John von Neumann to jeden z tych geniuszy, o kt\u00f3rych s\u0142ysza\u0142o niewielu, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie tacy ludzie naprawd\u0119 zmieniaj\u0105 histori\u0119. Gdyby nie on, II wojna \u015bwiatowa i zimna wojna mog\u0142yby potoczy\u0107 si\u0119 inaczej \u2013 zapewne bardziej tragicznie dla \u015bwiata. Bez niego komputerowa rewolucja mog\u0142aby nie nast\u0105pi\u0107 tak wcze\u015bnie, a teoria gier \u2013 dzi\u015b kluczowa w ekonomii i statystyce \u2013 mog\u0142aby pozosta\u0107 jedynie ciekawostk\u0105 matematyczn\u0105.
Urodzi\u0142 si\u0119 w 1903 r. w Budapeszcie w czasach, gdy miasto to by\u0142o jednym z najszybciej rozwijaj\u0105cych si\u0119 miejsc na \u015bwiecie. Nie by\u0142 jedynym wybitnym umys\u0142em z tego miejsca i z tej epoki \u2013 dorastali tam tak\u017ce Theodore von K\u00e1rm\u00e1n, Georg de Hevesy, Michael Polanyi, Le\u00f3 Szil\u00e1rd, Eugene Wigner i Edward Teller. Wszyscy mieli kluczowy wk\u0142ad w rozw\u00f3j ameryka\u0144skiej nauki i technologii, a \u017cart z tamtych czas\u00f3w g\u0142osi\u0142, \u017ce ci W\u0119grzy musieli przylecie\u0107 z Marsa, by zdominowa\u0107 t\u0119 dzia\u0142k\u0119.
Od dziecka von Neumann wykazywa\u0142 niezwyk\u0142e zdolno\u015bci \u2013 potrafi\u0142 w pami\u0119ci mno\u017cy\u0107 o\u015bmiocyfrowe liczby, mia\u0142 fenomenaln\u0105 pami\u0119\u0107 fotograficzn\u0105 i ogromn\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 w rozk\u0142adaniu skomplikowanych problem\u00f3w na prostsze elementy. Jego zdolno\u015b\u0107 rozwijania cudzych pomys\u0142\u00f3w i nadawania im praktycznego wymiaru by\u0142a r\u00f3wnie imponuj\u0105ca. Nie wymy\u015bli\u0142 teorii gier, ale przekszta\u0142ci\u0142 j\u0105 w pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie dla ekonomii i strategii wojskowej. Jego asystent wspomina\u0142, \u017ce wystarczy\u0142o podsun\u0105\u0107 mu temat, a on w kilka sekund by\u0142 \u201ekilometry przed tob\u0105 w jego analizie\u201d.
Szybko\u015b\u0107, z jak\u0105 my\u015bla\u0142 i liczy\u0142 by\u0142a legendarna. Nie musia\u0142 ucieka\u0107 si\u0119 do skr\u00f3t\u00f3w my\u015blowych \u2013 po prostu wykonywa\u0142 b\u0142yskawiczne obliczenia. Przyk\u0142adem jest pewna zagadka matematyczna:
Dwaj rowerzy\u015bci znajduj\u0105 si\u0119 w odst\u0119pie 20 mil i zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do siebie z pr\u0119dko\u015bci\u0105 10 mil na godzin\u0119. W tym samym czasie mucha startuje z ko\u0142a jednego roweru i leci z pr\u0119dko\u015bci\u0105 15 mil na godzin\u0119 w stron\u0119 drugiego. Gdy do niego dociera, zawraca i leci w stron\u0119 pierwszego. Proces powtarza si\u0119, a\u017c rowerzy\u015bci si\u0119 spotkaj\u0105. Ile mil przeleci mucha?
Standardowe podej\u015bcie do tego zadania wymaga\u0142oby sumowania kolejnych przebytych odcink\u00f3w, co zajmuje sporo czasu. Jednak prostsze rozwi\u0105zanie polega na zauwa\u017ceniu, \u017ce rowerzy\u015bci spotkaj\u0105 si\u0119 dok\u0142adnie po godzinie, a wi\u0119c mucha, lec\u0105c przez ten czas z pr\u0119dko\u015bci\u0105 15 mil na godzin\u0119, pokona 15 mil.
Gdy zagadk\u0119 przedstawiono von Neumannowi, po kilku sekundach odpowiedzia\u0142:
– 15 mil.
Pytaj\u0105cy w rozczarowaniu uzna\u0142, \u017ce von Neumann zna\u0142 ju\u017c t\u0119 histori\u0119 i sztuczk\u0119. Jednak on, szczerze zdziwiony, odpar\u0142:
– Jak\u0105 sztuczk\u0119? Po prostu policzy\u0142em dystans w ka\u017cd\u0105 stron\u0119.
Podobna historia wydarzy\u0142a si\u0119 w Rand Corporation, gdy in\u017cynierowie przez dwie godziny prezentowali mu skomplikowany problem, kt\u00f3ry rzekomo by\u0142 nie do rozwi\u0105zania na \u00f3wczesnych komputerach. Von Neumann zanurzy\u0142 si\u0119 w my\u015blach na kilka minut, po czym stwierdzi\u0142:
– Panowie, nie potrzebujemy do tego komputera, znam rozwi\u0105zanie.
Nast\u0119pnie roz\u0142o\u017cy\u0142 problem na proste elementy i przedstawi\u0142 jego rozwi\u0105zanie. A po wszystkim skwitowa\u0142:
– Chod\u017amy na lunch.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
John von Neumann to jeden z tych geniuszy, o kt\u00f3rych s\u0142ysza\u0142o niewielu, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie tacy ludzie naprawd\u0119 zmieniaj\u0105 histori\u0119. Gdyby nie on, II wojna \u015bwiatowa i zimna wojna mog\u0142yby potoczy\u0107 si\u0119 inaczej \u2013 zapewne bardziej tragicznie dla \u015bwiata. Bez niego komputerowa rewolucja mog\u0142aby nie nast\u0105pi\u0107 tak wcze\u015bnie, a teoria gier \u2013 dzi\u015b kluczowa w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2176,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,22],"tags":[],"class_list":["post-2175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-odkrycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2175"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2180,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions\/2180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}