Dzi\u015b Walentynki, porozmawiajmy zatem o zwi\u0105zkach. Niekoniecznie o „pszcz\u00f3\u0142kach i motylkach”, czy „dopaminie i oksytocynie” oraz wp\u0142ywie tych\u017ce na nasze zachowania towarzysko-godowo-rozrodczo-plemienne, ale o kilku ciekawych faktach dotycz\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w i ich trwa\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0142osne perypetie s\u0105 oczywi\u015bcie fabularn\u0105 osnow\u0105 przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci dzie\u0142 literatury i kinematografii. Kurt Vonnegut<\/strong> w swoich rozwa\u017caniach na temat zasad tworzenia fabu\u0142 – The Shapes of Stories<\/strong><\/em>, w\u015br\u00f3d 8 klasycznych schemat\u00f3w na drugim miejscu wymienia charakterystyczny Boy Meets Girl<\/strong><\/em> – osadzaj\u0105c go, jak wszystkie pozosta\u0142e, na wykresie (uk\u0142adzie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych), w kt\u00f3rym o\u015b pozioma symbolizuje przebieg fabu\u0142y od pocz\u0105tku do ko\u0144ca (BE-Axis<\/em> od begining to end<\/em>), a o\u015b pionowa perypetie g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w (GI-Axis<\/em> od good fortune to ill fortune<\/em>).<\/p>\n\n\n\n W dzisiejszych czasach mog\u0105 w tym schemacie oczywi\u015bcie wyst\u0119powa\u0107 tak\u017ce osoby jednej p\u0142ci, jednak nie wp\u0142ywa to specjalnie na zobrazowanie przebiegu fabu\u0142y, zmienia mo\u017ce co najwy\u017cej towarzysz\u0105ce jej okoliczno\u015bci. G\u0142\u00f3wny bohater zaczyna wi\u0119c histori\u0119 na standardowym poziomie szcz\u0119\u015bcia (average day, average person, expecting anything to happen on a day like any other<\/em>), wszystko uk\u0142ada mu si\u0119 dobrze (takich bohater\u00f3w lubi\u0105 czytelnicy i widzowie – daje nam pisarsk\u0105 porad\u0119 Vonnegut), ale nast\u0119pnie poznaje fajn\u0105 dziewczyn\u0119 i jego „linia dobrej fortuny” na wykresie fabularnym gwa\u0142townie idzie w g\u00f3r\u0119 – wszystko jest wspania\u0142e, to chyba ta jedyna, mi\u0142o\u015b\u0107 wisi w powietrzu (something wonderful<\/em>, just loves it!<\/em> – komentuje w tle Vonnegut).<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie jednak wektor szcz\u0119\u015bcia gwa\u0142townie opada (oh, goddamit!<\/em>). Co\u015b rozdzieli\u0142o kochank\u00f3w – mo\u017ce to tylko jakie\u015b nieporozumienie? Je\u015bli tak, to niestety takie, kt\u00f3re na nieszcz\u0119\u015bcie zaczyna od tego punktu gwa\u0142townie eskalowa\u0107 w wyniku kolejnych pomy\u0142ek. Fani nie\u015bmiertelnego serialu „Przyjaciele” (Friends<\/em>)<\/strong> przypomn\u0105 sobie zapewne w tym miejscu sytuacj\u0119 Rossa Gellera i Rachel Green pod tytu\u0142em „Mieli\u015bmy przerw\u0119!” (We Were On A Break!<\/em>). A mo\u017ce jest to jaka\u015b presja zewn\u0119trzna – przyk\u0142adowo rodzina dziewczyny nie akceptuje jej wybranka? To klasyka – przyjdzie nam tu na my\u015bl Dirty Dancing<\/em><\/strong> z 1987 roku, czy „Pami\u0119tnik” (The Notebook<\/em>)<\/strong> z 2011 roku, a jest nawet osobne grono film\u00f3w po\u015bwi\u0119conych niemal wy\u0142\u0105cznie tym perypetiom, w kt\u00f3rych jedna ze stron musi pozna\u0107 i przekona\u0107 do siebie niech\u0119tnych z pocz\u0105tku rodzic\u00f3w drugiej strony. A mo\u017ce s\u0105 m\u0142odzi, wakacje si\u0119 ko\u0144cz\u0105 i zaraz zostan\u0105 rozdzieleni przez codzienno\u015b\u0107 i geografi\u0119? Kto tak nie mia\u0142, nigdy nie je\u017adzi\u0142 na letnie obozy.