{"id":479,"date":"2020-11-17T23:20:37","date_gmt":"2020-11-17T22:20:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=479"},"modified":"2021-12-26T10:56:00","modified_gmt":"2021-12-26T09:56:00","slug":"szczekac-pod-wlasciwym-drzewem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=479","title":{"rendered":"Szczeka\u0107 pod w\u0142a\u015bciwym drzewem"},"content":{"rendered":"\n

W j\u0119zyku angielskim istnieje interesuj\u0105cy idiom: barking up the wrong tree<\/em>. Dos\u0142ownie: „szczeka\u0107 pod niew\u0142a\u015bciwym drzewem”. By\u0107 w b\u0142\u0119dzie co do powod\u00f3w jakiego\u015b zdarzenia lub sposobu osi\u0105gni\u0119cia wybranego celu.<\/p>\n\n\n\n

Historia tego konkretnego zwrotu si\u0119ga XIX wieku i ameryka\u0144skiego zwyczaju polowa\u0144 z psami na szopy pracze (Procyon lotor<\/em>, ang. raccoon<\/em>). Psy tresowano w taki spos\u00f3b, aby te szopy p\u0142oszy\u0142y, zagania\u0142y, a potem czeka\u0142y na swojego uzbrojonego w dubelt\u00f3wk\u0119 w\u0142a\u015bciciela pod tym drzewem, na kt\u00f3rym skry\u0142a si\u0119 uciekaj\u0105ca zdobycz. To nie by\u0142o \u0142atwe zadanie – szopy wykazuj\u0105 zdolno\u015bci kreatywne na poziomie zbli\u017conym do ssak\u00f3w naczelnych. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119 zatem, szczeg\u00f3lnie w ciemno\u015bci, \u017ce pies drzewa myli\u0142 i (sz)czeka\u0142 pod niew\u0142a\u015bciwym.<\/p>\n\n\n\n

Czy tobie te\u017c si\u0119 to zdarza? W sensie przeno\u015bnym, oczywi\u015bcie. Goni\u0107 za czym\u015b co nie ma sensu. Uporczywie trwa\u0107 w wyborze, kt\u00f3ry jest b\u0142\u0119dny i skazany na pora\u017ck\u0119. Robi\u0107 wiele ha\u0142asu o to, co w gruncie rzeczy nie powinno by\u0107 twoim celem. A w ko\u0144cu – mie\u0107 nieprawid\u0142owe wyobra\u017cenia i mylne s\u0105dy co do tego, jak nale\u017cy w \u017cyciu post\u0119powa\u0107 i w co wierzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b om\u00f3wimy ksi\u0105\u017ck\u0119 Erica Barkera <\/strong>(nomen omen<\/em>) pod tytu\u0142em: Barking Up the Wrong Tree: The Surprising Science Behind Why Everything You Know About Success Is (Mostly) Wrong<\/strong><\/em> (brak polskiego wydania). Po polsku: „Szczekaj\u0105c na niew\u0142a\u015bciwe drzewo: czyli zadziwiaj\u0105ca wiedza o tym, dlaczego wszystko, co wiesz o sukcesie jest (przewa\u017cnie) b\u0142\u0119dne\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zwykle nale\u017cy sceptycznie podchodzi\u0107 do poradnik\u00f3w o zbyt d\u0142ugim i fantazyjnym tytule – bywa atrakcyjniejszy ni\u017c tre\u015b\u0107. Ale gdybym mia\u0142\u00a0wskaza\u0107 ci jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra na oko\u0142o 600 stronach ma\u0142ego formatu zbiera i podsumowuje tak wiele w\u0105tk\u00f3w z zakresu nowoczesnej psychologii i behawioryzmu, uczy sposob\u00f3w przyjmowania w\u0142a\u015bciwego podej\u015bcia do \u017cycia, planowania i prowadzenia kariery oraz uk\u0142adania wsp\u00f3\u0142pracy z innymi, a nawet kszta\u0142towania dobrych nawyk\u00f3w – to trudno mi wskaza\u0107 lepsz\u0105. Je\u015bli nie masz czasu na czytanie wielu poradnik\u00f3w, przeczytaj t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, a da ci od razu dobry przegl\u0105d tego, co jest wa\u017cne, co powiniene\u015b wiedzie\u0107, a co powiniene\u015b ewentualnie doczyta\u0107, je\u015bli b\u0119dziesz mie\u0107 ochot\u0119 – w pigu\u0142ce.<\/p>\n\n\n\n

Druga sprawa – zwykle poradniki pisane s\u0105 tak, aby potwierdza\u0107 to co czytelnik ju\u017c wie. Tak jest milej, tak jest \u0142atwiej, w my\u015bl zasady: „Znacie? Znamy. To pos\u0142uchajcie”. Tu natomiast wiele w\u0105tk\u00f3w ma szans\u0119 ci\u0119 zaskoczy\u0107. W ko\u0144cu jest to ksi\u0105\u017cka o szczekaniu na niew\u0142a\u015bciwe drzewo – by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie sam pod jednym stoisz.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka rozpoczyna si\u0119 od przywo\u0142ania historii kolarskiego wy\u015bcigu przez Ameryk\u0119 (Race Across America – RAAM<\/em>), organizowanego przez znany magazyn sportowo-podr\u00f3\u017cniczy Outside<\/em>. Odleg\u0142o\u015b\u0107 3,000 mil (4,800 km) do pokonania w oko\u0142o 12 dni – z San Diego do Atlantic City. To wy\u015bcig non-stop<\/em> – zegar ca\u0142y czas odlicza czas. Jedziesz, jesz, \u015bpisz – nie ma znaczenia, wskaz\u00f3wka nieub\u0142aganie tyka. Zawodnicy \u015bpi\u0105 co najwy\u017cej 3 godziny na dob\u0119, a i to niech\u0119tnie. Trzeba by\u0107 nie byle jakim sportowcem, aby przyst\u0105pi\u0107 do takich zawod\u00f3w. Albo by\u0107 niez\u0142ym \u015bwirem.<\/p>\n\n\n\n

