{"id":2206,"date":"2025-08-07T08:59:38","date_gmt":"2025-08-07T06:59:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2206"},"modified":"2025-08-07T08:59:38","modified_gmt":"2025-08-07T06:59:38","slug":"kwartalny-longtermism","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=2206","title":{"rendered":"Kwartalny longtermism"},"content":{"rendered":"\n

Longtermism<\/em> – idea filozoficzna i etyczna, wed\u0142ug kt\u00f3rej\u00a0najwa\u017cniejszym moralnym priorytetem naszych czas\u00f3w jest zapewnienie dobrego, d\u0142ugofalowego rozwoju ludzko\u015bci\u00a0\u2013 zw\u0142aszcza z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych pokoleniach

Wyk\u0142adaj\u0105c t\u0119 filozofi\u0119 pro\u015bciej, jak stwierdzenie przyk\u0142adowego jej zwolennika \u2013 to, co robimy dzi\u015b, mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na przysz\u0142o\u015bci miliard\u00f3w ludzi \u2013 wi\u0119c naszym moralnym obowi\u0105zkiem jest dba\u0107 o t\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 tak samo, a nawet bardziej, ni\u017c o tera\u017aniejszo\u015b\u0107. Przyk\u0142ady jej zastosowania ka\u017cdy jest w stanie wymy\u015bli\u0107 sobie sam.

To generalnie s\u0142uszna idea, my\u015blenie kategoriami przysz\u0142o\u015bci jest wa\u017cne. Problem w tym, \u017ce my\u015bl\u0105c o przysz\u0142o\u015bci my\u015blimy w naturalny spos\u00f3b kategoriami tera\u017aniejszo\u015bci. Innego s\u0142ownika, ni\u017c ten obecnie dost\u0119pny, nie znamy. St\u0105d nasza zdolno\u015b\u0107 do trafnego przewidywania przysz\u0142o\u015bci jest, w najlepszym razie, mizerna.

Klasyka literatury science fiction z przesz\u0142o\u015bci wieszczy\u0142a nam na dzi\u015b ruchome chodniki i lataj\u0105ce samochody, ale nikt nie wyobrazi\u0142 sobie smartfon\u00f3w, kt\u00f3re zmieni\u0142y nas – to ciekawe i jednocze\u015bnie straszne, gdy si\u0119 o tym pomy\u015bli – w ludzko-cybernetyczne hybrydy.

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, nie mamy \u017cadnego poj\u0119cia o przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 chcemy przewidzie\u0107 i do tego mamy ambicj\u0119 z g\u00f3ry naprawia\u0107.

Thomas Robert Malthus, a bardziej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie Paul Ehrlich wieszczyli nam \u015bmiertelny g\u0142\u00f3d w wyniku, ich zdaniem, du\u017co szybszego przyrostu populacji ni\u017c naszych zdolno\u015bci do produkcji \u017cywno\u015bci. Niekt\u00f3rzy im uwierzyli, przyjmuj\u0105c samob\u00f3jcze w d\u0142u\u017cszym okresie polityki dotycz\u0105ce ograniczenia liczby dzieci.

Nie docenili natomiast naszych ludzkich arcy-zdolno\u015bci do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, gdy tylko si\u0119 pojawi\u0105. W latach 60. i 70. XX wieku, nied\u0142ugo po katastroficznych prognozach i w odpowiedzi na przyrost naturalny, wprowadzono wysoko wydajne odmiany zb\u00f3\u017c, nawozy sztuczne, irygacj\u0119, pestycydy i nowoczesne maszyny rolnicze. W efekcie produkcja \u017cywno\u015bci wzros\u0142a szybciej ni\u017c liczba ludno\u015bci, zw\u0142aszcza w Azji i Ameryce \u0141aci\u0144skiej.

Pisa\u0142em ju\u017c o tym – pesymizm zawsze brzmi m\u0105drze i trudno go odr\u00f3\u017cni\u0107 od krytycznego my\u015blenia, podczas gdy optymizm (w tym przypadku wiara w przysz\u0142e pokolenia) cz\u0119sto przypomina tanie chwyty sprzeda\u017cowe i brzmi naiwnie.

Rzecz b\u0142yskotliwie skomentowa\u0142 Maynard Keynes – m\u00f3wi\u0105c ironicznie, \u017ce o „d\u0142ugim terminie” wiemy tylko tyle, \u017ce w jego ramach wszyscy jeste\u015bmy martwi.

Z kolei Larry Fink z BlackRock opowiada\u0142 kiedy\u015b histori\u0119 z rozmowy przy lunchu, kt\u00f3r\u0105 odby\u0142 z mened\u017cerem jednego z najwi\u0119kszych funduszy emerytalnych na \u015bwiecie.

Fundusz \u2013 jak powiedzia\u0142 z dum\u0105 mened\u017cer \u2013 dzia\u0142a w horyzoncie pokoleniowym, czyli z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych generacjach.

– Jak zatem mierzycie i oceniacie wyniki? – zapyta\u0142 trze\u017awo Fink.

– Kwartalnie – brzmia\u0142a odpowied\u017a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Longtermism – idea filozoficzna i etyczna, wed\u0142ug kt\u00f3rej\u00a0najwa\u017cniejszym moralnym priorytetem naszych czas\u00f3w jest zapewnienie dobrego, d\u0142ugofalowego rozwoju ludzko\u015bci\u00a0\u2013 zw\u0142aszcza z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych pokoleniach Wyk\u0142adaj\u0105c t\u0119 filozofi\u0119 pro\u015bciej, jak stwierdzenie przyk\u0142adowego jej zwolennika \u2013 to, co robimy dzi\u015b, mo\u017ce zawa\u017cy\u0107 na przysz\u0142o\u015bci miliard\u00f3w ludzi \u2013 wi\u0119c naszym moralnym obowi\u0105zkiem jest dba\u0107 o t\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107 tak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2207,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,18],"tags":[],"class_list":["post-2206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychologia","category-punkt-widzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2206"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2208,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2206\/revisions\/2208"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}