<\/p>\n\n\n\n Bohaterowie cierpi\u0105, widzowie i czytelnicy im kibicuj\u0105, a\u017c w ko\u0144cu dochodzi do prze\u0142omu – bohaterowie podejmuj\u0105 (od)wa\u017cne decyzje w obliczu zdarze\u0144, kt\u00f3re ich rozdzieli\u0142y, orientuj\u0105 si\u0119, \u017ce s\u0105 dla siebie stworzeni, walcz\u0105 z czasem i okoliczno\u015bciami i w efekcie wykres fortuny zaczyna znowu rosn\u0105\u0107. Ksi\u0105\u017cka lub film ko\u0144cz\u0105 si\u0119 happy-endem<\/em>, a poziom szcz\u0119\u015bcia bohater\u00f3w (oraz czytelnik\u00f3w i widz\u00f3w) jest na du\u017co wy\u017cszym poziomie ni\u017c na pocz\u0105tku. Amor vincit omnia<\/em> i napisy ko\u0144cowe.<\/p>\n\n\n\n Klasyczny musical<\/em> Grease<\/strong><\/em>, zekranizowany w 1978 roku, dobrze ilustruje tak\u0105 mi\u0142osn\u0105 histori\u0119 – w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci fabularnego wykresu Vonneguta, ko\u0144cz\u0105c perypetie kochank\u00f3w zapadaj\u0105c\u0105 w pami\u0119\u0107 piosenk\u0105 You’re The One That I Want<\/strong><\/em>. W wykonaniu Johna Travolty<\/strong> i Olivii Newton-John<\/strong> to jeden z najlepiej sprzedaj\u0105cych si\u0119 singli w historii muzyki. Whitney Houston<\/strong> ze swoj\u0105 interpretacj\u0105 I Will Always Love You<\/strong><\/em> z The Bodyguard<\/strong><\/em> z 1992 roku te\u017c jest zreszt\u0105 wysoko – ku nieszcz\u0119\u015bciu wszystkich aspiruj\u0105cych wokalist\u00f3w z telewizyjnych muzycznych shows<\/em>. <\/p>\n\n\n\n Czego uczy nas zatem kultura popularna? Uczy nas tego, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 musi by\u0107 romantyczna, \u017ce musi by\u0107 pe\u0142na uniesie\u0144, \u017ce kochankowie musz\u0105 walczy\u0107 o sw\u00f3j zwi\u0105zek pomimo przeciwno\u015bci losu. Czasem przegrywaj\u0105, jak nastoletni „Romeo i Julia”<\/strong> ze sztuki Williama Szekspira, czy Tony i Maria ze wsp\u00f3\u0142czesnego West Side Story<\/em><\/strong>, ale to tylko dodaje powagi ich p\u0142omiennej mi\u0142o\u015bci. Neurotyczny Werter cierpi dla zasady my\u015bl\u0105c o Lottcie, Orfeusz schodzi za ukochan\u0105 Eurydyk\u0105 do Hadesu i nie wytrzymuje napi\u0119cia, Giaur marzy o Leili z haremu Hassana, zamiast za\u0142o\u017cy\u0107 sobie w\u0142asny i tylko J\u00f3zef z Nazaretu nie robi scen tylko chodzi codziennie do pracy, jak m\u0119\u017cczy\u017anie przysta\u0142o (Trzej Kr\u00f3lowie<\/a><\/strong>).<\/p>\n\n\n\n \u017beby by\u0142o jasne, wy\u0142\u0105czaj\u0105c powa\u017cn\u0105 z natury rzeczy Bibli\u0119 to jest w tej konwencji w porz\u0105dku – od tego jest literacka i filmowa fikcja, aby nas bawi\u0107 i wzrusza\u0107. Jednak tylko tak d\u0142ugo, jak pozostaje rozrywkow\u0105 fikcj\u0105 w\u0142a\u015bnie, a nie wzorem do na\u015bladowania. Je\u015bli spr\u00f3bujemy odegra\u0107 podobn\u0105 melodram\u0119 we w\u0142asnym \u017cyciu, to wyjdzie to z pewno\u015bci\u0105 du\u017co bardziej \u017ca\u0142o\u015bnie, je\u015bli nie tragicznie. A jednak wci\u0105\u017c naiwnie oczekujemy podobnych uniesie\u0144, a ich brak traktujemy wr\u0119cz (najcz\u0119\u015bciej nies\u0142usznie) jako pow\u00f3d do natychmiastowego rozstania czy rozwodu. Nazywamy to potem „r\u00f3\u017cnicami charakteru”, nie przyznaj\u0105c si\u0119 przed samymi sob\u0105, \u017ce chodzi o zwyk\u0142e emocje – jak nuda z jednej strony i ekscytuj\u0105ca obietnica z drugiej. Nawet je\u015bli sami preferujemy raczej „ciep\u0142e kluchy”, to na pewno znamy wiele os\u00f3b uzale\u017cnionych od romans\u00f3w, przelotnych mi\u0142ostek i sercowych emocji. Ka\u017cda z nich bawi si\u0119 w t\u0119 gr\u0119 tak d\u0142ugo, a\u017c w ko\u0144cu podda si\u0119 presji spo\u0142ecznej lub biologicznej, zestarzeje si\u0119, zm\u0105drzeje, zbankrutuje lub – co gorsza – trafi na w\u0142asne „Fatalne zauroczenie” (Fatal Attraction<\/em>)<\/strong> lub p\u0142omie\u0144 \u015bwiecy ze znanej polskiej piosenki.