80 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Bruce Lee.<\/p>\n\n\n\n
Przyszed\u0142 na \u015bwiat w China Town<\/em> w San Francisco – w czasie, gdy jego ojciec Lee Hoi-chuen, aktor operowy, wyst\u0119powa\u0142 go\u015bcinnie w USA.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 rok 1940. Chi\u0144ski Rok Smoka.<\/p>\n\n\n\n Rodzina powr\u00f3ci\u0142a do Hongkongu rok p\u00f3\u017aniej. Jego matka, Grace Ho, pochodzi\u0142a z jednej z najbardziej wp\u0142ywowych tamtejszych rodzin. Maj\u0105c takie wsparcie Bruce (w\u0142a\u015bc. Lee Jun-fan) dorasta\u0142 graj\u0105c w filmach – wyst\u0105pi\u0142 w oko\u0142o 20 produkcjach zanim uko\u0144czy\u0142 18 lat. W pierwszym jeszcze jako niemowl\u0119.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 ruchliwy i niespokojny. Roznosi\u0142a go sportowa ambicja. I wielkie ego. Uczy\u0142 si\u0119 s\u0142abo, a do tego wdawa\u0142 si\u0119 w niepotrzebne b\u00f3jki. Zapowiada\u0142 si\u0119 nieciekawie.<\/p>\n\n\n\n Na szcz\u0119\u015bcie dla wszystkich szybko odkry\u0142 sztuki walki, w tym kung-fu<\/em> w jego surowej formie. Uczy\u0142 si\u0119 go u samego legendarnego Yip Man\u2019a. Nie by\u0142o bardziej wymagaj\u0105cego nauczyciela, ale te\u017c nie by\u0142o trudniejszego \u015brodowiska dla kogo\u015b, kto nie by\u0142 pe\u0142nej krwi Chi\u0144czykiem. Ale dla Lee nie by\u0142o innej drogi.<\/p>\n\n\n\n Styl, kt\u00f3ry trenowa\u0142 to Wing Chun<\/em>, opracowany jeszcze przez mnich\u00f3w z Szaolin. Inspiracj\u0105 dla niego by\u0142a, tak g\u0142osi legenda, walka \u017curawia z lisem. Troch\u0119 walka, a troch\u0119 taniec.<\/p>\n\n\n\n Wygrywa\u0142 wi\u0119c i turnieje sportowe i konkursy taneczne, ale nadal szlaja\u0142 si\u0119 po ulicach. W jednej z b\u00f3jek podpad\u0142 miejscowej mafii. Trzeba by\u0142o wyjecha\u0107 i da\u0107 sprawie ucichn\u0105\u0107. Pierwszy wyb\u00f3r pad\u0142 na Seattle. Ale ju\u017c wkr\u00f3tce podr\u00f3\u017cowa\u0142 na po\u0142udnie, w kierunku Kalifornii.<\/p>\n\n\n\n Uczy\u0142 w Ameryce sztuk walki i szybko opracowa\u0142 w\u0142asny styl, czy nawet filozofi\u0119 – Jeet Kune Do<\/em>. Nie chcia\u0142 czerpa\u0107 z jednej tylko tradycyjnej techniki. Wierzy\u0142, \u017ce nale\u017cy zaadoptowa\u0107 dla siebie pasuj\u0105cy styl i u\u017cy\u0107 go dla swoich, indywidualnych potrzeb. Pozosta\u0107 bez kszta\u0142tu i przybiera\u0107 tak\u0105 form\u0119, jaka by\u0142a wymagana i konieczna w danej chwili.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 jak woda.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o trening by\u0142 niestrudzony i chcia\u0142 by\u0107 tak silny i sprawny, jak tylko mo\u017cliwe. Elementem jego filozofii by\u0142 rygorystyczny trening fizyczny, kalisteniczny, wytrzyma\u0142o\u015bciowy. A w zainteresowaniu w\u0142a\u015bciwym \u017cywieniem i metodami treningowymi wyprzedza\u0142 swoje czasy. Stosuj\u0105c jego metody nawet ci, kt\u00f3rzy wykonywali u\u0142amek jego re\u017cimu osi\u0105gali spektakularne efekty.<\/p>\n\n\n\n I by\u0142 silny. Niekt\u00f3re popisy jego wyczyn\u00f3w, jak pompki na palcach z obci\u0105\u017ceniem 120 kilogram\u00f3w na plecach (sam wa\u017cy\u0142 70), by\u0142y legendarne. Worek o wadze 700 funt\u00f3w potrafi\u0142 z miejsca rozbuja\u0107 jak wahad\u0142o – r\u0119k\u0105 czy nog\u0105. Jest wiele historii o tym, jak niedu\u017cy Lee pojawia\u0142 si\u0119 na treningu i zawstydza\u0142 wyczynami si\u0142owymi ludzi wielokrotnie od siebie wi\u0119kszych.