W 2009 roku na czele wy\u015bcigu znajduje si\u0119 S\u0142oweniec Jure Robi\u010d. Wygra\u0142 ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci ten wy\u015bcig 4 razy, pokonuj\u0105c tras\u0119 w czasie nawet poni\u017cej 9 dni. W 2004 roku wyprzedzi\u0142 drugiego zawodnika na mecie o 11 godzin. Poza tym, Robi\u010d nie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 niczym specjalnym, je\u015bli chodzi o mo\u017cliwo\u015bci fizyczne. Owszem, by\u0142 wytrenowany, ale nie by\u0142 nadcz\u0142owiekiem. Przeciwnie – by\u0142 uporczywie nietrenowalny, uparty i niezno\u015bny. Niekt\u00f3rzy nawet twierdzili, \u017ce by\u0142 szalony. I wiele wskazywa\u0142o, \u017ce mieli racj\u0119. W trakcie wy\u015bcigu Robi\u010d z podejrzeniem wpatrywa\u0142 si\u0119 w kszta\u0142t p\u0119kni\u0119\u0107 na asfalcie i przypisywa\u0142 im wa\u017cne znaczenie dla przebiegu rywalizacji. Wdawa\u0142 si\u0119 w b\u00f3jki z wyimaginowanymi przeciwnikami na trasie, albo z w\u0142asn\u0105 ekip\u0105. Niszczy\u0142 mienie publiczne – bez powodu. Tak irytowa\u0142 organizator\u00f3w, \u017ce swoimi decyzjami i karami sprowokowali go do kolejnego ataku furii i rezygnacji z zawod\u00f3w. W 2010 roku wr\u00f3ci\u0142 i zn\u00f3w wygra\u0142 – po raz 5 i ostatni. Zgina\u0142 nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej na treningu – jecha\u0142 za szybko i zbyt nieostro\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n

Szaleniec, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 sukces w sporcie ekstremalnym. Czy kto\u015b ci kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142, \u017ce aby osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces w czymkolwiek masz by\u0107 szalony? Odczytywa\u0107 kaba\u0142\u0119 z asfaltu? Walczy\u0107 z samym sob\u0105 na parkingu jak Tyler Durden z filmu „Podziemny Kr\u0105g” (Fight Club<\/em>)? Za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce m\u00f3wiono ci raczej – „pracuj ci\u0119\u017cko, graj wed\u0142ug zasad i b\u0105d\u017a mi\u0142y”.<\/p>\n\n\n\n

To takie prowokacyjne pytanie autora na pocz\u0105tek. Trafnie zilustrowane, czy nie – ksi\u0105\u017cka jest przepe\u0142niona ciekawymi historiami o ludziach. Znajdziesz w niej opowie\u015bci o szale\u0144cach – jak Jure Robi\u010d, czy ekscentrykach – jak pianista Glenn Gould. Ale tak\u017ce opowie\u015bci o znanych gigantach nauki i techniki – Albercie Einsteinie, Izaaku Newtonie, Nikoli Tesli. M\u0119\u017cach stanu – jak Winston Churchill i Neville Chamberlain. Poznasz tak\u017ce kulisy bezwzgl\u0119dnego treningu inicjacyjnego Navy SEALs<\/em>, tajniki mnich\u00f3w z Klasztoru Szaolin oraz sztuczki policyjnych negocjator\u00f3w. Dowiesz si\u0119 o metodach zarz\u0105dzania D\u017cyngis-chana – mongolskiego dow\u00f3dcy, od kt\u00f3rego wywodzi si\u0119 0,5% wszystkich obecnie \u017cyj\u0105cych ludzi na \u015bwiecie, co wydaje si\u0119 ca\u0142kiem niez\u0142ym wyznacznikiem ewolucyjnego sukcesu. A nawet dowiesz si\u0119, jak d\u0142ugo prze\u017cy\u0142by\u015b w prawdziwym \u015bwiecie jako Batman.<\/p>\n\n\n\n

Zacznijmy od sukcesu. Znasz przynajmniej kilka standardowych, kanonicznych, dr\u00f3g do jego osi\u0105gni\u0119cia. Systematyczny wysi\u0142ek i dok\u0142adanie pe\u0142ni stara\u0144 w celu osi\u0105gni\u0119cia jakiego\u015b celu – to jest to, o co chodzi. Znasz te\u017c takie, kt\u00f3rymi i\u015b\u0107 nie nale\u017cy – p\u00f3\u017ane wstawanie i obijanie si\u0119 do po\u0142udnia – to jest oczywi\u015bcie godne pot\u0119pienia. Ale przecie\u017c jest jeszcze co\u015b pomi\u0119dzy, prawda? W zasadzie, je\u015bli g\u0142\u0119biej si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, to prawie wszystko co nam si\u0119 w \u017cyciu przydarza jest gdzie\u015b „pomi\u0119dzy”. Co zatem naprawd\u0119 przynosi sukces?<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 tak\u017ce dalsze pytania z tym zwi\u0105zane. Czy mili faceci faktycznie zawsze ko\u0144cz\u0105 ostatni (nice guys finish last<\/em>)? Czy ci, kt\u00f3rzy odpuszczaj\u0105, rzeczywi\u015bcie nigdy nie wygrywaj\u0105 (quitters never win<\/em>), czy te\u017c mo\u017ce to \u015blepy up\u00f3r i bezsensowna konsekwencja utrudniaj\u0105 realizacj\u0119 cel\u00f3w? Czy o sukcesie decyduje niez\u0142omna pewno\u015b\u0107 siebie, czy to tylko niebezpieczne z\u0142udzenie? Ksi\u0105\u017cka adresuje ka\u017cde z nich i jeszcze kilka dodatkowych.<\/p>\n\n\n\n

