{"id":844,"date":"2021-04-01T21:39:54","date_gmt":"2021-04-01T19:39:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=844"},"modified":"2021-09-04T17:30:30","modified_gmt":"2021-09-04T15:30:30","slug":"bodziec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/?p=844","title":{"rendered":"Bodziec"},"content":{"rendered":"\n

Pisa\u0142em tu ostatnio o micie motywacji (wpis „Motywacja”<\/strong>). Dzi\u015b co\u015b z tej samej p\u00f3\u0142ki ale jeszcze bardziej socjologicznie.<\/p>\n\n\n\n

Badania behawioralne, szczeg\u00f3lnie takie przeprowadzane na wi\u0119kszej pr\u00f3bie nie ujawniaj\u0105, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, naszych najlepszych stron. Jeste\u015bmy leniwi, niezdecydowani, \u017ale si\u0119 od\u017cywiamy, za ma\u0142o si\u0119 ruszamy, za du\u017co patrzymy bezproduktywnie w ekrany urz\u0105dze\u0144 elektronicznych, nie mamy w\u0142asnej opinii, dajemy sob\u0105 \u0142atwo i bezrefleksyjnie manipulowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy mamy za du\u017cy wyb\u00f3r, nie umiemy si\u0119 zdecydowa\u0107. Dop\u00f3ki kto\u015b nie zmusi nas do dzia\u0142ania, cz\u0119sto nie podejmujemy \u017cadnego.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje nam si\u0119, \u017ce mamy siln\u0105 wol\u0119, ale ciagle musimy zaczyna\u0107 postanowienia od nowa. Najlepiej od jutra. <\/p>\n\n\n\n

Wydaje nam si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy racjonalni, usystematyzowani, pouk\u0142adani i przezorni. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c – nie jeste\u015bmy. Wr\u0119cz przeciwnie, jeste\u015bmy bardzo nieracjonalni.<\/p>\n\n\n\n

Nie chodzi tu oczywi\u015bcie o to aby si\u0119 jako\u015b nadmiernie krytykowa\u0107, ale aby spu\u015bci\u0107 troch\u0119 powietrza z balona naszego ego, bo to zdrowe (o czym pisa\u0142em ju\u017c we wpisie „Ego to tw\u00f3j wr\u00f3g”<\/strong>). Ksi\u0105\u017cka noblisty Richarda H. Thalera <\/strong>i prawnika Cass R. Sunsteina – Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth and Happiness<\/em><\/strong> (polskie wydanie: „Impuls: Jak podejmowa\u0107 w\u0142a\u015bciwe decyzje dotycz\u0105ce zdrowia, dobrobytu i szcz\u0119\u015bcia”<\/strong>), da\u0142a mi do my\u015blenia, ale te\u017c pozwoli\u0142a z wi\u0119kszym zrozumieniem patrze\u0107 na pewne decyzje polityczne i spos\u00f3b ich wprowadzenia – jak wyb\u00f3r co do \u015brodk\u00f3w emerytalnych zgromadzonych w OFE. Zrozumia\u0142em tak\u017ce lepiej czym jest framing<\/em> i anchoring<\/em>. Angielskie s\u0142owo nudge<\/em> mo\u017cna tak\u017ce rozumie\u0107 jako „bodziec” lub „szturchni\u0119cie” – w ka\u017cdym razie zewn\u0119trzn\u0105, a nie wewn\u0119trzn\u0105 si\u0142\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ale podam mocniejszy przyk\u0142ad. Je\u015bli chcesz, aby w przypadku Twojej \u015bmierci Twoje organy zosta\u0142y przeszczepione innej osobie to w niekt\u00f3rych Pa\u0144stwach musia\u0142by\u015b wyrazi\u0107 na to zgod\u0119 (opt-in<\/em>), a w niekt\u00f3rych tak\u0105 domy\u015bln\u0105 zgod\u0119 odwo\u0142a\u0107 (opt-out<\/em>). Jaka jest Twoje decyzja, wiesz?<\/p>\n\n\n\n

Formu\u0142a „domy\u015blna” lub „opt-out<\/em>” dzia\u0142a doskonale, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b nie podejmuje samodzielnie dzia\u0142ania. W zwi\u0105zku z tym w pa\u0144stwach czy stanach, gdzie obowi\u0105zuje domy\u015blna zgoda na transplantacj\u0119 dost\u0119pno\u015b\u0107 organ\u00f3w znacznie wy\u017csza ni\u017c tam, gdzie trzeba t\u0119 zgod\u0119 wyrazi\u0107 \u015bwiadomie. Na marginesie – w Polsce te\u017c obowi\u0105zuje w tym zakresie opcja opt-out<\/em>, wi\u0119c je\u015bli chcesz zachowa\u0107 swoje serce i nerki, je\u017adzij ostro\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n