<\/p>\n\n\n\n Lubi\u0142 si\u0119 popisywa\u0107 i robi\u0142 to dobrze. One-inch-punch<\/em>, Non-telegraphic punch<\/em> i Accu-punch<\/em> – mia\u0142 w swoim repertuarze wszystkie pokazowe triki. Im bardziej pokazowe, tym lepiej. Mia\u0142 przecie\u017c by\u0107 najwi\u0119kszym „performerem” wszech czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Podobno miejscowi Chi\u0144czycy byli przeciwni nauczaniu przez Lee niewtajemniczonych Amerykan\u00f3w, w tym te zepsute gwiazdy Holywood. Nawet otrzyma\u0142 w tej sprawie ultimatum, kt\u00f3re musia\u0142 wygra\u0107 pi\u0119\u015bciami. I wygra\u0142. A mo\u017ce by\u0142 to tylko dobry auto-marketing? W ko\u0144cu Lee chcia\u0142 by\u0107 tym, kt\u00f3ry popularyzuje tradycyjne sztuki walki i przynosi je masom. Czy si\u0119 to komu\u015b podoba, czy nie.<\/p>\n\n\n\n Podoba\u0142o si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Publiczno\u015b\u0107 pozna\u0142a go 1966 roku, gdy zagra\u0142 Kato w serialu The<\/em> Green Hornet<\/em><\/strong>. Jak g\u0142osi opowie\u015b\u0107 – Lee porusza\u0142 si\u0119 tak szybko, \u017ce \u00f3wczesne kamery nie mog\u0142y uchwyci\u0107 wszystkich jego ruch\u00f3w. Dop\u00f3ki celowo ich nie spowolni\u0142. Azjaci nie wyst\u0119powali w\u00f3wczas w filmach czy serialach w g\u0142\u00f3wnych rolach. Ale Bruce Lee urzeka\u0142 producent\u00f3w charyzm\u0105 i pewno\u015bci\u0105 siebie. Jakby wiedzia\u0142, \u017ce nie ma wiele czasu, \u017ce musi i\u015b\u0107 po swoje jak najszybciej.<\/p>\n\n\n\n Jego kariera w Hollywood nie odpowiada\u0142a niestety szybko\u015bci jego ruch\u00f3w. Wr\u00f3ci\u0142 wi\u0119c do Hongkongu. I z zaskoczeniem odkry\u0142, \u017ce jego ameryka\u0144ski serial, znany tu jako The Kato-Show<\/em> jest bardzo popularny. Trzeba by\u0142o to wykorzysta\u0107.Zagra\u0142 w filmach The Big Boss<\/em> („Wielki szef”)<\/strong> z 1971 roku i Fist of Fury<\/em> („W\u015bciek\u0142e pi\u0119\u015bci”) z <\/strong>1972. Oba by\u0142y wielkimi hitami na rynku azjatyckim. Jego kariera zaczyna\u0142a si\u0119 rozkr\u0119ca\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nad swoj\u0105 trzeci\u0105 produkcj\u0105 Way of the Dragon<\/em> („Droga smoka”) <\/strong>z 1972 roku obj\u0105\u0142 ju\u017c pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 – by\u0142 scenarzyst\u0105, re\u017cyserem, choreografem i g\u0142\u00f3wn\u0105 gwiazd\u0105. Jego pojedynek z ameryka\u0144skim mistrzem karate, niejakim Chuckiem Norrisem przeszed\u0142 do historii kina. Zbli\u017ca\u0142o si\u0119 apogeum.<\/p>\n\n\n\n W lutym 1973 roku Bruce Lee rozpocz\u0105\u0142 w Hongkongu kr\u0119cenie nowego filmu. Jego tytu\u0142 mia\u0142 brzmie\u0107 efektownie – Enter of the Dragon<\/em> („Wej\u015bcie smoka”)<\/strong>. Premiera odby\u0142a si\u0119 26 lipca 1973 roku. Na rynek Ameryka\u0144ski film wszed\u0142 w sierpniu. To by\u0142o prawdziwe wej\u015bcie smoka. Film mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 sensacj\u0105 i jednym z najwi\u0119kszych hit\u00f3w kina akcji wszech czas\u00f3w, z miejsca czyni\u0105c z Bruce Lee legend\u0119 i wywo\u0142uj\u0105c \u015bwiatow\u0105 mod\u0119 na sztuki walki. Nakr\u0119cony za nieca\u0142y milion dolar\u00f3w zarobi\u0142 na czym \u015bwiecie 350 milion\u00f3w. Do dzi\u015b pozostaje najbardziej kasowym filmem w historii w odniesieniu do koszt\u00f3w produkcji. Wszed\u0142 do historii popkultury.<\/p>\n\n\n\n Tylko Bruce Lee, filmowy smok, ju\u017c nie \u017cy\u0142. Zmar\u0142 20 lipca, nieca\u0142y tydzie\u0144 przed premier\u0105.