W ma\u0142ej wiosce Aneyoshi na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim wybrze\u017cu Japonii stoi kamienna tablica. Znajduje si\u0119 na niej ostrze\u017cenie, kt\u00f3re do\u015bwiadczeni \u017cyciowo przodkowie pozostawili dla przysz\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w: <\/p>\n\n\n\n
„Domy budowane wysoko zapewni\u0105 pok\u00f3j i rado\u015b\u0107 naszych potomk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n Pami\u0119taj o tragedii wielkiego tsunami.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie buduj poni\u017cej tego punktu<\/em>„.<\/p>\n\n\n\n Setki podobnych tablic znaczy do dzi\u015b wybrze\u017ce Japonii. S\u0105 wymownym \u015bwiadectwem historycznych tragedii, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y mieszkaj\u0105cych tam ludzi i jednocze\u015bnie ostrze\u017ceniem dla przysz\u0142ych pokole\u0144. Niekt\u00f3re s\u0105 tak stare, \u017ce wykute w nich litery zmaza\u0142a erozja. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbudowano jednak na prze\u0142omie XIX i XX wieku, po serii tsunami, czyli pot\u0119\u017cnych fal wzbudzonych przez trz\u0119sienia ziemi, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksze (z 1896 roku, zwane Meiji Sanriku Jishin<\/em>) zabi\u0142o ponad 22.000 ludzi.<\/p>\n\n\n\n Czas jednak p\u0142ynie, \u017cycie toczy si\u0119 dalej i w powojennej Japonii – kraju nowoczesnych technologii i g\u0119stego zaludnienia – zapomniano o tym ostrze\u017ceniu lub \u015bwiadomie je zlekcewa\u017cono. Ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 wybrze\u017ca mia\u0142y teraz od zagro\u017cenia os\u0142oni\u0107 betonowe falochrony. Ich wysoko\u015b\u0107 wyliczono precyzyjnie na podstawie oczekiwanych zdarze\u0144. Podkre\u015blmy – oczekiwanych.<\/p>\n\n\n\n Japonia le\u017cy na Pacyficznym pier\u015bcieniu ognia (Pacific Ring of Fire<\/em>) – najbardziej aktywnym sejsmicznie obszarze na naszym globie. Ze wszystkich trz\u0119sie\u0144 ziemi o magnitudzie powy\u017cej 6 stopnia w skali Richtera, a\u017c co pi\u0105te wyst\u0119puje na tym obszarze. A mniejsze wstrz\u0105sy s\u0105 odczuwalne w zasadzie codziennie. Do wszystkiego mo\u017cna si\u0119 przywyczai\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ale 10 lat temu, 11 marca 2011 roku, nadesz\u0142o w ko\u0144cu nieoczekiwane. Najwi\u0119ksze odnotowane w nowoczesnej historii Japonii trz\u0119sienie ziemi o mocy 9 stopni w skali Richtera poruszy\u0142o dno Oceanu Spokojnego w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 130 kilometr\u00f3w od wybrze\u017ca. By\u0142o to jednocze\u015bnie czwarte najwi\u0119ksze trz\u0119sienie ziemi w historii – od czasu prowadzenia pomiar\u00f3w. By\u0142o tak silne, \u017ce poruszy\u0142o o\u015b ca\u0142ej Ziemi o co najmniej 10 cm i skr\u00f3ci\u0142o dzie\u0144 o 1,6 mikrosekundy. Przesun\u0119\u0142o na mapie ca\u0142\u0105 Honsiu – najwi\u0119ksz\u0105 wysp\u0119 Japonii – o 2,4 metra.<\/p>\n\n\n\n Na minut\u0119 przed najwi\u0119kszym wstrz\u0105sem specjalny system ostrzegania, odbieraj\u0105cy sygna\u0142y z ok. 1.000 sejsmograf\u00f3w na terenie kraju, spowodowa\u0142 nadanie informacji alarmowej w transmisjach telewizyjnych. W po\u0142o\u017conej stosunkowo blisko od epicentrum elektrowni atomowej Fukushima Nr 1 (Fukushima Dai-Ichi Genshiryoku Hatsudensho Jiko<\/em>) pracowa\u0142o tego dnia 3 z 6 reaktor\u00f3w. Z \u0142\u0105czn\u0105 moc\u0105 4.546 MW by\u0142a to przy tym jedna z 15 najwi\u0119kszych elektrowni atomowych na \u015bwiecie. Pracuj\u0105ce reaktory uleg\u0142y automatycznemu wy\u0142\u0105czeniu, produkcja energii zosta\u0142a wstrzymana, a znajduj\u0105ce si\u0119 w nich gor\u0105ce paliwo j\u0105drowe by\u0142o od tego momentu ch\u0142odzone przez obieg wody podtrzymywany przez awaryjne generatory zasilane rop\u0105 naftow\u0105.