{"id":2056,"date":"2024-02-25T19:25:16","date_gmt":"2024-02-25T18:25:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2056"},"modified":"2024-02-25T19:25:16","modified_gmt":"2024-02-25T18:25:16","slug":"stracona-sztuka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2056","title":{"rendered":"Stracona sztuka"},"content":{"rendered":"\n

Po\u0142owa film\u00f3w ameryka\u0144skich nakr\u0119conych przed 1950 r. i 90% kina niemego stworzonego przed 1929 r. ju\u017c nie istnieje. Ta ca\u0142kiem niedawna w skali historii tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zosta\u0142a po prostu zniszczona, zagubiona lub z innych przyczyn utracona.

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c bardzo niewielka cz\u0119\u015b\u0107 historycznych dzie\u0142 – ksi\u0105\u017cek, malowide\u0142, zapis\u00f3w muzyki czy okaz\u00f3w architektury przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Gdyby stworzy\u0107 muzeum sztuki utraconej, mia\u0142oby wielokrotnie wi\u0119cej zbior\u00f3w ni\u017c wszystkie istniej\u0105ce muzea razem wzi\u0119te. Winne temu s\u0105 zar\u00f3wno zdarzenia masowe, wielkie akty pl\u0105drowania, ale i osobiste tragedie. Sp\u0142on\u0119\u0142a biblioteka w Aleksandrii, ale i wdowa po podr\u00f3\u017cniku Richardzie Burtonie zniszczy\u0142a w amoku wszystkie jego niewydane manuskrypty. To wszystko dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119 i rodzi pytania – co tam by\u0142o, co utracili\u015bmy?

Najbardziej przykre s\u0105 oczywi\u015bcie przyk\u0142ady sztuki, kt\u00f3ra zosta\u0142a ju\u017c skatalogowana i by\u0142a w naszych rekach, a o kt\u00f3rej wiemy, \u017ce zagin\u0119\u0142a. I niewiele mo\u017cemy z tym zrobi\u0107.

Mamy zreszt\u0105 przekonanie, \u017ce historyczne dzie\u0142a sztuki by\u0142y znacznie lepsze ni\u017c obecne. Zapewne tak jest, ale zdajmy sobie spraw\u0119, \u017ce oceniamy jedynie drobny promil wszystkich dzie\u0142 artystycznych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzi\u015b \u2013 czyli nie zosta\u0142y zniszczone, rozkradzione, czy ukryte. Dzia\u0142amy na selektywnej pr\u00f3bie \u2013 zapewne takiej, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b ju\u017c wcze\u015bniej dla nas wyselekcjonowa\u0142 z uwagi na istotne walory artystyczne i szczeg\u00f3lnie chroni\u0142, by przetrwa\u0142a.

Zachwycamy si\u0119 pi\u0119knem i solidno\u015bci\u0105 dawnej architektury \u2013 zapominaj\u0105c, \u017ce ogl\u0105damy jedynie najtrwalsze budynki, kt\u00f3re mia\u0142y szcz\u0119\u015bcie przetrwa\u0107 meandry historii. Tych, kt\u00f3re rozpad\u0142y si\u0119 lub zosta\u0142y celowo wyburzone nie oceniamy. Bo ich nie ma.

Klasyczna muzyka wydaje nam si\u0119 lepsza ni\u017c dzisiejsza, ale s\u0142uchamy w k\u00f3\u0142ko jedynie garstk\u0119 wybranych, wybitnych utwor\u00f3w, podczas gdy nowa muzyka jest nam puszczana bez \u017cadnych filtr\u00f3w \u2013 dobra, czy z\u0142a.

Jest to tzw. „b\u0142\u0105d prze\u017cywalno\u015bci”, temat na osobn\u0105 histori\u0119 (B\u0142\u0105d prze\u017cywalno\u015bci<\/strong><\/a>).\u00a0

W Pompejach pod 20-metrow\u0105 warstw\u0105 popio\u0142\u00f3w i gliny znaleziono w XVIII wieku kolekcj\u0119 ponad 1800 zapisanych zwoj\u00f3w. Te bezcenne Papirusy z Herkulanum s\u0105 po tragicznej eksplozji Wezuwiusza z 79 r. zw\u0119glone tak bardzo, \u017ce nie da si\u0119 ich odwin\u0105\u0107 i przeczyta\u0107 bez uszkodzenia. Ich tre\u015b\u0107 pobudza\u0142a wyobra\u017ani\u0119 przez ostatnie 300 lat.

Przedsi\u0119biorcy z Doliny Krzemowej postanowili niedawno ufundowa\u0107 program pod nazw\u0105 „Vesuvius Challenge”, oferuj\u0105c milionowe nagrody dla tych, kt\u00f3rzy zwoje te odczytaj\u0105. Potrzeba by\u0142o do tego kilku bardzo m\u0142odych geniuszy z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata („mog\u0142em robi\u0107 to lub bezmy\u015blnie scrollowa\u0107 TikToka” – wyzna\u0142 jeden z nich), skomplikowanych technik skanowania oraz technik analitycznych AI, aby odczyta\u0107 pierwsze s\u0142owa.

Oczekiwano pewnie z\u0142o\u017conych wzor\u00f3w i wielkich epopei, ale odczytana tre\u015b\u0107 ujawni\u0142a co\u015b innego – epikurejskie teksty o muzyce, jedzeniu i przyjemno\u015bciach. Takie, kt\u00f3re (uczciwszy proporcje) mo\u017cna znale\u017a\u0107 w dzisiejszych poradnikach.

Z tego punktu widzenia mo\u017ce nie stracili\u015bmy wcale tak wiele.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po\u0142owa film\u00f3w ameryka\u0144skich nakr\u0119conych przed 1950 r. i 90% kina niemego stworzonego przed 1929 r. ju\u017c nie istnieje. Ta ca\u0142kiem niedawna w skali historii tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zosta\u0142a po prostu zniszczona, zagubiona lub z innych przyczyn utracona. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c bardzo niewielka cz\u0119\u015b\u0107 historycznych dzie\u0142 – ksi\u0105\u017cek, malowide\u0142, zapis\u00f3w muzyki czy okaz\u00f3w architektury przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Gdyby stworzy\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2057,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-2056","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-punkt-widzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2056","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2056"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2056\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2058,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2056\/revisions\/2058"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}