<\/p>\n\n\n\n Tak przywykli\u015bmy do nowoczesnego, zachodniego pojmowania wolno\u015bci seksualnej i wolno\u015bci osobistej, \u017ce to, co wynika z bada\u0144, kt\u00f3re zaraz przytocz\u0119, mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 nieco obrazoburcze. Ale tak, jak s\u0142abo rozumiemy nasz\u0105 sfer\u0119 motywacyjn\u0105 (Motywacja<\/a><\/strong>, Talent<\/a><\/strong>), tak samo s\u0142abo w gruncie rzeczy rozumiemy mi\u0142o\u015b\u0107 i partnerstwo. „O mi\u0142o\u015bci wiemy niewiele. Z mi\u0142o\u015bci\u0105 jest jak z gruszk\u0105. Gruszka jest s\u0142odka i ma kszta\u0142t.” – pisa\u0142 Jaskier z „Wied\u017amina” Andrzeja Sapkowskiego<\/strong> – „Spr\u00f3bujcie zdefiniowa\u0107 kszta\u0142t gruszki”.<\/p>\n\n\n\n Rok 2022 ma by\u0107 rekordowy pod wzgl\u0119dem liczby zawartych zwi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich – co wynika g\u0142\u00f3wnie z faktu, \u017ce wiele os\u00f3b odk\u0142ada\u0142o \u015bluby i wesela w latach poprzednich z uwagi na epidemi\u0119 COVID-19<\/em>. Co to bowiem za \u015blub bez hucznego i drogiego wesela – g\u0142osi rodzinna tradycja, obiegowa logika i biznes matrymonialny. W USA ma zosta\u0107 zawartych w tym roku 2,5 miliona ma\u0142\u017ce\u0144stw – najwi\u0119cej od 1984. Nie tylko inflacja jest zatem obecnie najwy\u017csza od 40 lat.<\/p>\n\n\n\n Luty jest z kolei wiod\u0105cym miesi\u0105cem je\u015bli chodzi o liczb\u0119 o\u015bwiadczyn (oko\u0142o 40% par podejmuje decyzj\u0119 o scementowaniu relacji w\u0142a\u015bnie wtedy), ale tak\u017ce liczb\u0119 zdrad – co wynika z danych dotycz\u0105cych ruchu na stronach internetowych dedykowanych osobom lubi\u0105cym przyprawia\u0107 rogi swojej drugiej po\u0142owie. Nie poprawi\u0119 ci na pewno humoru pisz\u0105c, \u017ce istniej\u0105 tak\u017ce badania, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce dawanie prezent\u00f3w (r\u00f3wnie\u017c tych walentynkowych) powoduje u darczy\u0144cy poczucie bycia uprawnionym do – nazwijmy to – rozlu\u017anienia moralnych zasad.<\/p>\n\n\n\n Tak czy inaczej, nawet 40% z powy\u017cszych par – zar\u00f3wno nastawionych do sprawy idealistycznie, jak i bardziej cynicznie – nie utrzyma w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego zbyt d\u0142ugo. Liczba rozwod\u00f3w z roku na rok ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n Jak zatem my\u015blisz, kt\u00f3re ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 szcz\u0119\u015bliwsze – te z naszego kr\u0119gu kulturowego, gdzie partnera wybiera si\u0119 samemu (nazwijmy je „ma\u0142\u017ce\u0144stwami z mi\u0142o\u015bci”), czy te aran\u017cowane przez rodzic\u00f3w, b\u0119d\u0105ce charakterystyczne dla kultur wschodnich – i o kt\u00f3rych my\u015blimy je\u015bli nie z wy\u017cszo\u015bci\u0105 to z lekkim przera\u017ceniem?<\/p>\n\n\n\n Okazuje si\u0119, \u017ce na samym pocz\u0105tku zwi\u0105zku, przez kilka pierwszych lat, ma\u0142\u017ce\u0144stwa z mi\u0142o\u015bci s\u0105 szcz\u0119\u015bliwsze. Nie jest to pewnie zaskoczeniem, ale konkretnie: w badaniach na skali szcz\u0119\u015bcia, gdzie 91 to liczba maksymalna, zwi\u0105zki takie punktuj\u0105 70 – w por\u00f3wnaniu do 58 dla ma\u0142\u017ce\u0144stw aran\u017cowanych. Ale co dzieje si\u0119 potem? Ot\u00f3\u017c po 10 latach od zawarcia zwi\u0105zku, wyniki ulegaj\u0105 zupe\u0142nemu odwr\u00f3ceniu – aran\u017cowane ma\u0142\u017ce\u0144stwa wykazuj\u0105 na skali satysfakcji 68 punkt\u00f3w, natomiast ma\u0142\u017ce\u0144stwa z mi\u0142o\u015bci tylko 40.