<\/p>\n\n\n\n To samo nast\u0105pi\u0142o w po\u0142o\u017conej jeszcze bli\u017cej od miejsca tej wielkiej naturalnej katastrofy elektrowni atomowej Onagawa. Do obu – i krytycznej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy nimi – zaraz wr\u00f3cimy.<\/p>\n\n\n\n Japonia by\u0142a pierwsz\u0105 w historii zbiorow\u0105 ofiar\u0105 energii atomowej. Bomby zrzucone w na Hiroshim\u0119 i Nagasaki w 1945 roku zabi\u0142y ponad 100.000 ludzi. Natomiast po wojnie Kraj Kwitn\u0105cej Wi\u015bni szeroko zaadaptowa\u0142 atom – ju\u017c w jego pokojowej ods\u0142onie. Od lat 70-tych XX wieku oko\u0142o 30% produkcji japo\u0144skiej energii elektrycznej pochodzi\u0142o z reaktor\u00f3w atomowych i planowano dalsze zwi\u0119kszenie tego udzia\u0142u. W 2011 roku w Japonii by\u0142o a\u017c 54 reaktor\u00f3w – dla por\u00f3wnania USA ma ich 96, a jest pa\u0144stwem 26 razy wi\u0119kszym (ale ma tylko 3 razy wi\u0119cej mieszka\u0144c\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n Japonia nie ma bogactw naturalnych, 90% surowc\u00f3w musi importowa\u0107, superwydajna energia atomowa by\u0142a zatem logicznym wyborem. Zaledwie 1 kilogram uranu daje tyle energii co 10.000 litr\u00f3w ropy i 14.000 kg w\u0119gla. Jedna pastylka uranu-235, o wielko\u015bci paznokcia, zawarta w pr\u0119tach paliwowych reaktora daje tyle energii, co tona w\u0119gla. To najbardziej skondensowane \u017ar\u00f3d\u0142o energii wykorzystywane obecnie przez cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Niebezpiecze\u0144stwo zwi\u0105zane ze \u015bmierciono\u015bnym promieniowaniem – w\u0142a\u015bciwie jedynym, ale kluczowym niebezpiecze\u0144stwem wynikaj\u0105cych z tej technologii – wymusza z kolei na elektrowniach atomowych najsurowsze normy bezpiecze\u0144stwa spo\u015br\u00f3d wszystkich cywilnych budowli. Elektrownia Onagawa, zbudowana w latach 80-tych XX wieku w rekordowe 4 lata, znajdowa\u0142a si\u0119 najbli\u017cej epicentrum opisywanego dzi\u015b trz\u0119sienia ziemi T\u014dhoku z 2011 roku. Wszystkie japo\u0144skie elektrownie atomowe znajduj\u0105 si\u0119 niestety blisko wybrze\u017ca – wynika to z konieczno\u015bci utrzymywania ich w bezpiecznej odlego\u015bci od miast na g\u0119sto zaludnionych wyspach, a jednocze\u015bnie zapewnienia im dost\u0119pu do najwa\u017cniejszego obok uranu komponentu do produkcji energii, ale i zachowania bezpiecze\u0144stwa reaktora – wody. Nara\u017ca je to natomiast bezpo\u015brednio na kaprysy natury.<\/p>\n\n\n\n Po 8 minutach od wstrz\u0105su gigantyczna fala tsunami po raz pierwszy dotar\u0142a do wybrze\u017ca Japonii. P\u0119dzi\u0142a z pr\u0119dko\u015bci\u0105 700 km\/h, osi\u0105gaj\u0105c miejscami wysoko\u015b\u0107 40 metr\u00f3w. Wdar\u0142a si\u0119 w g\u0142\u0105b l\u0105du na 10 kilometr\u00f3w, zabijaj\u0105c ponad 18.000 ludzi, niszcz\u0105c budynki oraz uszkadzaj\u0105c infrastruktur\u0119. By\u0142a to najbardziej kosztowna katastrofa naturalna w nowoczesnej historii. I jednocze\u015bnie zdarzenie, przed kt\u00f3rym ostrzegali przodkowie.<\/p>\n\n\n\n Miasto Onagawa zosta\u0142o zniszczone przez bezlitosne fale tsunami, ale elektrownia odpar\u0142a si\u0142y natury. Otaczaj\u0105cy j\u0105 14 metrowy falochron wytrzyma\u0142 nap\u00f3r wody. Uciekaj\u0105cy w panice mieszka\u0144cy regionu szukali wr\u0119cz schronienia na terenie elektrowni. „W\u00f3wczas nie by\u0142o bezpieczniejszego miejsca w okolicy ni\u017c elektrownia atomowa<\/em>” – relacjonowa\u0142 jeden z ocala\u0142ych. Powt\u00f3rzmy to, bo to nieco szokuj\u0105ce, ale i logiczne maj\u0105c na uwadze \u015brodki ostro\u017cno\u015bci – nie by\u0142o bezpieczniejszego miejsca ni\u017c elektrownia atomowa… Przynajmniej ta konkretna.