Zwrot\u00f3w akcji jest w niej r\u00f3wnie du\u017co, co ilustruj\u0105cych je historii. Pozw\u00f3l zatem, \u017ce wybior\u0119 z niej dla ciebie troch\u0119 dobrych \u017cyciowych wskaz\u00f3wek i wniosk\u00f3w, a zg\u0142\u0119bienie pe\u0142nego wywodu i prze\u015bledzenie ca\u0142ego procesu dochodzenia do prawdy zostawi\u0119 ci na samodzieln\u0105 lektur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119li\u015bmy od omawiania sukcesu, we\u017amy zatem za przyk\u0142ad tych irytuj\u0105cych prymus\u00f3w. Wiemy, \u017ce odnosz\u0105 sukcesy w szkole. Zwykle maj\u0105 te\u017c p\u00f3\u017aniej, a niech ich, dobr\u0105 prac\u0119 w presti\u017cowych zawodach – zostaj\u0105 prawnikami lub lekarzami. Ale ilu z nich odnosi prawdziwy sukces? W sensie – zmienia \u015bwiat lub chocia\u017c zostaje miliarderami? Okazuje si\u0119, \u017ce bardzo niewielu. Dlaczego? Poniewa\u017c to, co sprawia, \u017ce jeste\u015b najlepszy w stosowaniu si\u0119 do ustalonych regu\u0142 gry powoduje jednocze\u015bnie, \u017ce prawdopodobnie nigdy ich nie przekroczysz. I nie wymy\u015blisz w\u0142asnych. Szko\u0142a stawia jasne regu\u0142y, kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 trzyma\u0107, \u017cycie niekoniecznie.<\/p>\n\n\n\n

Prymusi pozostaj\u0105 konformistami. Wielu z nich wprost przyznaje, \u017ce nigdy nie byli najm\u0105drzejsi, czy najbardziej kreatywni. Ale umieli pracowa\u0107 nad wype\u0142nieniem danych im zada\u0144 oraz dawa\u0107 nauczycielom to, czego od nich oczekiwano. P\u00f3\u017aniej robi\u0105 to samo przez ca\u0142e \u017cycie – doskonale spe\u0142niaj\u0105 oczekiwania, oczywi\u015bcie cudze. Ale kiedy nie ma jasnej \u015bcie\u017cki, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy pod\u0105\u017ca\u0107, prymusi zawodz\u0105. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 najbogatszych ludzi na \u015bwiecie nigdy nie sko\u0144czy\u0142a szko\u0142y \u015bredniej, a studia, je\u015bli wole zacz\u0119\u0142a, po prostu rzuci\u0142a. Nigdy nie byli prymusami, szli w\u0142asn\u0105 drog\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce aby osi\u0105gn\u0105\u0107 realny sukces potrzeba kilku rzeczy. Nie dobrych stopni w szkole, czy bieg\u0142o\u015bci w spe\u0142nianiu cudzych oczekiwa\u0144. Po pierwsze, trzeba by\u0107 w czym\u015b mistrzem. Najlepiej w jednej wybranej dziedzinie, kt\u00f3ra jest nasz\u0105 pasj\u0105 i obsesj\u0105 jednocze\u015bnie. Bycie prymusem zak\u0142ada, przynajmniej na poziomie szkolnym, posiadanie dobrych ocen ze wszystkich przedmiot\u00f3w. W \u017cyciu z kolei sukces osi\u0105ga si\u0119 przez \u015bcis\u0142\u0105 specjalizacj\u0119. Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce nie nale\u017cy mie\u0107 wszechstronnych zainteresowa\u0144 i szlifowa\u0107 wielu umiej\u0119tno\u015bci, wr\u0119cz przeciwnie (o czym pisa\u0142em we wpisie „Jak by\u0107 wolnym<\/strong>„, w kt\u00f3rym krytycznie odnosi\u0142em si\u0119 do braku samowystarczalno\u015bci, jaka wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zbyt w\u0105sk\u0105 specjalizacj\u0105). Sam Eric Barker zach\u0119ca do szukania swojej drogi przez inwestowanie do 5% czasu na nauk\u0119 nowych rzeczy. W ko\u0144cu kt\u00f3ra\u015b z nich mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 twoim powo\u0142aniem. To dobra inwestycja czasu – ma\u0142e ryzyko, potencjalnie ogromna stopa zwrotu. Jak mawia\u0142 Ralph Waldo Emerson – „przegrywaj szybko, przegrywaj tanio” (fail fast, fail cheap<\/em>). Ale g\u0142\u00f3wny nacisk trzeba po\u0142o\u017cy\u0107 na znalezienie i rozwini\u0119cie w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny jednej, wybranej dyscypliny.<\/p>\n\n\n\n

W zakresie recepty na osi\u0105gni\u0119cie mistrzostwa ksi\u0105\u017cka nie jest szczeg\u00f3lnie odkrywcza. Spopularyzowana przez Malcolma Gladwell’a<\/strong> w ksi\u0105\u017cce „Poza schematem. Sekrety ludzi sukcesu” (Outliers: The Story of Success<\/em>)<\/strong> koncepcja 10.000 godzin niezb\u0119dnych na szlifowanie si\u0119 w jakiej\u015b dyscyplinie w drodze do jej mistrzowskiego opanowania, pozostaje aktualna. Barker ostrzega natomiast przed niebezpieczn\u0105 tendencj\u0105 do my\u015blenia, \u017ce mamy przed sob\u0105 wci\u0105\u017c bardzo du\u017co czasu. Nie mamy – nie czekaj zatem – je\u015bli mistrzostwo to rzeczywi\u015bcie a\u017c 10 tys. godzin treningu, to po\u015bwi\u0119cenie mu 1 godziny dziennie przyniesie ci maestri\u0119 dopiero po 27 latach. Ale je\u015bli zwi\u0119kszysz intensywno\u015b\u0107 do, w miar\u0119 rozs\u0105dnych, 4 godzin dziennie – b\u0119dziesz mistrzem w nieca\u0142e 7 lat. Jest takie niemieckie s\u0142owo-klucz – sitzfleisch<\/em>. Dos\u0142ownie: „dupogodziny”. Po\u015bwi\u0119cone na rzeczy istotne, mog\u0105 zdzia\u0142a\u0107 cuda. <\/p>\n\n\n\n