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego tak jest i jakie wnioski mo\u017cemy z tego wyci\u0105gn\u0105\u0107 dla naszych zwi\u0105zk\u00f3w – kt\u00f3re zawarli\u015bmy przecie\u017c z w\u0142asnej woli i mi\u0142o\u015bci, a nie wyboru kogo\u015b innego? Ot\u00f3\u017c wygl\u0105da na to, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa aran\u017cowane musz\u0105 nieco bardziej liczy\u0107 si\u0119 z realiami \u017cycia ju\u017c od dnia pierwszego. Nikt tam nie mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce znalaz\u0142 „pokrewn\u0105 dusz\u0119”, „drug\u0105 po\u0142ow\u0119” i innych tego typu hollywoodzkich<\/em> dyrdyma\u0142\u00f3w. My\u015bli raczej – zosta\u0142em zobowi\u0105zany do zwi\u0105zania si\u0119 z tym obcym cz\u0142owiekiem, musz\u0119 zatem \u017cy\u0107, rozmawia\u0107 z nim i post\u0119powa\u0107 tak, aby to zadzia\u0142a\u0142o. A \u017ceby zadzia\u0142a\u0142o, trzeba nad tym popracowa\u0107 – bez zb\u0119dnych z\u0142udze\u0144, dzie\u0144 po dniu. I ta prac zaczyna jak wida\u0107 po latach przynosi\u0107 efekty.<\/p>\n\n\n\n Jest z tym troch\u0119 tak, jak ze wszystkim innym, ale wa\u017cnym w \u017cyciu. Je\u015bli chcemy co\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107, czy to szcz\u0119\u015bcie, czy dobry zwi\u0105zek, musimy nad tym popracowa\u0107 – same marzenia i romantyczne wizje raczej nie wystarcz\u0105. Mog\u0105 wr\u0119cz przeszkadza\u0107 – idealistyczne i romantyczne wyobra\u017cenia szybko zderzaj\u0105 si\u0119 bowiem z realiami \u017cycia. A kiedy si\u0119 zderz\u0105, jako pierwsi maj\u0105 k\u0142opoty ci, kt\u00f3rzy nadmiernie idealizowali swojego partnera i sw\u00f3j zwi\u0105zek na samym pocz\u0105tku. Miej zatem tylko realistyczne oczekiwania.<\/p>\n\n\n\n Druga sprawa – z roku na rok ro\u015bnie mediana wieku, w kt\u00f3rym decydujemy si\u0119 zawrze\u0107 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski. M\u0105dro\u015b\u0107 etapu g\u0142osi, \u017ce w naszych latach 20-tych nale\u017cy skupi\u0107 si\u0119 na nauce, samorozwoju i karierze, a dopiero po 30-stce mo\u017cna zaj\u0105\u0107 si\u0119 bardziej przyziemnymi sprawami, takimi jak budowanie rodziny. Interesy wielkiego biznesu, kt\u00f3ry namawia nas do takiego \u017cyciowego modelu to jedno, ale zdrowy rozs\u0105dek podpowiada tak\u017ce, \u017ce w bardziej dojrza\u0142ym wieku posiada si\u0119 ju\u017c r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dne do\u015bwiadczenie i \u017cyciow\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 wej\u015b\u0107 w zwi\u0105zek w spos\u00f3b bardziej odpowiedzialny. Jest w tym co napisa\u0142em nieco sarkazmu, ale faktem jest, \u017ce statystycznie to ma\u0142\u017ce\u0144stwa 20-latk\u00f3w rozpadaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej, ni\u017c ich starszych koleg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Jest natomiast od tej regu\u0142y jeden do\u015b\u0107 interesuj\u0105cy wyj\u0105tek. Ot\u00f3\u017c najni\u017cszy odsetek rozwod\u00f3w notuj\u0105 te pary, kt\u00f3re zawar\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo mi\u0119dzy 22 a 30-stym rokiem \u017cycia i – uwaga – nie mieszka\u0142y przed \u015blubem razem. Okazuje si\u0119 – tak