Francis Galton, brytyjski przyrodnik, ale i filozof i statystyk (kiedy\u015b najwyra\u017aniej mo\u017cna by\u0142o by\u0107 bezkarnie ekspertem w wielu dziedzinach), kuzyn Karola Darwina, uczestniczy\u0142 w 1907 r. w pewnym pokazie zwierz\u0105t hodowlanych w Plymouth, w hrabstwie Devon.<\/p>\n\n\n\n
Przeprowadzi\u0142 w\u00f3wczas klasyczny eksperyment, przywo\u0142ywany cz\u0119sto jako ilustracja koncepcji „wiedzy zbiorowej” (ang. collective intelligence<\/em>, wisdom of the crowd<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Zada\u0142 mianowicie 787 zwiedzaj\u0105cym uczestnikom pokazu pytanie na temat wagi doros\u0142ego byka. W badaniu wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 zar\u00f3wno osoby maj\u0105ce o sprawie jakiekolwiek poj\u0119cie (hodowcy, rze\u017anicy, wielbiciele trzody), jak i zupe\u0142nie przypadkowe osoby, niemaj\u0105ce g\u0142\u0119bszej wiedzy na temat zwierz\u0105t hodowlanych i traktuj\u0105ce wizyt\u0119 hobbystycznie – jak wizyt\u0119 w ogrodzie zoologicznym.<\/p>\n\n\n\n Byk jaki jest, ka\u017cdy widzi, ale trudno powiedzie\u0107 z g\u0142owy i oceni\u0107 na oko, ile mo\u017ce wa\u017cy\u0107. Na podstawie przeprowadzonych bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce oszacowana przez ten przypadkowy t\u0142um waga konkretnego okazu (mediana wynik\u00f3w – 1207 funt\u00f3w) by\u0142a bardzo bliska faktycznej wadze prezentowanego zwierz\u0119cia (1198 funt\u00f3w). Galton wykaza\u0142 w ten spos\u00f3b, \u017ce grupa dokonuj\u0105ca oceny nie musi sk\u0142ada\u0107 si\u0119 ze specjalist\u00f3w, a ocena zjawiska wystawiona przez odpowiednio du\u017cy zesp\u00f3\u0142 os\u00f3b (tak fachowc\u00f3w, jak i laik\u00f3w) mo\u017ce by\u0107 w istocie du\u017co precyzyjniejsza, ni\u017c pogl\u0105d jednej losowej osoby.<\/p>\n\n\n\n Obrazuje to zdumiewaj\u0105c\u0105 trafno\u015b\u0107 zbiorowego os\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Rzecz ma oczywi\u015bcie zastosowanie szersze, cho\u0107 cz\u0119sto polegaj\u0105ce tak\u017ce na kreowaniu fakt\u00f3w, ni\u017c tylko ich ocenie, jak mia\u0142o to miejsce w powo\u0142anym wy\u017cej eksperymencie. Wymieni\u0107 tu mo\u017cna cen\u0119 akcji na rynkach finansowych – jako swego rodzaju agregat oczekiwa\u0144. Kursy bukmacherskie. Crowdsourcing. Sonda\u017ce polityczne. „Rynek ma zawsze racj\u0119” – m\u00f3wi si\u0119, nie bez przyczyny. S\u0105 fakty do zbiorowej oceny i s\u0105 r\u00f3wnie\u017c samospe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 przepowiednie. Ale instynktownie wiemy o co chodzi – jest co\u015b takiego jak zbiorowa m\u0105dro\u015b\u0107 (i jest te\u017c domniemana g\u0142upota lub szale\u0144stwo), z kt\u00f3r\u0105 trudno jest polemizowa\u0107<\/p>\n\n\n\n Ale jest i druga strona medalu. Istnieje takie chi\u0144skie powiedzenie, \u017ce „trzy osoby tworz\u0105 tygrysa” (chi\u0144. s\u0101n r\u00e9n ch\u00e9ng h\u01d4<\/em>). Je\u015bli mieszka\u0142by\u015b na terenie, gdzie obecno\u015b\u0107 tego gro\u017anego drapie\u017cnika szczytowego (cz\u0119sto atakujacego w przesz\u0142o\u015bci ludzi, z uwagi na szkody wyrz\u0105dzone w jego habitacie i kurczenie si\u0119 zasob\u00f3w \u0142owieckich) jest prawdopodobna i us\u0142ysza\u0142by\u015b od przypadkowej osoby, \u017ce w okolicy grasuje tygrs, m\u00f3g\u0142by\u015b mo\u017ce zby\u0107 to wzruszeniem ramion. Foliarz – wiadomo.<\/p>\n\n\n\n Ale je\u015bli us\u0142ysza\u0142by\u015b to samo od dw\u00f3ch os\u00f3b – zacz\u0105\u0142by\u015b si\u0119 zastanawia\u0107. A je\u015bli us\u0142ysza\u0142by\u015b to od os\u00f3b trzech – natychmiast poszed\u0142by\u015b za g\u0142osem rozs\u0105dku, przesta\u0142by\u015b chodzi\u0107 do lasu i zabezpieczy\u0142 gospodarstwo. <\/p>\n\n\n\n Przys\u0142owie to jest bardzo stare, ale sta\u0142o si\u0119 bardzo relewantne i aktualne w czasach medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych i szybkiego przep\u0142ywu (dez)informacji. Ludzie uwierz\u0105 we wszystko, je\u015bli tylko wystarczaj\u0105ca liczba os\u00f3b powie im, \u017ce to prawda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Francis Galton, brytyjski przyrodnik, ale i filozof i statystyk (kiedy\u015b najwyra\u017aniej mo\u017cna by\u0142o by\u0107 bezkarnie ekspertem w wielu dziedzinach), kuzyn Karola Darwina, uczestniczy\u0142 w 1907 r. w pewnym pokazie zwierz\u0105t hodowlanych w Plymouth, w hrabstwie Devon. Przeprowadzi\u0142 w\u00f3wczas klasyczny eksperyment, przywo\u0142ywany cz\u0119sto jako ilustracja koncepcji „wiedzy zbiorowej” (ang. collective intelligence, wisdom of the crowd). Zada\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2196,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,18],"tags":[],"class_list":["post-2195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychologia","category-punkt-widzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2195"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2198,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2195\/revisions\/2198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}