Po drugie, trzeba w\u0142a\u015bciwie zdiagnozowa\u0107 w sobie co\u015b, co Barker okre\u015bla za Gautamem Mukund\u0105 z Harvard Business School<\/em> jako „intensifier<\/em>„. Trudno to przet\u0142umaczy\u0107, ale generalnie chodzi o cech\u0119, kt\u00f3ra w jednym kontek\u015bcie mo\u017ce by\u0107 jednoznacznie negatywna (szale\u0144stwo Robi\u010da by\u0142o niebezpieczne dla niego samego i otoczenia), ale w innym – bardziej sprzyjaj\u0105cym – mo\u017ce przynie\u015b\u0107 sukces (Robi\u010d w swoim szale\u0144stwie nie czu\u0142 b\u00f3lu i zm\u0119czenia i zawsze par\u0142 do przodu, ku zwyci\u0119stwu). To trucizna, kt\u00f3ra w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach staj\u0119 si\u0119 panaceum.<\/p>\n\n\n\n

Winston Churchill by\u0142 paranoikiem, wierzy\u0142 w spiski, szczeg\u00f3lnie wymierzone przeciwko interesom brytyjskim. Szuka\u0142 ich wsz\u0119dzie. Uznano go przez to za „trudnego we wsp\u00f3\u0142pracy”, niebezpiecznego nacjonalist\u0119 i anglofila. Do czasu, a\u017c – w przeciwie\u0144stwie do zwolennika polityki appeasementu<\/em>, premiera Neville Chamberlaina -prawid\u0142owo przewidzia\u0142, jakim zagro\u017ceniem dla Wielkiej Brytanii jest nazizm. To by\u0142 jego intensifier<\/em>. Wyni\u00f3s\u0142 go do wielko\u015bci – dok\u0142adnie wtedy, kiedy by\u0142o trzeba.<\/p>\n\n\n\n

Pianista Glenn Gould by\u0142, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, nieprzystosowanym spo\u0142ecznie ekscentrykiem. Hipochondrykiem do tego stopnia, \u017ce kiedy us\u0142ysza\u0142 kaszlni\u0119cie rozm\u00f3wcy w s\u0142uchawce telefonu, natychmiast si\u0119 roz\u0142\u0105cza\u0142. Ale by\u0142 muzycznym geniuszem – potrafi\u0142 \u0107wiczy\u0107 przez 16 godzin dziennie, ca\u0142kowicie samotnie. Tak si\u0119 zreszt\u0105 czu\u0142 najlepiej. To, co w mniej sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach zaprowadzi\u0142oby go do szpitala psychiatrycznego lub zepchn\u0119\u0142o na spo\u0142eczny margines, u niego by\u0142o cech\u0105, kt\u00f3ra pcha\u0142a go do niestrudzonego, samodzielnego doskonalenia muzycznego. Granica by\u0142a cienka. Biedni ludzie s\u0105 wariatami, bogaci s\u0105 ekscentryczni.<\/p>\n\n\n\n

To zreszt\u0105 element szerszego problemu. Badania wskazuj\u0105, \u017ce te same geny, kt\u00f3re mog\u0105 zwiastowa\u0107 \u017cyciowe k\u0142opoty w jednej sytuacji, mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 zalet\u0105 w innej. Przyk\u0142adowo, niekt\u00f3rzy z nas rodz\u0105 si\u0119 z genem DRD4-7R (Dopamine Receptor D4, 7-Repeat<\/em>). Z jednej strony jest on kojarzony z ADHD (Attention-Deficit Hyperactivity Disorder<\/em>), alkoholizmem i przemoc\u0105. Z drugiej strony, gen ten okre\u015bla si\u0119 jako „gen nomada” albo „gen przygody”. Co wi\u0119cej, dzieci maj\u0105ce ten gen ch\u0119tniej dziel\u0105 si\u0119 zabawkami, czy s\u0142odyczami (a to, przyznacie, du\u017ce osi\u0105gni\u0119cie) i ch\u0119tniej pomagaj\u0105 innym bezinteresownie. To taki genetyczny intensifier<\/em>. Dobry lub z\u0142y – to zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 nie musz\u0105 to by\u0107 wy\u0142\u0105cznie cechy psychiczne. Michael Phelps ma nieproporcjonalnie d\u0142ugi tu\u0142\u00f3w i r\u0119ce, za kr\u00f3tkie nogi i wielkie stopy. Wygl\u0105da dziwnie, nie potrafi ta\u0144czy\u0107 – w og\u00f3le na l\u0105dzie jest niezdar\u0105. Ale w p\u0142ywaniu zdoby\u0142 28 medali olimpijskich.<\/p>\n\n\n\n

Musisz zatem znale\u017a\u0107 sw\u00f3j intensifier<\/em>. Jego znajomo\u015b\u0107 jest kluczowym elementem znajomo\u015bci samego siebie, bez kt\u00f3rej nie da si\u0119 odnie\u015b\u0107 prawdziwego sukcesu. Podkre\u015bla to guru zarz\u0105dzania Peter F. Drucker<\/strong> w ksi\u0105\u017cce „Zarz\u0105dzanie XXI wieku – wyzwania” (Management Challenges for the 21st Century<\/em>)<\/strong>. I akcentuj\u0105 to psychologowie. Je\u015bli znajdziesz co\u015b, co mo\u017cna okre\u015bli\u0107 twoj\u0105 osobist\u0105 przewag\u0105 (signature strength<\/em>), umiej\u0119tnie j\u0105 skanalizujesz (channeling<\/em>) i zaczniesz wykorzystywa\u0107 – w szczeg\u00f3lno\u015bci zaczniesz robi\u0107 coraz wi\u0119cej tego, w czym jeste\u015b naprawd\u0119 dobry – to szybko odkryjesz, \u017ce wszystko si\u0119 u ciebie poprawia. B\u0119dziesz mniej zestresowany. Zaczniesz si\u0119 u\u015bmiecha\u0107 i z zaskoczeniem zauwa\u017cysz, \u017ce r\u00f3wnie\u017c otoczenie zaczyna traktowa\u0107 ci\u0119 z wi\u0119kszym szacunkiem. Tak jakby twoje cia\u0142o, tw\u00f3j m\u00f3zg, a nawet twoje otoczenie wiedzia\u0142o od dawna, jakie jest twoje prawdziwe przeznaczenie.<\/p>\n\n\n\n

