{"id":636,"date":"2020-12-03T21:26:08","date_gmt":"2020-12-03T20:26:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=636"},"modified":"2022-01-16T11:53:04","modified_gmt":"2022-01-16T10:53:04","slug":"tramwaj-zwany-pozadaniem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=636","title":{"rendered":"Tramwaj zwany po\u017c\u0105daniem"},"content":{"rendered":"\n

Mijaj\u0105 73 lata od kiedy na deskach teatru Ethel Barrymore<\/em> na Broadwayu<\/em> w Nowym Jorku po raz pierwszy us\u0142yszano charakterystyczne „Stella…!<\/em>” – wykrzyczane z ust m\u0142odego Marlona Brando.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej znana sztuka Tennessee Williamsa – „Tramwaj zwany po\u017c\u0105daniem” (A Streetcar Named Desire<\/em>)<\/strong> mia\u0142a odt\u0105d wej\u015b\u0107 na sta\u0142e do kanonu teatru. A p\u00f3\u017aniej tak\u017ce i kinematografii.<\/p>\n\n\n\n

To musia\u0142 by\u0107 sukces. Owacja po opuszczeniu kurtyny trwa\u0142a 30 minut.<\/p>\n\n\n\n

W upalnym Nowym Orleanie, Blanche DuBois, po\u0142udniowa pi\u0119kno\u015b\u0107 (southern belle<\/em>), kobieta po przej\u015bciach i o mrocznej przesz\u0142o\u015bci, grana na Broadwayu<\/em> przez Jessic\u0119 Tandy, wpl\u0105tuje si\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwie, ale i – jak zauwa\u017camy – z pewn\u0105 przewrotn\u0105 satysfakcj\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 entuzjazm \u0107my lec\u0105cej ku ogniu, w dysfunkcyjne ma\u0142\u017ce\u0144stwo swojej siostry z nieokrzesanym Amerykaninem polskiego pochodzenia – Stanleyem Kowalskim.<\/p>\n\n\n\n

Akcja nieprzypadkowo rozgrywa si\u0119 w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym jej pomys\u0142odawca – Thomas Lanier Williams, syn w\u0119drownego komiwoja\u017cera, po wielu w\u0119dr\u00f3wkach odnalaz\u0142 w ko\u0144cu fizyczny i duchowy dom. Oraz zmieni\u0142 imi\u0119 na sw\u00f3j wcze\u015bniejszy przydomek – Tennessee.<\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142 sztuki pochodzi od linii tramwajowej Desiree Line<\/em> w Dzielnicy Francuskiej (French Quarter<\/em>), z przystankiem ko\u0144cowym na Desire Street<\/em>. Linia pozostawa\u0142a aktywna w latach 1920-1948 roku. Zosta\u0142a unie\u015bmiertelniona u schy\u0142ku swego istnienia. W ostatniej scenie sztuki to ten w\u0142a\u015bnie tramwaj odwozi Blanche do szpitala psychiatrycznego.<\/p>\n\n\n\n

Imi\u0119 Stanleya Kowalskiego, postaci kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 kamieniem w\u0119gielnym i trampolin\u0105 do niewiarygodnej s\u0142awy i legendarnej hollywoodzkiej pozycji Marlona Brando, by\u0142o inspirowane imieniem prawdziwego robotnika, z kt\u00f3rym Williams pracowa\u0142 mieszkaj\u0105c w Saint Louis.<\/p>\n\n\n\n

Tennessee Williams by\u0142 homoseksualist\u0105 – w czasach gdy nie by\u0142o \u017cadnej tolerancji dla takiej orientacji. Przez ca\u0142\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 musia\u0142 zmaga\u0107 si\u0119 z lekcewa\u017ceniem i agresj\u0105 oraz brakiem akceptacji – w tym w\u0142asnego ojca. Sam by\u0142, wed\u0142ug relacji swoich przyjaci\u00f3\u0142, troch\u0119 jak tragiczna bohaterka tej sztuki – Blanche. Dobr\u0105, romantyczn\u0105 dusz\u0105 z po\u0142udnia, pragn\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015bci i akceptacji, ale i niebezpiecznie zafascynowan\u0105 brutalnymi m\u0119\u017cczyznami. Sam to zreszt\u0105 przyznawa\u0142 wskazuj\u0105c, \u017ce ka\u017cdy jego bohater odzwierciedla w jaki\u015b spos\u00f3b jego w\u0142asne wn\u0119trze.<\/p>\n\n\n\n

W czasach lekkich muzycznych komedii „Tramwaj zwany po\u017c\u0105daniem” by\u0142 dzie\u0142em absolutnie prze\u0142omowym. W konserwatywnych czasach powojennych, a na d\u0142ugo przez seksualn\u0105 rewolucj\u0105 lat 60-tych XX wieku, otwarto\u015b\u0107 z jak\u0105 traktowano w nim seks, przemoc i bezpo\u015bredni j\u0119zyk by\u0142a ca\u0142kowitym i zaskakuj\u0105cym novum. Widzowie czuli, \u017ce to nie jest bajka, \u017ce tu rozmawia si\u0119 z nimi bardzo szczerze. A najbardziej szczerze ze wszystkich przemawia\u0142 Kowalski w ciele Brando – brutalny m\u0119ski drapie\u017cnik w przepoconym bia\u0142ym podkoszulku.<\/p>\n\n\n\n