Kluczow\u0105 spraw\u0105 jest zatem, \u017ce ludzie cz\u0119\u015bciej nie podejmuj\u0105 aktywnego dzia\u0142ania ni\u017c podejmuj\u0105. Wi\u0119c je\u015bli chcesz ich ukierunkowa\u0107 daj im korzystn\u0105 dla nich (albo dla siebie, ale w granicach rozs\u0105dku) opcj\u0119 domy\u015bln\u0105 i mo\u017cesz mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce ona wygra z przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 przewag\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, ludzie lubi\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 raz dokonanego wyboru. Je\u015bli patrzysz co miesi\u0105c na sw\u00f3j wyci\u0105g z karty kredytowej i widzisz tam subskrypcje z kt\u00f3rych nie korzystasz, ale z nich nie rezygnujesz bo mo\u017ce si\u0119 jednak przyda to wiesz o czym m\u00f3wi\u0119. Auto-reneval<\/em> jest zjawiskiem z tej samej bajki.Warto zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

  1. Otoczenie i spos\u00f3b jego organizacji oraz kontekst wp\u0142ywa na nas bardziej ni\u017c nam si\u0119 wydaje,<\/li>
  2. Wybieramy zazwyczaj lini\u0119 najmniejszego oporu,<\/li>
  3. Jeste\u015bmy podatni na tzw. „kotwiczenie” (anchoring<\/em>), np. w negocjacjach – uwa\u017caj wi\u0119c na kwoty jakie podajesz na wst\u0119pie lub podawane s\u0105 Tobie,<\/li>
  4. Przypisujemy wy\u017csze prawdopodobie\u0144stwo zdarzeniom medialnie g\u0142o\u015bnym, a nie tym, kt\u00f3re faktycznie i statystycznie zdarzaj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej (pr\u0119dzej wygrasz na loterii ni\u017c Tw\u00f3j samolot spadnie, ale do samochodu wsiadasz bez obaw),<\/li>
  5. Nadmiernie ufamy schematom z przesz\u0142o\u015bci lub szukamy regu\u0142 i porz\u0105dku tam gdzie ich w og\u00f3le nie ma (statystycznie nie ma czego\u015b takiego jak hot streak<\/em>),<\/li>
  6. Przeceniamy siebie i nasze mo\u017cliwo\u015bci,<\/li>
  7. Bardziej (dwukrotnie) boimy si\u0119 i prze\u017cywamy straty ni\u017c oczekujemy i cieszymy si\u0119 z zysk\u00f3w,<\/li>
  8. Jeste\u015bmy bardzo podatni na tzw framing<\/em> – przyk\u0142ad: je\u015bli jako lekarz powiem Ci, \u017ce dan\u0105 operacj\u0119 prze\u017cywa 90 pacjent\u00f3w na 100 albo, \u017ce na 100 umiera 10, to kt\u00f3r\u0105 narracj\u0105 bardziej przekonam Ci\u0119 do poddania si\u0119 operacji?<\/li>
  9. Nie doceniamy wp\u0142ywu emocji i nastroju na nasze wybory,<\/li>
  10. Jeste\u015bmy podatni na opini\u0119 grupy.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    To chyba wystarczaj\u0105cy bodziec, aby samemu przeczyta\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pisa\u0142em tu ostatnio o micie motywacji (wpis „Motywacja”). Dzi\u015b co\u015b z tej samej p\u00f3\u0142ki ale jeszcze bardziej socjologicznie. Badania behawioralne, szczeg\u00f3lnie takie przeprowadzane na wi\u0119kszej pr\u00f3bie nie ujawniaj\u0105, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, naszych najlepszych stron. Jeste\u015bmy leniwi, niezdecydowani, \u017ale si\u0119 od\u017cywiamy, za ma\u0142o si\u0119 ruszamy, za du\u017co patrzymy bezproduktywnie w ekrany urz\u0105dze\u0144 elektronicznych, nie mamy w\u0142asnej opinii, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1126,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,18,8],"tags":[],"class_list":["post-844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poradniki","category-punkt-widzenia","category-styl-zycia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=844"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1127,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/844\/revisions\/1127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pozeraczksiazek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}