Znalezienie tego, co dla ciebie najwa\u017cniejsze i w czym jeste\u015b najlepszy sk\u0142oni ci\u0119 tak\u017ce do rezygnacji z rzeczy mniej istotnych. I pod tym k\u0105tem w\u0142a\u015bnie ci, kt\u00f3rzy odpuszczaj\u0105 (rzeczy niewa\u017cne), jednak wygrywaj\u0105 (quitters win<\/em>). Wytrwa\u0142o\u015b\u0107 nie mo\u017ce bowiem istnie\u0107 bez rezygnacji z rzeczy, kt\u00f3rym nie warto jej po\u015bwi\u0119ca\u0107. Dowiesz si\u0119 tak\u017ce czym jest ta wytrwa\u0142o\u015b\u0107. Angela Duckworth<\/strong> po\u015bwi\u0119ci\u0142a temu ca\u0142\u0105, sk\u0105din\u0105d bardzo dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 tak\u017ce ci polecam – „Up\u00f3r: pot\u0119ga pasji i wytrzyma\u0142o\u015bci”<\/strong> (Grit: The Power of Passion and Perseverance<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Eric Barker da Ci w tej ksi\u0105\u017cce wiele rad. Pierwsza z nich to: „wybierz sw\u00f3j staw” (pick your pond<\/em>). Musisz mianowicie wybra\u0107 tak\u0105 drog\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie odpowiada\u0107 twoim uzdolnieniom, a w szczeg\u00f3lno\u015bci twojemu intensifier’owi<\/em>. I musisz wybra\u0107 dla siebie w\u0142a\u015bciwy kontekst. Pami\u0119taj bowiem, \u017ce prawdopodobnie masz w sobie takie cechy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 ci wielkie problemy w jednym miejscu czy dziedzinie, ale mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do absolutnego sukcesu w innych. To jest w\u0142a\u015bnie kwestia kontekstu. Poznaj zatem siebie i wybierz sw\u00f3j „staw” (kontekst). Jak m\u00f3wi staro\u017cytny chi\u0144ski my\u015bliciel i strateg Sun Zi (Sun Tzu<\/em>): „Je\u015bli znasz siebie i swego wroga, przetrwasz pomy\u015blnie sto bitew. Je\u015bli nie poznasz swego wroga, lecz poznasz siebie, jedn\u0105 bitw\u0119 wygrasz, a drug\u0105 przegrasz. Je\u015bli nie znasz ni siebie, ni wroga, ka\u017cda potyczka b\u0119dzie dla ciebie zagro\u017ceniem” (If you know the enemy and know yourself, you need not fear the result of a hundred battles. If you know yourself but not the enemy, for every victory gained you will also suffer a defeat. If you know neither the enemy nor yourself, you will succumb in every battle<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Kolejna rada – <\/strong>„wsp\u00f3\u0142pracuj” (cooperate first<\/em>). Tu Barker zaczyna zgo\u0142a pesymistycznie. Pracuj ci\u0119\u017cko, graj wed\u0142ug zasad a b\u0119dziesz odnosi\u0142 sukcesy (work hard, play fair and you’ll go ahead<\/em>) – tak Ci m\u00f3wiono. Wysi\u0142ek ma by\u0107 jakoby jednym z g\u0142\u00f3wnym determinant\u00f3w sukcesu. Jest niestety ca\u0142kiem sporo dowod\u00f3w na to, \u017ce to p\u00f3\u0142prawda. Mistrzostwo to jedno, a marketing to drugie.<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce odpowiednie sterowanie tym, co twoi szefowie i wsp\u00f3\u0142pracownicy my\u015bl\u0105 na tw\u00f3j temat jest dla twojego sukcesu du\u017co wa\u017cniejsze ni\u017c wysi\u0142ek, kt\u00f3ry wk\u0142adasz w sam\u0105 prac\u0119. Ci kt\u00f3rzy sprawiaj\u0105 lepsze wra\u017cenie, dostaj\u0105 wy\u017csze oceny. Jest nawet gorzej – badania wskazuj\u0105, \u017ce podlizywanie si\u0119 szefowi jest bardzo skuteczne – nawet w\u00f3wczas, gdy tw\u00f3j szef wie, \u017ce to robisz i \u017ce nie jest to szczere.<\/p>\n\n\n\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce \u015bwiat nie jest sprawiedliwy i nie tylko lizusom si\u0119 w nim bardzo cz\u0119sto udaje. Imperytentom i karierowiczom, przedk\u0142adaj\u0105cym sw\u00f3j interes nad interesem innych – tak\u017ce. Zwykle do czasu (co wyja\u015bniam we wpisie „Ego to Tw\u00f3j wr\u00f3g”<\/strong>). Istnieje niestety bardzo niebezpieczny rodzaj percepcji – je\u015bli kto\u015b jest zbyt mi\u0142y, od razu kojarzymy to z brakiem zawodowych kompetencji. I odwrotnie. Impertynenci nie tylko wydaj\u0105 si\u0119 lepsi merytoryczne, ale s\u0105 przy tym wybitni w d\u0105\u017ceniu do tego, czego chc\u0105. I nie maj\u0105 skrupu\u0142\u00f3w, aby g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107, co to jest – tej akurat cechy warto si\u0119 od nich uczy\u0107. Nie dostaniesz nagrody je\u015bli nie wiadomo kogo nagradza\u0107. Nie ma produkt\u00f3w sprzedaj\u0105cych si\u0119 dobrze bez \u017cadnego marketingu. „Pracuj ci\u0119\u017cko, ale upewnij si\u0119, \u017ce jest to dostrzegane” (work hard – but make sure it gets noticed<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