interpretowane s\u0105 wyniki tych bada\u0144 statystycznych – \u017ce czekanie zbyt d\u0142ugo, „pr\u00f3bowanie miodu ze zbyt wielu uli”, czy zwyk\u0142e „przechodzenie danego zwi\u0105zku” przed decyzj\u0105 o ustatkowaniu si\u0119 zaczyna by\u0107 w pewnym momencie baga\u017cem, kt\u00f3ry zaczyna ci\u0105\u017cy\u0107 i wp\u0142ywa\u0107 negatywnie na dalsz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do zawierania trwa\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w. Im mniejszy baga\u017c niesiesz do \u015blubu i im kr\u00f3cej go niesiesz tym lepiej – m\u00f3wi to badanie – co wydaje si\u0119, przyznacie, wnioskiem do\u015b\u0107 nieintuicyjnym w kontek\u015bcie utartych zwyczaj\u00f3w, porad z prasy obyczajowej oraz „zdrowego rozs\u0105dku”, o kt\u00f3rym pisa\u0142em wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n Ale je\u015bli lepiej si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, to jest z tym troch\u0119 jak z posiadaniem zbyt du\u017cego wyboru na zakupach. Je\u015bli wyb\u00f3r jest zbyt du\u017cy, je\u015bli pokusy zbyt liczne, a ponadto istnieje spo\u0142eczne przyzwolenie i akceptacja dla rozwod\u00f3w – to jest to droga, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy z nas na pewno pod\u0105\u017c\u0105. Podobnie, je\u015bli przerobili\u015bmy wiele zwi\u0105zk\u00f3w i przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do tego, \u017ce z ka\u017cdego z nich mo\u017cemy wyj\u015b\u0107 kiedy tylko przestanie nam pasowa\u0107 – to mamy ju\u017c opracowany w g\u0142owie i prze\u0107wiczony na polu bitwy plan dzia\u0142ania, kt\u00f3rego m\u0142odzi ideali\u015bci nie maj\u0105 i nie bior\u0105 w og\u00f3le pod uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n U bardziej do\u015bwiadczonych nupturient\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c naturalne por\u00f3wnania nowej \u017cony czy nowego m\u0119\u017ca do poprzednich partner\u00f3w, co w po\u0142\u0105czeniu z zasad\u0105, \u017ce z czasem pami\u0119tamy lepiej rzeczy dobre ni\u017c z\u0142e oraz \u017ce nic si\u0119 z wiekiem nie poprawia, nie wydaje si\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 trwa\u0142o\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w. A na pewno nie s\u0142u\u017cy pozytywnemu nastawieniu do siebie nawzajem w obliczu \u017cyciowej rutyny, kt\u00f3ra tak daleka jest od przyk\u0142ad\u00f3w z film\u00f3w i literatury przytoczonych wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n I tak dochodzimy do kolejnej sprawy – z bada\u0144 nad trwa\u0142o\u015bci\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w i ma\u0142\u017ce\u0144stw wy\u0142ania si\u0119 po raz kolejny ciekawy obraz. Bardzo \u0142atwo jest mianowicie odgadn\u0105\u0107 skal\u0119 szcz\u0119\u015bliwo\u015bci danego zwi\u0105zku i jego perspektywy po samym sposobie, w jaki partnerzy traktuj\u0105 siebie nawzajem. Ot\u00f3\u017c najbardziej istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest istnienie pozytywnego lub negatywnego nastawienia do s\u0142abo\u015bci partnera. Po angielsku w j\u0119zyku psychologii nazywa si\u0119 to positive \/ negative sentiment override<\/em>. Je\u015bli tw\u00f3j partner robi co\u015b \u017ale (w twojej percepcji), ale nie twierdzisz od razu, \u017ce jest sko\u0144czonym gamoniem, tylko prawdopodobnie musi mie\u0107 gorszy dzie\u0144, jest ju\u017c nie\u017ale.