Wczesn\u0105 wiosn\u0105 1519 r. Hern\u00e1n Cort\u00e9s (Ferdynand Kortez), na czele zaledwie 500-osobowego oddzia\u0142u, przyp\u0142yn\u0105\u0142 na wybrze\u017ce dzisiejszego Meksyku. Konkwistador rozkaza\u0142 swoim ludziom przyprowadzi\u0107 na sw\u00f3j okr\u0119t jednego z tubylc\u00f3w i spyta\u0142 go, do jakiej to egzotycznej krainy przysz\u0142o mu przyby\u0107.
Miejscowy Indianin odpowiedzia\u0142 mu „Ma c\u2019ubah than\u201d, co Hiszpanie zrozumieli jako „Yucat\u00e1n” i st\u0105d dzisiejsza nazwa tego p\u00f3\u0142wyspu – Jukatan.
Kortez omi\u00f3t\u0142 nast\u0119pnie wzrokiem spoczywaj\u0105cy przed nim l\u0105d a\u017c po horyzont i stwierdzi\u0142, \u017ce od dzi\u015b ten Yucat\u00e1n i wszelkie z\u0142oto, kt\u00f3re tu znajdzie nale\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105 do kr\u00f3la i kr\u00f3lowej Hiszpanii.
Dalsza historia jest znana – Kortez zatopi\u0142 statki, aby doda\u0107 swoim ludziom odpowiedniej motywacji i ruszy\u0142 w g\u0142\u0105b interioru. W ci\u0105gu 3 lat, zr\u0119cznie wykorzystuj\u0105c lokalne konflikty, podbi\u0142 wielomilionowe pa\u0144stwo Aztek\u00f3w w Ameryce \u015arodkowej, przygotowuj\u0105c grunt pod wicekr\u00f3lestwo Nowej Hiszpanii, a w przysz\u0142o\u015bci Meksyk.
Przybyszom pomog\u0142y \u2013 m\u00f3wi\u0105c za Jaredem Diamondem \u2013 „strzelby, zarazki i stal”. Zw\u0142aszcza zarazki – europejskie choroby takie jak ospa prawdziwa (variola vera) zabi\u0142y ponad trzy czwarte rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w starej Ameryki. Wkr\u00f3tce kolonie hiszpa\u0144skie rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 od obecnej Kalifornii na p\u00f3\u0142nocy, a\u017c do Chile i Argentyny na po\u0142udniu.
Z\u0142oto wydarte Indianom zem\u015bci\u0142o si\u0119 w perspektywie czasu na kolonizatorach, wywo\u0142uj\u0105c zamiast trwa\u0142ego bogactwa niekontrolowan\u0105 inflacj\u0119 i przyczyniaj\u0105c si\u0119 ostatecznie do upadku ich imperium kolonialnego.
450 lat p\u00f3\u017aniej, w 1970 r., lingwi\u015bci rozszyfrowuj\u0105cy staro\u017cytny j\u0119zyk Aztek\u00f3w stwierdzili, \u017ce „Ma c\u2019ubah than” oznacza\u0142o w istocie „Nie rozumiem ci\u0119”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wczesn\u0105 wiosn\u0105 1519 r. Hern\u00e1n Cort\u00e9s (Ferdynand Kortez), na czele zaledwie 500-osobowego oddzia\u0142u, przyp\u0142yn\u0105\u0142 na wybrze\u017ce dzisiejszego Meksyku. Konkwistador rozkaza\u0142 swoim ludziom przyprowadzi\u0107 na sw\u00f3j okr\u0119t jednego z tubylc\u00f3w i spyta\u0142 go, do jakiej to egzotycznej krainy przysz\u0142o mu przyby\u0107. Miejscowy Indianin odpowiedzia\u0142 mu „Ma c\u2019ubah than\u201d, co Hiszpanie zrozumieli jako „Yucat\u00e1n” i st\u0105d dzisiejsza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2125,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,22],"tags":[],"class_list":["post-2124","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-odkrycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2124","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2124"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2126,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2124\/revisions\/2126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}