No to gdzie ta wsp\u00f3\u0142praca, skoro to samolubno\u015b\u0107 i pozerstwo zdaj\u0105 si\u0119 pop\u0142aca\u0107 w najwy\u017cszym stopniu? Jak przekonuje Barker, sytuacja zacznie si\u0119 szybko odwraca\u0107, gdy powiedzenie „nie m\u00f3j problem” i „m\u00f3j interes” padaj\u0105 tak cz\u0119sto, \u017ce zaczyna to przekracza\u0107 dopuszczaln\u0105 norm\u0119. Por\u00f3wnuje taka sytuacj\u0119 do spo\u0142ecze\u0144stwa Mo\u0142dawii, w kt\u00f3rej wska\u017aniki zaufania spo\u0142ecznego s\u0105 najni\u017csze na \u015bwiecie. Nikt nie odpowiada za nic – pa\u0144stwo z dykty.<\/p>\n\n\n\n

Generalnie rzecz bior\u0105c, s\u0105 3 kategorie rzeczy – dobre, zle i „ka\u017cdy to robi”. Pozw\u00f3l jednej osobie na otwarte \u0142amanie regu\u0142, a za ni\u0105 szybko p\u00f3jd\u0105 kolejne. Nikt nie chce by\u0107 jedynym frajerem, kt\u00f3ry stosuje si\u0119\u00a0do zasad. Czy wiesz, \u017ce wystarczy jedna samolubna osoba w zespole, aby obni\u017cy\u0107 jego skuteczno\u015b\u0107 o 30-40%. Zaczyna si\u0119 od jednego cwaniaka przycinaj\u0105cego kanty i zaraz wszyscy wok\u00f3\u0142 zaczynaj\u0105 go na\u015bladowa\u0107. A w takim \u015brodowisku nie da si\u0119 normalnie funkcjonowa\u0107 i efektywnie pracowa\u0107. Zatem kiedy zaczynasz by\u0107 samolubny i makiaweliczny, to ludzie pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej to dostrzeg\u0105. Pokaza\u0142e\u015b wszystkim, \u017ce aby wej\u015b\u0107 na szczyt trzeba z\u0142ama\u0107 zasady, gra\u0107 wy\u0142\u0105cznie na siebie i niszczy\u0107 ludzi? Nie oczekuj w takim razie, \u017ce sam zostaniesz potraktowany lepiej, kiedy przyjdzie kolej na ciebie – a zawsze znajdzie si\u0119 w ko\u0144cu drapie\u017cnik silniejszy ni\u017c ty. Z\u0142e zachowanie jest zara\u017aliwe i co gorsza odstrasza ludzi dobrych, na kt\u00f3rych mo\u017cna polega\u0107. Wkr\u00f3tce nikt normalny i godny zaufania nie b\u0119dzie chcia\u0142 z tob\u0105 dobrowolnie pracowa\u0107. B\u0119d\u0105 si\u0119 ciebie bali i mo\u017ce b\u0119d\u0105 ci\u0119 szanowa\u0107 – na pokaz. Ale zostaniesz sam w pierwszym momencie pr\u00f3by. <\/p>\n\n\n\n

Dlatego nawet je\u015bli chcia\u0142by\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces w spos\u00f3b samolubny, to pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zderzysz si\u0119 z tym problemem. Nawet w wi\u0119zieniu, tam gdzie przebywaj\u0105 psychopaci i socjopaci oraz w zorganizowanych grupach przest\u0119pczych, struktura d\u0105\u017cy do wytworzenia swoistego kodeksu honorowego. W pe\u0142nej anarchii nie da si\u0119 po prostu funkcjonowa\u0107. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 ka\u017cdy potrzebuje wsp\u00f3\u0142pracy z innymi. A nade wszystko – zaufania.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawa jest przywo\u0142ywan\u0105 przez Barkera opowie\u015b\u0107 o piratach. Dowiadujemy si\u0119, \u017ce wbrew obiegowym mitom, piraci odnosili sukcesy, bo traktowali swoich ludzi dobrze i sprawiedliwie. Ufali sobie. Dlaczego zatem kojarzymy ich z krwio\u017cerczymi i bezwzgl\u0119dnymi bandytami? Odpowied\u017a brzmi – marketing. Lepiej, aby ludzie wyskakiwali ze swoich sakiewek z samego strachu przed tob\u0105, ni\u017c w wyniku realnej walki. Oczywi\u015bcie piraci nie wsp\u00f3\u0142pracowali ze sob\u0105 wy\u0142\u0105cznie z dobrego serca, rabunek by\u0142 po prostu dobrym biznesem. Ale w rzeczywisto\u015bci ukszta\u0142towali system wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania bardziej sprawiedliwy i demokratyczny ni\u017c prezentowa\u0142a kr\u00f3lewska flota (Royal Navy<\/em>), kt\u00f3r\u0105 rabowali. W czasach wszechobecnego rasizmu, na 100 czy 200 lat przed zniesieniem niewolnictwa w USA, a\u017c jedna czwarta pirat\u00f3w z Karaib\u00f3w by\u0142a Afrykanami – dobry biznes nie rozr\u00f3\u017cnia koloru sk\u00f3ry. W\u015br\u00f3d pirat\u00f3w ka\u017cda decyzja musia\u0142a by\u0107 przy tym uzgodniona demokratycznie. Oczywi\u015bcie byli kapitanowie, \u017cadna opowie\u015b\u0107 o piratach si\u0119 bez nich nie obejdzie – ale ich rola nie przypomina\u0142a w \u017caden spos\u00f3b roli bezwzgl\u0119dnych dow\u00f3dc\u00f3w legalnych flot. Byli pierwszymi w\u015br\u00f3d r\u00f3wnych (primus inter pares<\/em>). Kapitan mia\u0142 absolutn\u0105 w\u0142adz\u0119 tylko w czasie bitwy, gdzie konieczne by\u0142y szybkie decyzje. A zdobytym \u0142upem piraci dzielili si\u0119 r\u00f3wno. Mieli nawet pirackie ubezpieczenia zdrowotne. I nie mieli \u017cadnych problem\u00f3w z przyci\u0105ganiem do siebie nowych ochotnik\u00f3w, podczas gdy flota musia\u0142a w tym celu organizowa\u0107 formalny zaci\u0105g. Wszystkie te pozorne paradoksy przytacza i wyja\u015bnia Peter T. Leeson<\/strong> w ksi\u0105\u017cce The Invisible Hook: The Hidden Economics of Pirates<\/strong><\/em>\u00a0(brak polskiego wydania).<\/p>\n\n\n\n

