{"id":2074,"date":"2024-03-16T10:02:08","date_gmt":"2024-03-16T09:02:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2074"},"modified":"2024-03-16T13:48:48","modified_gmt":"2024-03-16T12:48:48","slug":"na-naukowej-ziemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2074","title":{"rendered":"Na naukowej ziemi"},"content":{"rendered":"\n

W 1942 r. Albert Schatz uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem studia na Rutgers University w New Jersey na kierunku mikrobiologii gleby. Z uwagi na swoje semickie pochodzenie i obowi\u0105zuj\u0105ce w\u00f3wczas limity nie m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 si\u0119 na lepsz\u0105 uczelni\u0119 i kierunek – uzna\u0142 natomiast, \u017ce to, czego si\u0119 nauczy przyda si\u0119 na pewno na rodzinnej farmie.<\/p>\n\n\n\n

Kontynuuj\u0105c studia doktoranckie, zainspirowany przypadkowym odkryciem penicyliny przez Alexandra Fleminga (zobacz wpis Przypadkowe odkrycie<\/a><\/strong>) oraz zmotywowany faktem, \u017ce jak sam dostrzeg\u0142 podczas swojej kr\u00f3tkiej kariery wojskowej, antybiotyk ten nie dzia\u0142a\u0142 przeciwko bakteriom Gram-ujemnym, ale tak\u017ce Gram-dodatnim pr\u0105tkom gru\u017alicy – najbardziej \u015bmierciono\u015bnej choroby tamtych czas\u00f3w – zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 rozwi\u0105zania w ziemi. Na tym zna\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu najlepiej.<\/p>\n\n\n\n

Pracowa\u0142 w\u00f3wczas w laboratorium Selmana Waksmana przy swojej alma mater<\/em> i odizolowany od reszty zespo\u0142u z uwagi na zaka\u017ano\u015b\u0107 materia\u0142u badawczego cierpliwie testowa\u0142 rozwi\u0105zanie za rozwi\u0105zaniem. Pracowa\u0142 kompulsywnie od pi\u0105tej rano do p\u00f3\u0142nocy. W ko\u0144cu w pa\u017adzierniku 1943 r. natrafi\u0142 na substancj\u0119 produkowan\u0105 przez \u017cyj\u0105cego w glebie promieniowca Streptomyces griseus<\/em>. Tak powsta\u0142a streptomycyna, kt\u00f3ra mia\u0142a odt\u0105d uratowa\u0107 tysi\u0105ce \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Szef Schatza – wspomniany Waksman, b\u0142yskawicznie dostrzeg\u0142 w tym odkryciu potencja\u0142 naukowy i komercyjny. Nowy antybiotyk mia\u0142 co prawda nieprzyjemne skutki uboczne, ale w po\u0142\u0105czeniu z innymi substancjami czynnymi by\u0142 tak skuteczny, \u017ce w ci\u0105gu kilku lat rozpocz\u0119to jego przemys\u0142ow\u0105 produkcj\u0119. Dzia\u0142a\u0142 nie tylko przeciw gru\u017alicy, ale tak\u017ce durowi brzusznemu, cholerze i d\u017cumie – chorobom n\u0119kaj\u0105cym ludzko\u015b\u0107 od pokole\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W procesie bada\u0144 klinicznych Schatz przeni\u00f3s\u0142 prawa wynalazcze do antybiotyku na Rutgers (kieruj\u0105c si\u0119 przekonaniem, \u017ce na prze\u0142omowych, ratuj\u0105cych \u017cycie lekach nie nale\u017cy zarabia\u0107) i opu\u015bci\u0142 prac\u0119 w tym laboratorium.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Waksman wszystkie zas\u0142ugi przypisuje sobie, pomijaj\u0105c swojego by\u0142ego pracownika w zaproszeniach na spotkania i konferencje. Dostrzeg\u0142 tak\u017ce, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do niego Waksman nie zby\u0142 swoich praw do antybiotyku (przys\u0142uguj\u0105cych mu z tytu\u0142u kierowania naukow\u0105 jednostk\u0105) – a wkr\u00f3tce przychody z tego tytu\u0142u mia\u0142y i\u015b\u0107 w miliony dolar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1950 r. zdesperowany Schatz wystosowa\u0142 pozew i uzyska\u0142 prawo do cz\u0119\u015bci przychod\u00f3w licencyjnych oraz formalne miano wsp\u00f3\u0142odkrywcy, ale by\u0142o to pyrrusowe zwyci\u0119stwo. Jego kariera w \u015brodowisku naukowym by\u0142a sko\u0144czona.<\/p>\n\n\n\n

Za odkrycie streptomycyny Selman Waksman otrzyma\u0142 w 1952 r. Nagrod\u0119 Nobla. W swojej mowie nie wspomnia\u0142 s\u0142owem o Schatzu, nazwisko to pojawi\u0142o si\u0119 tylko raz w jego oficjalnej autobiografii z 1958 r. Waksman zmar\u0142 w 1973 r. – do ko\u0144ca uznaj\u0105c si\u0119 „ojcem antybiotyk\u00f3w” – przynajmniej tych, stworzonych w swoim laboratorium.<\/p>\n\n\n\n

20 lat p\u00f3\u017aniej ameryka\u0144skie stowarzyszenie mikrobiolog\u00f3w postanowi\u0142o odda\u0107 honor Schatzowi, zapraszaj\u0105c go na obchody 50-lecia prze\u0142omowego odkrycia streptomycyny. Nie po\u015bwi\u0119caj\u0105c sprawie zbyt wielu przemysle\u0144 przyznano mu honorow\u0105 nagrod\u0119. Imienia Selmana Waksmana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1942 r. Albert Schatz uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem studia na Rutgers University w New Jersey na kierunku mikrobiologii gleby. Z uwagi na swoje semickie pochodzenie i obowi\u0105zuj\u0105ce w\u00f3wczas limity nie m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 si\u0119 na lepsz\u0105 uczelni\u0119 i kierunek – uzna\u0142 natomiast, \u017ce to, czego si\u0119 nauczy przyda si\u0119 na pewno na rodzinnej farmie. Kontynuuj\u0105c studia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2075,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,22],"tags":[],"class_list":["post-2074","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-odkrycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2074","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2074"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2074\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2079,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2074\/revisions\/2079"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}