<\/p>\n\n\n\n Oficjalnie mia\u0142 dozna\u0107 obrz\u0119ku m\u00f3zgu w wyniku przyj\u0119cia \u017ale dobranej mieszanki lek\u00f3w. Nieoficjalnych wersji s\u0105 natomiast setki. Zemsta chi\u0144skich mistrz\u00f3w za nauczanie sztuk walki profan\u00f3w i „cios wibruj\u0105cej pi\u0119\u015bci” mnich\u00f3w z klasztoru Shaolin to najbardziej ekscentryczne z nich. Ale s\u0105 te\u017c niepokoj\u0105ce, jak rodzinna kl\u0105twa. Jego syn, tak\u017ce aktor, mia\u0142 przecie\u017c r\u00f3wnie\u017c zgin\u0105\u0107 w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n Bruce Lee \u017cy\u0142 tylko 32 lata ale jego legenda i wp\u0142yw na kultur\u0119 pozosta\u0142y wieczne. To on zmieni\u0142 postrzeganie Azjat\u00f3w w kulturze Zachodu. To on wprowadzi\u0142 sztuki walki do mainstreamu. Jest popkulturow\u0105 ikon\u0105, rozpoznawaln\u0105 natychmiast, po samej tylko sylwetce.<\/p>\n\n\n\n Bez niego nie by\u0142oby ameryka\u0144skich film\u00f3w akcji, cho\u0107by tych z gatunku „\u0142ubu-du” lat 80-tych XX wieku, nie by\u0142oby Karate Kid<\/em><\/strong> i jemu podobnych, bli\u017cszych kinu m\u0142odzie\u017cowemu. Nie by\u0142oby tak\u017ce kolejnych azjatyckich gwiazd, jak Jackie Chan czy Jet Li. Nie by\u0142oby Liu Kanga z Mortal Kombat<\/strong><\/em> i Marshalla Law z Tekkena<\/strong><\/em>. Nie by\u0142oby Kill Billa<\/strong><\/em> i innych film\u00f3w s\u0142awi\u0105cych gatunek martial arts<\/em>. W og\u00f3le nie by\u0142oby w filmie, serialu, grach komputerowych i kulturze takiego gatunku.<\/p>\n\n\n\n W innym filmie Quentina Tarantino Once Upon a Time in Hollywood<\/em> („Pewnego razu w Hollywood”)<\/strong> jest znana scena, w kt\u00f3rej Bruce Lee chwali si\u0119, \u017ce w walce poradzi\u0142by sobie z ka\u017cdym, \u0142\u0105cznie z Muhammadem Alim. W filmie zostaje ukarany za swoj\u0105 pych\u0119 przez kaskadera Cliffa Bootha.<\/p>\n\n\n\n W prawdziwym \u017cyciu by\u0142o inaczej. Bruce Lee pytany o to zachowywa\u0142 skromno\u015b\u0107 i pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107. Ale Ali, bokser wszech czas\u00f3w i cz\u0142owiek o ego jeszcze wi\u0119kszym ni\u017c Lee, wiedzia\u0142 jednak lepiej.<\/p>\n\n\n\n Zapytany o to spowa\u017cnia\u0142, na chwil\u0119 przesta\u0142 dowcipkowa\u0107 i powiedzia\u0142: „Ogl\u0105daj\u0105c filmy treningowe Lee i widz\u0105c jego niewiarygodnie szybkie i niewiarygodnie mocne ciosy, jego wspania\u0142\u0105 prac\u0119 n\u00f3g, ogromn\u0105 precyzj\u0119 w ka\u017cdym ruchu nie chcia\u0142bym si\u0119 z nim spotka\u0107 na ringu nawet w najwy\u017cszej swojej formie. Wiem, \u017ce nawet najlepszy bokser z najwy\u017cszej mo\u017cliwej kategorii wagowej po otrzymaniu takiego ciosu nie by\u0142by w stanie usta\u0107 d\u0142u\u017cej na nogach. Nawet ja”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 80 lat temu urodzi\u0142 si\u0119 Bruce Lee. Przyszed\u0142 na \u015bwiat w China Town w San Francisco – w czasie, gdy jego ojciec Lee Hoi-chuen, aktor operowy, wyst\u0119powa\u0142 go\u015bcinnie w USA. By\u0142 rok 1940. Chi\u0144ski Rok Smoka. Rodzina powr\u00f3ci\u0142a do Hongkongu rok p\u00f3\u017aniej. Jego matka, Grace Ho, pochodzi\u0142a z jednej z najbardziej wp\u0142ywowych tamtejszych rodzin. Maj\u0105c […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":611,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,11,5],"tags":[],"class_list":["post-610","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-kartka-z-kalendarza","category-sportowcy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=610"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1579,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/610\/revisions\/1579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/611"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}