Barker przywo\u0142uje tak\u017ce 3 typy ludzi. To wa\u017cne. Daj\u0105cych (Givers<\/em>), dbaj\u0105cych o sprawiedliwo\u015b\u0107 (Matchers<\/em>) oraz tych, skupionych tylko na braniu i w\u0142asnych korzy\u015bciach (Takers<\/em>). Buduje na tej bazie fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119. Jak my\u015blisz, kt\u00f3rzy z nich wygrywaj\u0105? Odpowiem pytaniem na pytanie – a jaka perspektywa Ci\u0119 interesuje? D\u0142uga, czy kr\u00f3tka? W kr\u00f3tkiej wgrywaj\u0105 niemal zawsze samolubni Takersi<\/em>. Ale w d\u0142ugiej, z przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 przewag\u0105, hojni Giversi<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Sam zreszt\u0105 wiesz – k\u0142amstwo, oszustwo i zagarnianie pod siebie – one wszystkie maj\u0105 kr\u00f3tkie nogi. Z\u0142e i samolubne post\u0119powanie prawie zawsze daje pocz\u0105tkowa przewag\u0119, ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie wygrywa jednak dobro. Zatem, cokolwiek robisz, stawiaj na d\u0142ugoterminowo\u015b\u0107. Im wi\u0119cej rzeczy wok\u00f3\u0142 ciebie jest jednorazowych, nie nastawionych na d\u0142u\u017csza wsp\u00f3\u0142prac\u0119, tym wi\u0119ksz\u0105 b\u0119dzie pokusa drugiej strony, aby wykorzysta\u0107 okazj\u0119. To dlatego handlarze u\u017cywanymi samochodami maj\u0105 tak\u0105 opini\u0119, na jak\u0105 sobie zapracowali. I dlatego dawni kr\u00f3lowie przezornie \u017cenili si\u0119 z c\u00f3rkami innych kr\u00f3l\u00f3w – od dzi\u015b jeste\u015bmy rodzin\u0105, b\u0119dziemy mieli wsp\u00f3lne wnuki. Rodziny si\u0119 nie oszukuje. Zatem: „my\u015bl d\u0142ugoterminowo i spraw, aby inni tez tak my\u015bleli (think long term and make others think long term<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym wrogiem Takersa<\/em> s\u0105 inni Takersi<\/em>. Podczas gdy Giversi<\/em> niemal zawsze mog\u0105 liczy\u0107 na pomoc innych Givers\u00f3w<\/em> oraz na sprawiedliwy gniew Matchers\u00f3w<\/em>. Ale wa\u017cne jest przy tym, aby by\u0107 takim Giversem<\/em>, kt\u00f3ry nie zapomina ca\u0142kowicie o w\u0142asnych interesach. „Niemy\u015blenie o swoim interesie to nie cecha \u015bwi\u0119tych, to g\u0142upota” (being selfless isn’t saintly, it’s silly<\/em>). Wszystko trzeba umie\u0107 odpowiednio wywa\u017cy\u0107. Bycie dupkiem ma oczywi\u015bcie swoje zalety, ale \u015bwiat szybko odzyskuje r\u00f3wnowag\u0119. Grunt aby odzyska\u0142 j\u0105 cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo na twoj\u0105 korzy\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie nie jest oczywi\u015bcie gr\u0105 o sumie zerowej. Giversi<\/em> cz\u0119sto przegrywaj\u0105 w pojedynczych bitwach. Bywaj\u0105 oszukiwani i wykorzystywani przez bezwzgl\u0119dnych Takers\u00f3w<\/em>. Ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie to oni, jak si\u0119 rzek\u0142o, wygrywaj\u0105. Giversi<\/em> s\u0105 \u015bwietni w budowani wsp\u00f3lnot (networking<\/em>) przez proste bycie sob\u0105. Matchersi<\/em> za rzadko podejmuj\u0105 inicjatyw\u0119. Eric Barker opisuje powy\u017csze zasady na przyk\u0142adzie tzw. „dylematu wi\u0119\u017ania” (prisoner’s dilemma<\/em>) – popularnej \u0142amig\u0142\u00f3wki z zakresu teorii gier.<\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli chcesz by\u0107 Giversem<\/em> to jest jeszcze jedna rada – badania pokazuj\u0105, \u017ce warto wykona\u0107 pierwszy krok i da\u0107 co\u015b od siebie jako pierwszy – a nie dopiero w odpowiedzi. Dobry uczynek wymusza wzajemno\u015b\u0107. Tak jeste\u015bmy ewolucyjnie zaprogramowani. Matchersi<\/em> czekaja i trac\u0105 zbyt wiele okazji. Takersi<\/em> przedk\u0142adaj\u0105 kr\u00f3tkoterminowe benefity ponad d\u0142ugoterminowy sukces. Odwdzi\u0119czaj si\u0119 tak\u017ce – ale zar\u00f3wno co do dobrych, jak i z\u0142ych czyn\u00f3w. Nie zaczynaj walki, ale nie boj sie odpowiedzie\u0107 walk\u0105, je\u015bli to konieczne. Jak m\u00f3wi ludowa rada – „b\u0105d\u017a mi\u0142y i ugodowy, ale odpowiadaj ostro na ka\u017cde inne traktowanie” (be soft and kind but take no other shit<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

I w ko\u0144cu – wybaczaj (forgive<\/em>). Tak jest \u0142atwiej, \u017cycie jest skomplikowane. Mo\u017cesz nie mie\u0107 ca\u0142o\u015bci obrazu i wszystkich informacji, co do motywacji danej osoby. Nie jeste\u015b doskona\u0142y, inni te\u017c nie s\u0105. Nie warto chowa\u0107 urazy.<\/p>\n\n\n\n