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem elektrowni\u0119 w Fukushimie, po\u0142o\u017con\u0105 dalej na po\u0142udnie, dotkn\u0119\u0142a najwi\u0119ksza katastrofa atomowa od czasu awarii w Czarnobylu 25 lat wcze\u015bniej. Woda dotar\u0142a do niej niemal 50 minut po trz\u0119sieniu ziemi, ale tu przedar\u0142a si\u0119 przez falochron, zatopi\u0142a generatory utrzymuj\u0105ce obieg ch\u0142odziwa i przerwa\u0142a sie\u0107, kt\u00f3ra mog\u0142a doprowadzi\u0107 elektryczno\u015b\u0107 do pomp z wy\u017cej po\u0142o\u017conych stacji zapasowych. Systemy zaprojektowane przez cz\u0142owieka zawiod\u0142y. Rozgrzane rdzenie aktor\u00f3w uleg\u0142y stopnieniu (meltdown<\/em>) wywo\u0142uj\u0105c niekontrolowane wybuchy gaz\u00f3w w reaktorach i uwolnienie promieniowania do atmosfery. Na skali wypadk\u00f3w atomowych by\u0142a to ca\u0142kowita katastrofa.<\/p>\n\n\n\n Skutkiem by\u0142a konieczno\u015b\u0107 ewakuacji niemal 200 tysi\u0119cy ludzi, ogromne straty finansowe, kolosalne zagro\u017cenie \u015brodowiska i trwa\u0142e odwr\u00f3cenie si\u0119 Japonii oraz \u015bwiata od ekologicznie czystej w gruncie rzeczy i bardzo wydajnej energii atomowej.<\/p>\n\n\n\n Fala tsunami nie by\u0142a przy tym wcale wy\u017csza ni\u017c ta w Onagawie. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a na tym, \u017ce falochron odgradzaj\u0105cy Fukushim\u0119 od oceanu mia\u0142 tu nie 14, ale 10 metr\u00f3w. Budowniczowie zlekcewa\u017cyli mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia najgorszego scenariusza, przyj\u0119li warto\u015bci \u015brednie, nie zachowali marginesu bezpiecze\u0144stwa na wypadek niespodziewanego. Drugim powa\u017cnym b\u0142\u0119dem by\u0142o zakotwiczenie reaktor\u00f3w w gruncie z litej ska\u0142y – wymusi\u0142o to obni\u017cenie fundament\u00f3w poni\u017cej poziomu morza. Nikt najwyra\u017aniej nie wierzy\u0142, \u017ce Japonia mo\u017ce zosta\u0107 nawiedzona tak silnym wstrz\u0105sem i tak wysok\u0105 fal\u0105 tsunami.<\/p>\n\n\n\n Aby zapobiec tragedii, przed kt\u00f3r\u0105 ostrzegali przodkowie wystarczy\u0142oby, aby mur by\u0142 wy\u017cszy o zaledwie 2 metry. Albo, aby nie budowano w tym miejscu w og\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n Mieszka\u0144cy nieodleg\u0142ej osady Aneyoshi, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z 11 gospodarstw, przestrzegali ostrze\u017cenia. Fala tsunami zatrzyma\u0142a si\u0119 300 metr\u00f3w poni\u017cej ich dom\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W ma\u0142ej wiosce Aneyoshi na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim wybrze\u017cu Japonii stoi kamienna tablica. Znajduje si\u0119 na niej ostrze\u017cenie, kt\u00f3re do\u015bwiadczeni \u017cyciowo przodkowie pozostawili dla przysz\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w: „Domy budowane wysoko zapewni\u0105 pok\u00f3j i rado\u015b\u0107 naszych potomk\u00f3w. Pami\u0119taj o tragedii wielkiego tsunami. Nie buduj poni\u017cej tego punktu„. Setki podobnych tablic znaczy do dzi\u015b wybrze\u017ce Japonii. S\u0105 wymownym \u015bwiadectwem historycznych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":831,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,11,15],"tags":[],"class_list":["post-826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie","category-kartka-z-kalendarza","category-natura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=826"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":838,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/826\/revisions\/838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}