„Tramwaj zwany po\u017c\u0105daniem” mia\u0142 by\u0107 grany na Broadwayu<\/em> jeszcze 854 razy razy w latach 1947-1949. By\u0142 obecny tak\u017ce w innych teatrach, w tym na londy\u0144skim West End<\/em>. W rok po debiucie zosta\u0142 uhonorowany nagrod\u0105 dla najlepszej sztuki (New York Drama Critics’ Circle Best Play<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wna aktorka, Jessica Tandy, w momencie premiery praktycznie nieznana, zdoby\u0142a z kolei w 1948 roku Nagrod\u0119 Tony. Williams otrzyma\u0142 natomiast nagrod\u0119 Pulitzera za najlepszy dramat. I nie by\u0142o to jego ostatnie s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n

A 23-letni Marlon Brando, jedyny formalnie nienagrodzony, potwierdzi\u0142 reputacj\u0119 najbardzej obiecuj\u0105cego aktora swojego pokolenia. Genialny ucze\u0144 aktorskiej metody Stanis\u0142awskiego, by\u0142 na scenie jak „tygrys wypuszczony z klatki” – m\u00f3wi\u0105c s\u0142owami dramaturga Arthura Millera. By\u0142 si\u0142\u0105 natury. A rola by\u0142a jego \u017cyciowym tour de force<\/em> – w dos\u0142ownym tego s\u0142owa znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n

W 1951 roku broadwayowska sztuka doczeka\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bnej ekranizacji filmowej w re\u017cyserii Elii Kazana. W filmie zabrak\u0142o Tandy – zast\u0105pi\u0142a j\u0105 inna, du\u017co bardziej znana aktorka – takie by\u0142y wymogi Hollywood<\/em>. Gwiazda Vivien Leigh, kt\u00f3ra gra\u0142a zreszt\u0105 Blanche na West End<\/em>, przesz\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej do legendy w oskarowej roli Scarlett O’Hara w „Przemin\u0119\u0142o z Wiatrem” (Gone With The Wind<\/em>)<\/strong> z 1939 roku. Wymagaj\u0105cy re\u017cyser Kazan nie ceni\u0142 jej pocz\u0105tkowo wysoko, ale z czasem nabra\u0142 do niej szacunku za niestrudzon\u0105 determinacj\u0119 w d\u0105\u017ceniu do perfekcji.<\/p>\n\n\n\n

Film doczeka\u0142 si\u0119 12 nominacji do Oskara, a wygra\u0142 w czterech kategoriach. Oskary przyznano dla Leigh – jako najlepszej aktorki pierwszoplanowej, Kim Hunter – jako najlepszej aktorki drugoplanowej i Karla Maldena – jako najlepszego aktora drugoplanowego.<\/p>\n\n\n\n

Marlona Brando zn\u00f3w omin\u0119\u0142a nagroda za, by\u0107 mo\u017ce, rol\u0119 \u017cycia. Ale nominacj\u0119 do Oskara oczywi\u015bcie otrzyma\u0142 i to za swoj\u0105 dopiero drug\u0105 rol\u0119 filmow\u0105. A to by\u0142 dopiero pocz\u0105tek aktora uznawanego za najlepszego w historii. Mia\u0142 by\u0107 w swojej karierze nominowany jeszcze o\u015bmiokrotnie, a pierwszego Oskara odebra\u0142 ju\u017c w 1955 roku za g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w g\u0142o\u015bnym filmie „Na nadbrze\u017cach” (On the Waterfront<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Mia\u0142 by\u0107 jeszcze mi\u0119dzy innymi uciele\u015bnieniem Vita Corleone w „Ojcu Chrzestnym” (The Godfather<\/em>)<\/strong> i Pu\u0142kownika Kurtza w „Czasie Apokalipsy” (Apocalypse Now<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Film by\u0142 ug\u0142adzon\u0105 wersj\u0105 nieprzyzwoitej sztuki. Gwa\u0142t Kowalskiego na Blanche, kluczowa scena dramatu – wyra\u017caj\u0105ca zderzenie z brutalizmem \u015bwiata – jest w filmie obecna, ale przedstawiona w spos\u00f3b po\u015bredni. Za to film, jak to w Hollywood<\/em>, przynosi przynajmniej cz\u0119\u015bciowy happy-end<\/em>. Kowalski nie wychodzi ze sprawy obronn\u0105 r\u0119k\u0105, jak w sztuce. Zostaje sam, \u017cona ostatecznie go opuszcza.<\/p>\n\n\n\n

A charakterystyczne wo\u0142anie Kowalskiego „Stella…! Hey, Stella…!<\/em>” znajduje si\u0119 na 45 miejscu w\u015br\u00f3d 100 najbardziej pami\u0119tnych filmowych kwestii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mijaj\u0105 73 lata od kiedy na deskach teatru Ethel Barrymore na Broadwayu w Nowym Jorku po raz pierwszy us\u0142yszano charakterystyczne „Stella…!” – wykrzyczane z ust m\u0142odego Marlona Brando. Najbardziej znana sztuka Tennessee Williamsa – „Tramwaj zwany po\u017c\u0105daniem” (A Streetcar Named Desire) mia\u0142a odt\u0105d wej\u015b\u0107 na sta\u0142e do kanonu teatru. A p\u00f3\u017aniej tak\u017ce i kinematografii. To […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":637,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,16,11],"tags":[],"class_list":["post-636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czy-pamietasz","category-film-i-teatr","category-kartka-z-kalendarza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=636"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1582,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636\/revisions\/1582"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}