Z ksi\u0105\u017cki dowiesz si\u0119 tak\u017ce, mi\u0119dzy innymi, jak budowa\u0107 dobr\u0105 histori\u0119 i narracj\u0119 do swojego \u017cycia, aby mie\u0107 w nim poczucie sensu. W tym dlaczego pary, kt\u00f3re potrafi\u0105 opowiada\u0107 dobr\u0105 histori\u0119 swojego zwi\u0105zku maj\u0105 du\u017co wy\u017csz\u0105 szans\u0119 na d\u0142ugoterminowe po\u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Podej\u015bcie do tematu misji i pozytywnej auto-narracji by\u0142ego wi\u0119\u017ania Auschwitz <\/em>Viktora Frankla<\/strong> wyra\u017cone w ksi\u0105\u017cce „Cz\u0142owiek w poszukiwaniu sensu” (Man’s Search for Meaning<\/em>)<\/strong> to ju\u017c klasyka gatunku.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce twoja praca to tylko praca, nie znajdziesz w niej szcz\u0119\u015bcia. Je\u015bli widzisz w swoim \u017cyciu i swoich zaj\u0119ciach misj\u0119 – masz szans\u0119. Jaka jest twoja historia? Jaka jest twoja narracja? Czy twoja historia pasuje do \u017cycia, kt\u00f3re wiedziesz? Czy te\u017c mo\u017ce wci\u0105\u017c szczekasz pod niew\u0142a\u015bciwym drzewem? <\/p>\n\n\n\n

Dowiesz si\u0119 tak\u017ce czym jest wyuczona bezradno\u015b\u0107 (learned helplessness<\/em>) i psychologia pozytywna wed\u0142ug Martina Seligmana. Otrzymasz pr\u00f3bk\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w poznawczych (cognitive biases<\/em>) wed\u0142ug wp\u0142ywowego noblisty Daniel Kahneman’a<\/strong> – autora mi\u0119dzy innymi prze\u0142omowej ksi\u0105\u017cki „Pu\u0142apki my\u015blenia. O my\u015bleniu szybkim i wolnym” (Thinking, Fast and Slow<\/em>)<\/strong>. Dowiesz si\u0119, dlaczego widzisz zwykle szklank\u0119 do po\u0142owy pust\u0105 i jak to zmieni\u0107. Przypomnisz sobie tak\u017ce, o co chodzi\u0142o w s\u0142awnym „Te\u015bcie pianki” (Marshmallow test<\/em>) Waltera Mischela i co si\u0119 sta\u0142o z dzie\u0107mi, kt\u00f3re wypad\u0142y w nim najlepiej (i jak im si\u0119 to uda\u0142o).<\/p>\n\n\n\n

Jak r\u00f3wnie\u017c dlaczego warto z \u017cycia uczyni\u0107 gr\u0119. Wszyscy chcemy w ko\u0144cu gra\u0107 w gry, w kt\u00f3re mo\u017cna wygra\u0107 (winnable<\/em>), daj\u0105 nowe wyzwania (challenges<\/em>), cele (goals<\/em>) i zapewniaj\u0105 informacje zwrotn\u0105 (feedback<\/em>). I jak taka gra uratowa\u0142a konkretne \u017cycie – himalaisty Joe Simpsona<\/strong> – historia opisana szerzej w ksi\u0105\u017cce „Czekaj\u0105c na Joe” (Touching the Void<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego speed dating<\/em> ma swoje zalety i dlaczego najszcz\u0119\u015bliwsze by\u0142y aran\u017cowane ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zamiast wiecznego bujania w ob\u0142okach i poszukiwania brakuj\u0105cej po\u0142owy (soul mate<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ekstrawertycy s\u0105 szcz\u0119\u015bliwsi i bardziej widoczni, ale to jednak introwertycy rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem. I to w zasadzie, przynajmniej na kluczowych pozycjach, niepodzielnie.<\/p>\n\n\n\n

Jak budowa\u0107 przyja\u017anie i kontakty – i dlaczego najlepiej na starych fundamentach.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego warto bym pewnym siebie – ale od czasu do czasu. I dlaczego troch\u0119 skromno\u015bci, nawet wymuszonej, jeszcze nikomu nie zaszkodzi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego lepiej prowadzi\u0107 kalendarz ni\u017c listy to-do<\/em>. Jak kontrolowa\u0107 swoje otoczenie i jaki ma ono wp\u0142yw na nasze nawyki. W ko\u0144cu – jak efektywnie ko\u0144czy\u0107 i zamyka\u0107 dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

I \u017ce – to mi\u0142y wniosek – optymi\u015bci jednak wygrywaj\u0105. Ich historia mo\u017ce nie by\u0107 prawdziwa. Ale jest po prostu lepsza.<\/p>\n\n\n\n

A i zapomnia\u0142bym – jako Batman, jedyny superbohater, kt\u00f3ry nie posiadaj\u0105c nadludzkich mocy musi polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na sobie i swoim sprz\u0119cie, musi by\u0107 niezawodny i nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na \u017caden b\u0142\u0105d – przetrwa\u0142by\u015b g\u00f3ra 3 lata. Wi\u0119c daj sobie spok\u00f3j i przesta\u0144 w ko\u0144cu o tym marzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ocena ksi\u0105\u017cki: 8\/10<\/p>\n\n\n\n

Eric Barker \u2013<\/strong> Barking Up the Wrong Tree: The Surprising Science Behind Why Everything You Know About Success Is (Mostly) Wrong<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W j\u0119zyku angielskim istnieje interesuj\u0105cy idiom: barking up the wrong tree. Dos\u0142ownie: „szczeka\u0107 pod niew\u0142a\u015bciwym drzewem”. By\u0107 w b\u0142\u0119dzie co do powod\u00f3w jakiego\u015b zdarzenia lub sposobu osi\u0105gni\u0119cia wybranego celu. Historia tego konkretnego zwrotu si\u0119ga XIX wieku i ameryka\u0144skiego zwyczaju polowa\u0144 z psami na szopy pracze (Procyon lotor, ang. raccoon). Psy tresowano w taki spos\u00f3b, aby […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10,8],"tags":[],"class_list":["post-479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poradniki","category-recenzje-ksiazek","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=479"}],"version-history":[{"count":57,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1372,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/479\/revisions\/1372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}