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, bardzo trudno zmieni\u0107 negatywne nastawienie, kiedy ju\u017c raz si\u0119 pojawi. Je\u015bli zatem twoje nastawienie do partnera staje si\u0119 nieprzychylne, to nawet jego pozytywne dzia\u0142ania odczytasz jako jedynie wyj\u0105tek od regu\u0142y. I nie rokuje to dobrze dla twojego zwi\u0105zku. Musisz to zmieni\u0107 lub wkr\u00f3tce zasilisz statystyki rozwod\u00f3w oraz portfel swojego prawnika.<\/p>\n\n\n\n W ksi\u0105\u017cce „B\u0142ysk! Pot\u0119ga przeczucia” (Blink. The Power of Thinking Without Thinking<\/em>) Malcolm Gladwell<\/strong> przywo\u0142uje badania ameryka\u0144skiego psychologa Johna Gottmana, kt\u00f3ry przez swoje do\u015bwiadczenie posiada niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 do oceny trwa\u0142o\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w przez samo \u015bledzenie sposobu, w jaki partnerzy rozmawiaj\u0105 ze sob\u0105. Wed\u0142ug niego najwi\u0119kszym i prawie pewnym predyktorem rozpadu zwi\u0105zku jest pogarda (contempt<\/em>) okazywana sobie nawzajem przez partner\u00f3w, nawet w spos\u00f3b po\u015bredni i bardzo dyskretny – ujawniaj\u0105ca si\u0119 w ich j\u0119zyku cia\u0142a i gestach (to przewracanie oczami, to nabieranie powietrza) i sposobie rozmowy ze sob\u0105 („ty nigdy”, „ty zawsze” i tak dalej).<\/p>\n\n\n\n Zatem recept\u0105 na szcz\u0119\u015bliwy zwi\u0105zek wydaje si\u0119 praca nad nim, jakby partner nie by\u0142 wcale nasz\u0105 drug\u0105 po\u0142ow\u0105. Oraz pozytywne nastawienie do niego lub niej. Jak r\u00f3wnie\u017c – dodajmy to – powstrzymanie si\u0119 od mno\u017cenia dost\u0119pnych nam opcji dzia\u0142ania ponad potrzeb\u0119. I unikanie obci\u0105\u017caj\u0105cych si\u0142\u0119 woli pokus.<\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cdego dnia s\u0105 Walentynki. Tak naprawd\u0119 ani my nie jeste\u015bmy rycerzami na bia\u0142ych koniach, ani wy nie jeste\u015bcie ksi\u0119\u017cniczkami. I – prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c – nie musimy by\u0107. Ale warto pozytywny stosunek i nastawienie, kt\u00f3ry dzi\u015b okazujemy naszym partnerom, zachowa\u0107 na ca\u0142y rok.<\/p>\n\n\n\n Bajki ko\u0144cz\u0105 si\u0119 bowiem w tym momencie, gdy nasze wsp\u00f3lne \u017cycie dopiero si\u0119 zaczyna. „I \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie” – m\u00f3wi\u0105. Nikt natomiast ju\u017c nie opowiada nam w tej bajce, jak im si\u0119 to uda\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Bo to nie jest ju\u017c bajka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzi\u015b Walentynki, porozmawiajmy zatem o zwi\u0105zkach. Niekoniecznie o „pszcz\u00f3\u0142kach i motylkach”, czy „dopaminie i oksytocynie” oraz wp\u0142ywie tych\u017ce na nasze zachowania towarzysko-godowo-rozrodczo-plemienne, ale o kilku ciekawych faktach dotycz\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w i ich trwa\u0142o\u015bci. Mi\u0142osne perypetie s\u0105 oczywi\u015bcie fabularn\u0105 osnow\u0105 przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci dzie\u0142 literatury i kinematografii. Kurt Vonnegut w swoich rozwa\u017caniach na temat zasad tworzenia fabu\u0142 – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1897,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,18,8],"tags":[],"class_list":["post-1893","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychologia","category-punkt-widzenia","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1893"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1917,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1893\/revisions\/1917"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}