00f3b mniej lub bardziej kontrolowany. Wr\u00f3cimy jeszcze do tego tematu w kolejnych wpisach.<\/p>\n\n\n\n

Ten zbieg przypadk\u00f3w mo\u017cna interpretowa\u0107 jako jeden z najbardziej szcz\u0119\u015bliwych lub nieszcz\u0119\u015bliwych (w zale\u017cno\u015bci od punktu widzenia) zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci w historii nauki. Mo\u017cna postawi\u0107 tez\u0119, \u017ce gdyby radioaktywne w\u0142a\u015bciwo\u015bci uranu nie zosta\u0142y odkryte w 1896 roku, to jest bardzo ma\u0142o prawdopodobne, aby bomba atomowa zosta\u0142a stworzona i skutecznie u\u017cyta w trakcie II Wojny \u015awiatowej, ko\u0144cz\u0105c wojn\u0119 na Pacyfiku. Oraz, paradoksalnie, aby sta\u0142a si\u0119 tu\u017c po niej kluczowym czynnikiem odstraszaj\u0105cym, kt\u00f3ry mia\u0142 na lata zapobiec kolejnej wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

Ale to ju\u017c temat na inn\u0105 histori\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mark Twain \u017cartowa\u0142, \u017ce imi\u0119 najwi\u0119kszego odkrywcy wszech czas\u00f3w to „Przypadek”. Ale, jak wskazywa\u0142em ju\u017c we wpisie Przypadkowe odkrycie, w kt\u00f3rym opisywa\u0142em szcz\u0119\u015bliwe odkrycie antybiotyku penicyliny przez Alexandra Fleminga, opr\u00f3cz wst\u0105pienia interesuj\u0105cego przypadku wa\u017cnie jest jeszcze, aby umie\u0107 go zaobserwowa\u0107 i w\u0142a\u015bciwie naukowo zinterpretowa\u0107. Oraz ewentualnie posiada\u0107 nast\u0119pc\u00f3w, kt\u00f3rzy to odkrycie tw\u00f3rczo rozwin\u0105. Antoine Henri […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1549,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,15,22],"tags":[],"class_list":["post-1546","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-natura","category-odkrycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1546"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1816,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1546\/revisions\/1816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}